საქმე №ას-733-733-2018 11 ივლისი, 2018 წელი
ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ეკატერინე გასიტაშვილი, ბესარიონ ალავიძე


საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

პირველი კასატორი – ა- გ-–ი (მოპასუხე, აპელანტი)

მეორე კასატორი - ნ--- გ–ვილი (მოსარჩელე, აპელანტი)

თავდაპირველი მოპასუხეები: ნ-- გ-ი, შპს ,,ბ -“, გ- ს--ია.

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 06 მარტის განჩინება

პირველი კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

მეორე კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ალიმენტის დაკისრება, დამატებით ხარჯებში მონაწილეობა, თანაცხოვრების პერიოდში შეძენილი ქონების განკარგვით მიღებული სარგებლიდან წილის კომპენსაცია, გარიგების თვალთმაქცურად აღიარება, გარიგების მოპასუხის მიერ დადებულად ცნობა და უძრავი ქონების ნაწილზე მესაკუთრედ აღიარება



ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ნ--- გ–ვილმა (შემდეგში: მოსარჩელე ან მეორე აპელანტი ან მეორე კასატორი) სარჩელი აღძრა ა-გ-–ის, (შემდეგში: მოპასუხე ან პირველი აპელანტი ან პირველი კასატორი) მიმართ და მოითხოვა:
2. მოპასუხისათვის თანასაკუთრების განკარგვით მიღებული სარგებლიდან 2/3 წილის სახით 169 472 აშშ დოლარის დაკისრება (შემდეგში: პირველი სასარჩელო მოთხოვნა);
3. არასრულწლოვანი შვილის - ა-ვილის (დაბადებული 1999 წლის 28 სექტემბერს) (შემდეგში: არასრულწლოვანი ბავშვი) სასარგებლოდ ალიმენტის გადახდის დაკისრება ყოველთვიურად 250 ლარის ოდენობით სარჩელის აღძვრიდან (2015 წლის 13 მაისიდან) ბავშვის სრულწლოვანებამდე (შემდეგში: მეორე სასარჩელო მოთხოვნა);
4. არასრულწლოვანი ბავშვის სასარგებლოდ დამატებით ხარჯებში მონაწილეობის მიღების მიზნით (მოთხოვნა განპირობებული არასრულწლოვანი ბავშვის ჯანმრთელობის მდგომარეობითა და მკურნალობის საჭიროებით) 100 ლარის დაკისრება ყოველთვიურად სარჩელის აღძვრიდან (2015 წლის 13 მაისიდან) ბავშვის სრულწლოვანებამდე (შემდეგში: მესამე სასარჩელო მოთხოვნა);
5. 2010 წლის 13 აგვისტოს შპს ,,ბ----სა“ და მოპასუხეს შორის დადებული უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულებისა და 2010 წლის 25 აგვისტოს მოპასუხესა და მოპასუხის მამას შორის დადებული უძრავი ქონების ჩუქების ხელშეკრულების თვალთმაქცურ გარიგებებად ცნობა; შპს ,,ბ----სთან“ დადებული უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების მხარედ მოპასუხის მიჩნევა და ქ.თ--ში, ხის ქ. N25, სართული 4, ბინა 15-ში (კორპუსი III) მდებარე უძრავი ქონების, 2/3 წილზე მესაკუთრედ აღიარება (შემდეგში: მეოთხე სასარჩელო მოთხოვნა);
6. 2013 წლის 22 მაისს გ-- ს--იას და მოპასუხეს შორის 2013 წლის 22 მაისს დადებული უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების თვალთმაქცურ გარიგებად ცნობა, ხელშეკრულების მხარედ მოპასუხის მიჩნევა და ქ. თ--ში, გ-ის მ----ი, მე-4 მკ/რ, კორპუსი N103-ში მდებარე უძრავი ქონების 2/3 წილზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების ცნობა (შემდეგში: მეხუთე სასარჩელო მოთხოვნა).
7. მოსარჩელემ მოპასუხებად აგრეთვე დაასახელა: შპს „ბ----“, ნ- გ--–ი (შემდეგში: მოპასუხის მამა) და გ-- ს--ია.
8. მოპასუხემ წარმოადგინა, როგორც მოთხოვნის გამომრიცხავი ისე, განხორციელების მუდმივად შემაფერხებელი (ხანდაზმულობა) შესაგებელი. იმავდროულად, სადავო გახადა მოცემულ დავაზე საქართველოს სასამართლოს კომპეტენცია.
9. თ---–--ის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 28 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა თანასაკუთრების განკარგვით მიღებული სარგებლის სახით 44751 აშშ დოლარის 2/3 ნაწილის ანაზღაურება, რაც შეადგენს 29 834 აშშ დოლარს;
10. მოპასუხეს დაეკისრა არასრულწლოვანი ბავშვის სასარგებლოდ ალიმენტის გადახდა ყოველთვიურად 180 ლარის ოდენობით, სარჩელის აღძვრიდან - 13.05.2015 წლიდან ბავშვის სრულწლოვანებამდე;
11. მოპასუხეს დაეკისრა არასრულწლოვანი ბავშვის სასარგებლოდ დამატებით ხარჯებში მონაწილეობის მიღება (რაც უკავშირდება ბავშვის ჯანმრთელობის მდგომარეობასა და მკურნალობისთვის აუცილებელ ხარჯებს) ყოველთვიურად 60 ლარის ოდენობით, სარჩელის აღძვრიდან - 13.05.2015 წლიდან ბავშვის სრულწლოვანებამდე;
12. მოსარჩელის დანარჩენი მოთხოვნები უარყოფილი იქნა.
13. გადაწყვეტილება ორივე მხარემ გაასაჩივრა სააპელაციო საჩივრით. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 06 მარტის განჩინებით სააპელაციო საჩივარები უარყოფილი იქნა.
14. საკასაციო პალატა მიუთითებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად მიჩნეულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს:
15. მხარეები დაქორწინდნენ 1996 წლის 20 ნოემბერს.
16. მხარეებს თანაცხოვრების პერიოდში შეეძინათ ორი შვილი: 1997 წლის 04 მარტს დაბადებული ნ--- გ-–ი და 1999 წლის 28 სექტემბერს დაბადებული ა–ვილი.
17. მოპასუხეს რუსეთის ფედერაციის მოქალაქეს, საქართველოს პრეზიდენტის 2008 წლის 27 ივნისის ბრძანებულებით მიენიჭა საქართველოს მოქალაქეობა.
18. მხარეები 1996 წლიდან 2003 წლამდე ერთ ოჯახად ცხოვრობდნენ რუსეთის ფედერაციაში, ქ. ტ-ში.
19. ქორწინების განმავლობაში, 2002 წლის 17 დეკემბერს, მოპასუხემ დაარეგისტრირა საკუთრების უფლება საცხოვრებელ ბინაზე, მდებარე რუსეთის ფედრაცია, ქ. ტ---ი, ს--ის ქუჩა, შენობა 84, კორპუსი 1, ბინა 34 (შემდეგში: რუსეთში მდებარე პირველი უძრავი ქონება).
20. რუსეთში მდებარე პირველი უძრავი ქონება 2003 წლის 03 მარტს ბინების გაცვლის შესახებ ხელშეკრულების საფუძველზე, მოპასუხემ გაცვალა ლ-- ი---ასთან ტ----ის ოლქი, ქ. ტ----ი, ზ--–--ის გასასვლელი, სახლი 45, კორპუსი 4, მდებარე N8 ბინაში (შემდეგში: რუსეთში მდებარე მეორე უძრავი ქონება).
21. რუსეთში მდებარე პირველი უძრავი ქონების საკადასტრო ღირებულებაა 2 093 365.7 რუბლი, რაც შეადგენს 66 303 აშშ დოლარს.
22. 2003 წლის ივნისში, მოსარჩელე არასრულწლოვან შვილებთან ერთად საქართველოში გადმოვიდა საცხოვრებლად.
23. 2005 წელს სამი თვის ვადით მოსარჩელე ისევ დაბრუნდა არასრულწლოვან შვილებთან ერთად რუსეთის ფედერაციაში, ხოლო 2005 წლის ოქტომბრის თვეში კვლავ დაბრუნდნენ საქართველოში.
24. რუსეთის ფედერაციის სახელით გამოტანილი ქ. ტ----ის მოსკოვის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 01 ოქტომბრის გადაწყვეტილების მიხედვით ირკვევა, რომ მხარეები არასრულწლოვან შვილებთან ერთად ცხოვრობდნენ პირველ სადავო ბინაში ბინაში. 2003 წლის 04 თებერვალს ბინების გაცვლის ხელშეკრულების საფუძველზე მოპასუხემ შეიძინა მეორე სადავო უძღავი ქონება - ბინა, რომელშიც შესახლდა და ცხოვრობს. ამ ბინაში რეგისტრირებულნი არიან მხარეები და მათი არასრულწლოვანი შვილები, რომლებიც ბინაში არ შესახლდნენ, 2003 წლის ივნისში გაემგზავრნენ საქართველოში მუდმივი ცხოვრების უფლებით. ამ გადაწყვეტილებით, მოსარჩელეს და არასრულწლოვან შვილებს არ შეუძენიათ უფლება საცხოვრებელი ფართით სარგებლობაზე მეორე სადავო უძრავი ქონებაზე. აღნიშნული ბინა მოპასუხემ გაასხვისა 2010 წლის 28 აპრილს (ტომი 1, ს.ფ. 49-52).
25. 2010 წლის 06 მაისს მოპასუხემ შეიძინა ბინა რუსეთის ფედერაციაში, ტ----ი, გამარჯვების გამზირი, სახლი 6, ბინა N52 (შემდეგში: რუსეთში მდებარე მესამე უძრავი ქონება), რომელიც 2010 წლის 27 ივლისს გაყიდა. ბინის ღირებულება შეადგენს 1442964.46 რუბლს ანუ, 47622 აშშ დოლარს.
26. 2010 წლის 26 ივლისს მოპასუხემ შეიძინა ბინა რუსეთის ფედერაციაში, ქ. ტ-ი, ო---იძის ქუჩა (შემდეგში: რუსეთში მდებარე მეოთხე უძრავი ქონება), სახლი 55/39, ბინა N14, რომელიც 2012 წლის 16 ოქტომბერს გაასხვისა. ბინის ღირებულებაა 1390833.28 რუბლი ანუ, 44 751 აშშ დოლარი.
27. 2010 წლის 13 აგვისტოს მოპასუხის მამამ, ნ-- გ-–მა (შემდეგში: მოპასუხის მამა) შპს ,,ბ----სგან“ შეიძინა უძრავი ქონება, მდებარე მისამართზე ქ. თ-ი, ხ--–ის 25, სართული 4, ბინა N15 (კორპუსი III) (შემდეგში: საქართველოში მდებარე მეხუთე უძრავი ქონება). ნასყიდობის საფასური შეადგენდა 68000 ლარს.
28. საქართველოში მდებარე მეხუთე უძრავი ქონება 2010 წლის 25 აგვისტოს ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე, მოპასუხის მამამ საკუთრებაში გადასცა მოპასუხეს, რომელზედაც რეგისტრირებულია მოპასუხის საკუთრების უფლება.
29. 2013 წლის 22 მაისის უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე მოპასუხის მამამ გ--- ს--იასაგან შეიძინა უძრავი ქონება (კომერციული ფართი), მდებარე მისამართზე ქ. თ--ი, გ-ის მ--ი, მე-4 მკ/რ, კორპუსი N103 (შემდეგში: მეექვსე უძრავი ქონება). ნასყიდობის საგნის ღირებულება განისაზღვრა 30 000 აშშ დოლარად, რომელიც საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია მოპასუხის მამის სახელზე.
30. მხარეები განქორწინდნენ 2013 წლის 19 აგვისტოს.
31. მოსარჩელე არ არის დასაქმებული.
32. მოსარჩელე და მისი არასრულწლოვანი ბავშვი რეგისტრირებულნი არიან სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში.
33. მოსარჩელე შვილებთან ერთად 2003 წლის ივნისის თვიდან ცხოვრობდა თ---ში, ძმის საცხოვრებელ მისამართზე. 2011 წლიდან ბავშვები სწავლობდნენ ხარაგაულის რაიონის, სოფელ ნადაბურში მდებარე სკოლაში.
34. 2011 წელს ნ- გ--ი საცხოვრებლად გადავიდა და მას შემდეგ ცხოვრობს მამასთან, ა--– გ--თან, რომელიც იმ პერიოდისათვის დაბრუნებული იყო საქართველოში.
35. ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ცნობის მიხედვით არასრულწლოვანი ბავშვის დიაგნოზია:,,ნაადრევი სქესობრივი მომწიფების შემდგომი ფიზიკური განვითარების შეფერხება, დასაზუსტებელი E28.1 პარკუჭთაშუა ძგიდის დეფექტის და 2000 წელს ჩატარებული ღია ბოტალის სადინრის ქირურგიული კორექციის შემდგომი მდგომარეობა“. მას ასევე, აქვს მხედველობასთან დაკავშირებული პრობლემები, კერძოდ - ,,მიოპიური ასტიგმატიზმი, შეუღლებული გარეთა სიელმე“, რის გამოც, პერიოდულად ესაჭიროება ოფთალმოლოგიური გამოკვლევა - კონსულტაცია, ოფთალმოლოგიური ელექტროსტიმულაცია, თვალის ვარჯიში და წვეთები. ამასთან, შპს ,,ორთოდონტიული ცენტრის“ 2016 წლის 01 ივნისს გაცემული ,,ფორმა - 100“ -ის მიხედვით, ბავშვის დიაგნოზია - ,,კბილთა რკალის ანომალია, კბილთა დგომის ანომალია, რეტენციული კბილი, ზეკომპექსური კბილი“.
36. 2010 წლის 28 ივლისის მდგომარეობით, უძრავი ქონება, მდებარე მისამართზე ქ. თ-ი, კ---ანის ქუჩა, N4, (იგივე III მ----ი, მე -7 კვარტალი, კორპუსი N4), სართული 3, ბინა 49, ,,ბ“ ბლოკი, 45.58 კვ.მ. ფართი საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია მოსარჩელის სახელზე. ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობა ,,ვ- -–ი 2006“ მიერ 23.09.2015 წელს გაცემული ცნობის მიხედვით, აღნიშნული საცხოვრებელი კორპუსი არის მშენებარე და საცხოვრებლად უვარგისი, მასში არანაირი კომუნ---ცია არ არის და ადამიანისთვის შეუძლებელია მასში ცხოვრება.
37. მოსარჩელის დედა არის ნადაბურის საჯარო სკოლის დაწყებითი კლასების პედაგოგი. 1986 -2006 წლების ხელფასის გაცემის უწყისებით დასტურდება, რომ იგი მუშაობდა ნადაბურის საშუალო სკოლის დაწყებითი კლასის მასწავლებლად 1986 წლის იანვრის თვიდან 2006 წლის დეკემბრის თვის ჩათვლით.
38. მოპასუხის მამა 1959 წლიდან დასაქმებულია სამეურნეობათაშორისო სატყეო მეურნეობაში და მუშაობდა სატყეოს უფროსის თანამდებობაზე. იგი წარმოადგენს ხარაგაულის რაიონის სოფელ ნადაბურის კომლის წევრს. ამ კომლს აქვს საკუთრებაში საცხოვრებელი სახლი და 6300 კვ.მ. -ის მიწის ნაკვეთი. ოჯახი დაკავებულია სოფლის მეურნეობის შედეგად მიღებული მოსავლის რეალიზაციით.
39. მოპასუხე რუსეთის ფედერაციაში ყოფნის პერიოდში დასაქმებული იყო ქ. ტ----ის სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში და გააჩნდა შესაბამისი მატერიალური შემოსავალი ხელფასის სახით. ამჟამად, იგი პენსიის სახით იღებს დაახლოებით 800 ლარის ოდენობით თანხას.
40. სსიპ შემოსავლების სამსახურის მომსახურების დეპარტამენტის 2015 წლის 21 სექტემბრის წერილის თანახმად, არჩილ ლ-ძისაგან (დამსაქმებელი) მოპასუხე აქვს მატერიალური შემოსავალი 2014 წლის მარტის თვიდან ყოველთვიურად 500 ლარის ოდენობით.
41. მოპასუხე ა-- გ--–ი ასევე დაკავებულია სოფლის მეურნეობით (ჰყავს საქონელი და შინაურული ფრინველი) და მეურნეობის წარმოების შედეგად იღებს შესაბამის პროდუქციას. აღნიშნული საქმიანობის შედეგად, მოპასუხეს ფულადი თანხით შემოსავალი არ გააჩნია.
42. მოპასუხე და ნონა გოგალაძე დაქორწინდნენ 2014 წლის 04 ივნისს.
43. სააპელაციო პალატამ იმსჯელა პირველ სასარჩელო მოთხოვნაზე, რომელიც შეეხება მოპასუხისათვის თანასაკუთრების განკარგვით მიღებული სარგებლიდან 2/3 წილის სახით 169 472 აშშ დოლარის დაკისრებას. აღსანიშნავია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოთხოვნის ამ ნაწილიდან მოპასუხეს დაეკისრა 29 834 აშშ დოლარის გადახდა, რამდენადაც სასამართლოს მოსაზრებით, ნასყიდობის საფასურს შეადგენდა 44751 აშშ დოლარი, რომლის 2/3 ნაწილი ერგებოდა მოსარჩელეს. ამავე ნაწილში, წარმოდგენილი სააპელაციო საჩივრების განხილვის შედეგად (ერთი მხრივ, მოპასუხე უარყოფდა აღნიშნულ ფასში ბინის გაყიდვას, ხოლო მეორე მხრივ, მოსარჩელე მიიჩნევდა რომ უფრო მაღალ ფასში, გასხვისდა ბინა) სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხემ მეოთხე უძრავი ქონება გაასხვისა 2012 წლის 16 ოქტომბერს და ბინის ღირებულება განისაზღვრა 44 751 აშშ დოლარით (იხ., ამ განჩინების პ-24), რომლის 2/3 წილი მიაკუთვნა მოსარჩელეს. იმავდროულად, სააპელაციო სასამართლომ უარყო მოსარჩელის მითითება, რომ მოპასუხემ 2003 წლის 03 მარტს რუსეთის ფედერაციაში მდებარე პირველი უძრავი ქონების განკარგვით მიიღო შემოსავალი 2 093365.7 რუბლი ანუ, 66 303 აშშ დოლარი, როგორც ეს აღნიშნული იყო ქონების საკადასტრო ღირებულების სახით (იხ., ამ განჩინების პ-19).
44. საგულისხმოა, რომ პირველი სასარჩელო მოთხოვნა ეფუძნებოდა სულ ოთხი უძრავი ქონების (რუსეთის ფედერაციაში მდებარე პირველი, მეორე, მესამე, მეოთხე უძრავი ქონება) განკარგვით მიღებული სარგებლის 2/3 წილზე უფლების მოპოვებას. ამ ნაწილში, მოთხოვნის მართებულობაზე მსჯელობისას, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ-ის) 1151-ე და 1158-ე მუხლების დანაწესებიდან გამომდინარე უდავო ფაქტობრივ გარემოებად იქნა მიჩნეული, რომ მხარეები რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ 1996 წლის 20 ნოემბრიდან და განქორწინდნენ 2013 წლის 19 აგვისტოს. დადგენილია, რომ რუსეთის ფედერაციაში მდებარე პირველი, მეორე, მესამე, მეოთხე უძრავი ქონება მოპასუხემ შეიძინა და გაასხვისა 2002-2012 წლებში. იმის გათვალისწინებით, რომ უძრავი ქონება საჩელის აღძვრის დროისათვის გასხვისებული იყო, დავის საგნად - ქორწინების განმავლობაში მიღებულ ქონებად, უნდა შეფასებულიყო მათი განკარგვით მიღებული ქონებრივი სარგებელი. სწორედ ამ მიზნით იყო დასადგენი თუ რა სარგებელი მიიღო მოპასუხემ მათი გასხვისების შედეგად.
45. 2014 წლის 13 ნოემბრით დათარიღებული სახელმწიფო რეესტრის ამონაწერით დადგენილი იქნა, რომ მოპასუხეს და ლ--- ი----ას შორის 2003 წლის 3 მარტს დაიდო ბინების გაცვლის ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც, პირველი უძრავო ქონება მოპასუხემ გადაცვალა მეორე უძრავ ქონებაში. შესაბამიად, პირველი უძრავი ქონების გასხვისებით მოპასუხეს ქონებრივი სარგებელი მიღებულ არ ჰქონდა. გაცვლის შედეგად მიღებულ მეორე უძრავ ქონებაში ცხოვრობდა მოსარჩელესთან და შვილებთან ერთად.
46. დადგენილია, რომ მოგვიანებით მეორე უძრავი ქონება მოპასუხემ გაყიდა 2010 წლის 28 აპრილს და 2010 წლის 6 მაისს შეიძინა მესამე უძრავი ქონება, რომელიც ასევე გაყიდა 2010 წლის 27 ივლისს და შეიძინა მეოთხე უძრავი ქონება.
47. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მოპასუხე რუსეთის ფედერაციაში ყოფნის პერიოდში დასაქმებული იყო ქ. ტ--ის სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში და გააჩნდა მატერიალური შემოსავალი ხელფასის სახით. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებით არ დასტურდება ის გარემოება, რომ მას დასახელებულ პერიოდში რაიმე სხვა დამატებითი შემოსავალი გააჩნდა. აქედან გამომდინარე, მის მიერ უძრავი ქონებების ყიდვა განხორციელდა უშუალოდ წინა ბინის რეალიზაციიდან მიღებული თანხით, რაც გამორიცხავდა მისი მხრიდან რაიმე სარგებლის მიღებას.
48. არც უძრავი ქონებების შეძენასა და გაყიდვას შორის სხვაობის არსებობა დასტურდებოდა, რაც საშუალებას მისცემდა სასამართლოს ემსჯელა უძრავი ქონების გაყიდვის შედეგად მიღებული ქონებრივი სარგებლის არსებობაზე.
49. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდებოდა მხოლოდ ის გარემოება, რომ მეოთხე უძრავი ქონება მოპასუხემ გაასხვისა 1390833.28 რუბლად, რაც შეადგენს 44 751 აშშ დოლარს. შესაბამისად, იმის გათვალისწინებით, რომ მეოთხე უძრავი ქონება შეძენილი იყო თანაცხოვრების პერიოდში, იგი მიიჩნეოდა მეუღლეთა თანასაკუთრებად, ხოლო მისი განკარვით მიღებული შემოსავალი წარმოადგენდა იმ ქონებრივ სარგებელს, რომელიც მიღებული იყო საზიარო ქონების გასხვისების შედეგად, ამ სარგებლიდან 1/5 წილი ერგებოდა მოსარჩელეს სსკ-ის 1158-ე მუხლის სამართლებრივი საფუძვლით.
50. ხოლო სსკ-ის 1168-ე მუხლის იმ დანაწესის მიხედვით კი, რომელიც მეუღლეთა თანასაკუთრების გაყოფისას წილთა თანაბრობიდან გადახვევის სამართლებრივ შესაძლებლობას აწესებს, სააპელაციო სასამართლომ მხედველობაში მიიღო შემდეგი:
51. საქმის მასალებით დადგენილი იყო, რომ მოსარჩელე და მხარეთა არასრულწლოვანი ბავშვი რეგისტრირებულნი იყვნენ სოციალურად დაუცველთა ოჯახების მონაცემთა ერთიან სიაში. ამასთან, გასათვალისწინებელი იყო მხარეთა არასრულწლოვანი ბავშვის ჯანმრთელობის მდგომარეობა (იხ., ამ განჩინების პ- 34). ამავდროულად, დაუდგენელი იყო საერთო ქონების განკარგვის შედეგად მიღებული სარგებელი მოხმარდა თუ არა ოჯახის კეთილდღეობას. ამ გარემოებების ერთობლიობაში შეფასების შედეგად, პალატამ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში სახეზე იყო ის განსხვავებული მდგომარება, როდესაც დასაშვები იყო წილის არათანაბარი გაყოფა, რაც გამოწვეული იყო არასრულწლოვანი შვილის ინტერესისა ან ერთ-ერთი მეუღლის ყურადსაღები ინტერესის მხედველობაში მიღებით. სწორედ ამიტომ მოსარჩელეს მიეკუთვნა ½ წილის ნაცვლად 2/3 წილი.
52. სააპელაციო სასამართლომ აგრეთვე იმსჯელა მოსარჩელის (მეორე აპელანტი) იმ მოთხოვნაზე, რომელიც ალიმენტისა და აგრეთვე, დამატებით ხარჯებში მონაწილეობის სახით მოპასუხისათვის ვალდებულების დაკისრებას ითვალისწინებდა (მეორე და მესამე სასარჩელო მოთხოვნები). ამ ნაწილში, გადაწყვეტილებით მოპასუხეს დაკისრებული აქვს ალიმენტის გადახდა ყოველთვიურად 180 ლარის ოდენობით, დამატებით ხარჯებში მონაწილეობის მიზნით - ყოველთვიურად 60 ლარის ოდენობით.
53. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ არასრულწლოვანი ბავშვი ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო, საჭიროებს სამედიცინო გამოკვლევებს, მუდმივ დაკვირვებას და მედიკამენტოზურ მკურნალობას, რაც წარმოადგენს განსაკუთრებული გარემოებებით (ბავშვის ავადმყოფობით) გამოწვეულ მოპასუხისათვის დამატებით ხარჯებში მონაწილეობის დაკისრების საფუძველს (ამ განჩინების პ-33).
54. ამ ნაწილში, სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ის 1214-ე და 1230-ე მუხლით, რომელთა დანაწესი ადგენს მშობელთა ვალდებულებას, უზრუნველყონ თავიანთი შვილების მატერიალური კეთილდღეობა. აღნიშნული მიზნით მშობლები თანხმდებიან შვილის სარჩენად განკუთვნილი ალიმენტის ოდენობის შესახებ, თუმცა, შეთანხმების მიუღწევლობისას გადაწყვეტილებას ალიმენტის მოცულობის თაობაზე იღებს სასამართლო. კანონმდებელი არასრულწლოვანის რჩენა-აღზრდისათვის აუცილებელი ხარჯების ზღვრულ ოდენობას არ ითვალისწინებს და შესაძლებლობას აძლევს სასამართლოს, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, ალიმენტის მოცულობა დაადგინოს ისეთი გარემოებების ობიექტურად და სამართლიანად შეფასების შედეგად, როგორიცაა მშობლების რეალური ფინანსური შესაძლებლობები, სარჩენი ბავშვის ასაკი, ჯანმრთელობის მდგომარეობა, მისი საჭიროებანი, თითოეული მშობლის კმაყოფაზე მყოფ პირთა რიცხვი და სხვა.
55. განსახილველ შემთხვევაში, როგორც ზემოთ უკვე აღინიშნა, საქმის მასალებით დადასტურებული იყო მოსარჩელისა და არასრულწლოვანი ბავშვის სოციალურად დაუცველთა სტატუსის ქონა, რაც მეტყველებს იმაზე, რომ მათი ფინანსური მდგომარეობა მძიმეა. დადგენილად იქნა მიჩნეული ისიც, რომ არასრულწლოვანი ბავშვი პერიოდულად საჭიროებს ოფთალმოლოგიურ გამოკვლევას - კონსულტაციას. ამასთან, მისი დიაგნოზია კბილთა რკალის ანომალია, კბილთა დგომის ანომალია, რეტენციული კბილი, ზეკომპექსური კბილი. მოსარჩელე არ მუშაობს, შესაბამისად არ გააჩნია ყოველთვიური სტაბილური შემოსავალი, რაც შეუძლებელს ხდის ბავშვის ინტერესების გათვალისწინებას და ბავშვის რჩენა-აღზრდისათვის ნორმალური პირობების შექმნას. იმავდროულად, მხედველობაში იქნა მიღებული მოპასუხის ფინანსურ მდგომარეობა. ამ თვალსაზრისით, დადგენილი იქნა, რომ არჩილ ლ-ძისაგან (დამსაქმებელი) მოპასუხეს ჰქონდა მატერიალური შემოსავალი 2014 წლის მარტის თვიდან ყოველთვიურად 500 (ხუთასი) ლარი. აქედან გამომდინარე, ა---------– გ--–-–---–ის მითითება, რომ მას შემოსავლის სახით ჰქონდა მხოლოდ 800 ლარი - პენსია, უმართებულო იყო. შესაბამისად, ალიმენტის ოდენობად 180 ლარი იქნა მიზანშეწონილად მიჩნეული. იმავდროულად, ვინაიდან საქმის მასალებით დადასტურებული იყო არასრულწლოვანის საჭიროებიდან გამომდინარე აუცილებელი დამატებითი ხარჯების არსებობაც, რადგან იგი საჭიროებდა სამედიცინო გამოკვლევებს, მუდმივ დაკვირვებასა და მედიკამენტოზურ მკურნალობას, დამატებით ხარჯებში მონაწილეობის მიზნით მოპასუხეს გადასახდელად დაეკისრა ყოველთვიურად 60 ლარი.
56. მოსარჩელის მეოთხე მოთხოვნას, რომელიც პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით უარყოფილი იყო, წარმოადგენდა 2010 წლის 13 აგვისტოს შპს ,,ბ----სა“ და მოპასუხეს შორის დადებული უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულებისა და 2010 წლის 25 აგვისტოს მოპასუხესა და მოპასუხის მამას შორის დადებული უძრავი ქონების ჩუქების ხელშეკრულების თვალთმაქცურ გარიგებებად ცნობა; შპს ,,ბ----სთან“ დადებული მეოთხე უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების მხარედ მოპასუხის მიჩნევა და მეოთხე უძრავი ქონების, 2/3 წილზე მესაკუთრედ აღიარება.
57. აღსანიშნავია, რომ ამ ნაწილში, არ დადასტურდა მეუღლეთა თანასაკუთრების უფლების წარმოშობის ფაქტი, რამდენადაც საქმის მასალებით დადასტურებული გარემოება ის იყო, რომ მეოთხე უძრავი ქონების მესაკუთრეს არც ერთი მოდავე მხარე (მეუღლეთაგანი) არ წარმოადგენდა, არამედ, მეოთხე უძრავი ქონების შემძენს და მესაკუთრეს მოპასუხის მამა წარმოადგენდა.
58. უარყოფილი იქნა მოსარჩელის მეხუთე სასარჩელო მოთხოვნაც იმაზე მითითებით, რომ 2013 წლის 22 მაისს გ------- ს----–---იას და მოპასუხის მამას შორის დადებული უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების თვალთმაქცურობა დაუდასტურებელი იყო.
59. ამ ნაწილში, დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ 2010 წლის 13 აგვისტოს მოპასუხის მამამ შპს ,,ბ----სგან“ შეიძინა საქართველოში მდებარე მეხუთე უძრავი ქონება 68000 ლარად. ეს ქონება 2010 წლის 25 აგვისტოს ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე, მოპასუხის მამამ საკუთრებაში გადასცა მოპასუხეს, რომელზედაც ამჟამად, რეგისტრირებულია მოპასუხის საკუთრების უფლება. დადგენილია ისიც, რომ 2013 წლის 22 მაისის უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე მოპასუხის მამამ გ-- ს--იასაგან შეიძინა საქართველოში მდებარე მეექვსე უძრავი ქონება 30 000 აშშ დოლარად, რომელიც ამჟამად საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია მოპასუხის მამის სახელზე (ამ განჩინების პპ: 25-27).
60. მოსარჩელე 2010 წლის 13 აგვისტოს ნასყიდობის ხელშეკრულების თვალთმაქცურობის ნაწილში, აპელირებდა იმაზე, რომ შპს „ბ----სა“ და მოპასუხის მამას შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით დაიფარა რეალური ხელშეკრულება, რომლის მხარეს წარმოადგენდა მოპასუხე. ამიტომაც, ამ ხელშეკრულების მხარედ მოპასუხის აღიარება მოსარჩელეს წარმოუშობდა ქონებრივ სარგებელს თანასაკუთრების სამართლებრივი სტატუსის კონტექსტში.
61. გარიგების თვალთმაქცურობის ნაწილში, მოსარჩელის არგუმენტი იმაში მდგომარეობდა, რომ მოპასუხის მამას არ გააჩნდა შესაბამისი შემოსავალი, რომ შეეძინა აღნიშნული ქონება, რაც არ იქნა გაზიარებული სააპელაციო პალატის მიერ შემდეგი მოსაზრებით:
62. საქმეში წარმოდგენილი მოპასუხის შრომის წიგნაკით, სსიპ შემოსავლების სამსახურიდან გაცემული ცნობით, ასევე, ერთ-ერთი ბანკის მიერ გაცემული ცნობით და მხარეთა ახსნა-განმარტებით დადგენილად იქნა მიჩნეული რომ მოპასუხის მამა პროფესიით არის მეტყევე -ტექნიკოსი. იგი 1959 წლიდან დასაქმებულია სამეურნეობათაშორისო სატყეო მეურნეობაში და ასევე, მუშაობდა სატყეოს უფროსის თანამდებობაზე. მას ჰქონდა შესაბამისი შემოსავლები. მოპასუხის მამა წარმოადგენს ხარაგაულის რაიონის სოფელ ნადაბურის კომლის წევრს. ამ კომლს აქვს საკუთრებაში საცხოვრებელი სახლი და 6300 კვ.მ. -ის მიწის ნაკვეთი; ოჯახი დაკავებულია სოფლის მეურნეობის შედეგად მიღებული მოსავლის რეალიზაციით; მოპასუხის მამის სახელზე 1994 წლის 12 ივლისისათვის ირიცხებოდა 147 კუპონი; მოპასუხის მამა დასაქმებული იყო 2007 -2010 წლებში და გააჩნდა შესაბამისი შემოსავალი ხელფასის სახით; ამასთანავე, დადგენილია, რომ მოპასუხე და მისი ძმა მ-- გ-–ი 2009-2014 წლებში ფულადი გზავნილის სახით აგზავნიდნენ გარკვეული ოდენობის თანხებს მოპასუხის მამის სახელზე. ამდენად, მოპასუხის მამის მიერ ქონების შეძენის შეუძლებლობა არ დასტურდებოდა და აპელანტის მითითებული მოსაზრება სსკ-ის 56-ე მუხლის სამართლებრივ წინაპირობებს არ წარმოშობდა მეოთხე მოთხოვნის დაკმაყოფილების მიზნებისათვის.
63. იმავდროულად, სააპელაციო პალატამ უარყო მოთხოვნა მოპასუხის მამასა და მოპასუხეს შორის დადებული გარიგების ბათილობის თაობაზე, რადგანაც მიიჩნია, რომ მესაკუთრე უფლებამოსილი იყო თავისუფლად განეკარგა მის საკუთრებაში არსებული ნივთი. აქედან გამომდინარე, ჩუქების ხელშეკრულება მიჩნეული იქნა რეალურ გარიგებად, რომლის ძალითაც მამამ შვილს საჩუქრად გადასცა ნივთი. იმავდროულად, უარყოფილი იქნა მოთხოვნა უძრავ ნივთზე თანასაკუთრების რეჟიმიდან გამომდინარე საკუთრების უფლების ცნობის ნაწილშიც, ვინაიდან საჩუქრად მიღებულ ქონებაზე თანასაკუთრების სამართლებრივი რეჟიმი გამორიცხებოდა.
64. სააპელაციო პალატამ უარყო მოპასუხის შემხებლობა ასევე 2013 წლის 22 მაისს გაფორმებულ უძრავი ნივთის ხელშეკრულებასთან მიმართებითაც, ვინაიდან აღნიშნული გარიგების მონაწილე მხარეებს წარმოადგენენ გ-- ს--ია და მოპასუხის მამა. საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა, რომ ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების მხარეს წარმოადგენს მოპასუხე და რომ სწორედ მის მიერ იქნა გადახდილი ნასყიდობის ღირებულება. მოწმეების ლ-- თ--ის და ლ-- გ-–ვილის ჩვენებები, რომელთა თანახმად მოპასუხეს სურდა თბილისში, გ--ის რაიონში ფართის შეძენა, არ წარმოადგენდა საკმარის მტკიცებულებას უძრავ ქონებაზე გაფორმებული გარიგების მხარედ მოპასუხის მიჩნევისათვის.
65. საქმის მასალებითტ დადასტურებულად იქნა მიჩნეული, რომ მოპასუხის მამაის მიერ შეძენილი უძრავი ქონება გაქირავებული იყო და იგი ყოველთვიურად იღებდა შესაბამის ქირას. შესაბამისად, უარყოფილი იქნა მოთხოვნა მასზედ, რომ მოპასუხის მამას და შპს „ბ-ს“, ასევე მოპასუხის მამას და გ-- ს---იას შორის გაფორმებული ხელშეკრულებები იყო თვალთმაქცური და ამ ხელშეკრულებების რეალურ მხარეს წარმოადგენდა მოპასუხე.
66. სააპელაციო სასამართლომ აგრეთვე იმსჯელა პირველი აპელანტის შედავებაზე, რომელიც შეეხებოდა სარჩელის ხანდაზმულობასა და მოცემულ დავაზე საქართველოს სასამართლოს კომპეტენციის გამორიცხვას.
67. დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ მხარეები განქორწინდნენ 2013 წლის 19 აგვისტოს, ქ. ტ----ის მოსკოვის რაიონის N6 სასამართლოს გადაწყვეტილებით. სსკ-ის 1171-ე მუხლის თანახმად, განქორწინებულ მეუღლეთა თანასაკუთრების ქონების გაყოფის თაობაზე მოთხოვნებისათვის დადგენილია ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადა. სარჩელი აღიძრა იქნა 2015 წლის 13 მაისს, სამწლიანი ვადის დაცვით.
68. განჩინება ორივე მხარემ გაასაჩივრა საკასაციო საჩივრით.
69. პირველი კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და სარჩელის უარყოფას, ხოლო მეორე კასატორი - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილებას.
70. პირველი საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:
71. პირველი საკასაციო საჩივრით სადავოა მოცემულ დავაზე საქართველოს სასამართლოების კომპეტენცია და უწყებრივი ქვემდებარეობა. პირველი კასატორი აღნიშნავს, რომ მხარეები საქართველოს კანონმდებლობის მიხედვით არ ითვლებიან რეგისტრირებულ ქორწინებაში მყოფ პირებად. ამდენად, მათზე არ ვრცელდება საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული მეუღლეთა თანასაკუთრების რეჟიმი. მოპასუხე თავიდანვე წინააღმდეგი იყო დავა განეხილა საქართველოს სასამართლოებს (იხ., კასაციის საფუძვლები ტ. 4, ს.ფ. 342 -343).
72. პირველი კასატორი აღნიშნავს, რომ სარჩელის დაკმაყოფილებულ ნაწილში, რომელიც წილთა თანაბრობის საწყისიდან გადახვევის საფუძვლით მოსარჩელისათვის ქონებიდან მიღებული სარგებლის 2/3 ნაწილის მიკუთვნებას შეეხება სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა ის ფაქტობრივი გარემოება რომ მოპასუხემ სწორედ 1996 წლის 07 აგვისტოს გაცვლის ხელშეკრულების საფუძველზე მიიღო საკუთრებაში მეორე უძრავი ქონება, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ მოსარჩელეს ამ ქონებაზე პრეტენზია ვერ ექნება. საბოლოოდ, ეს ბინა გაიყიდა 2012 წლის 16 ოქტომბერს და მოპასუხეს დარჩა ბინის საფასური მხოლოდ 18 500 აშშ დოლარი. მოპასუხეს ფაქტობრივად არ მიუღია სარგებელი, რაც დაფიქსირებულია სარჩელში, არამედ, მოახდინა თავდაპირველად მისი კუთვნილი ბინის გაცვლა. აღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე, მოსარჩელის მოთხოვნას მოპასუხეზე 169 472 აშშ დოლარის დაკისრების თაობაზე არ გააჩნია არც ფორმალური და არც სამართლებრივი საფუძვლები.
73. პირველ კასატორს მიაჩნია, რომ სასამართლომ შეფასება არ მისცა ქ.ტ----ის მოსკოვის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 1 ოქტომბრის გადაწყვეტილებას, რომლითაც მოსარჩელეს ჩამოერთვა ყველა სახის უფლებები. ამ გადაწყვეტილებით დასტურდება, რომ 2003 წლის ივნისის თვეში მოსარჩელე შვილებთან ერთად გაემგზავრა საქართველოში მუდმივი ცხოვრებით, რეგისტრირებული არიან და ცხოვრობენ მისამართზე – თბილისი, ვ–ის მ--ი, მე–2 მ/რ კორპ.№16 ბინა 93. ქ.ტ----ში დაბრუნებას არ აპირებენ. ბავშვები სწავლობენ თბილისის სკოლაში, მოპასუხე კი უხდის კომუნალურ გადასახადებს, იმავე გადაწყვეტილებაში ასევე დაფიქსირებულია ის გარემოებაც, რომ მოპასუხე აპირებს აღნიშნული ბინის გაყიდვას. 1996 წლის 07 აგვისტოს გაცვლის ხელშეკრულების საფუძველზე მოპასუხეს საკუთრების უფლებით ეკუთვნოდა პირველი უძრავი ქონება. 1996 ლის 20 ნოემბერს მხარეები დაქორწინდნენ. ქორწინებიდან ყავთ ორი შვილი.
74. დადგენილია, რომ მხარეთა შორის რეგისტრირებული ქორწინება შეწყდა ქ.ტ--ის მოსკოვის რაიონის N6 მომრიგებელი სასამართლო უბნის მომრიგებელი მოსამართლის 2013 წლის 19 აგვისტოს გადაწყვეტილებით.
75. ამასთან, პირველ კასატორს მიაჩნია, რომ სარჩელი უსაფუძვლობის გარდა ხანდაზმულია, რამდენადაც გასულია კანონით განსაზღვრული 3 წლიანი ან/და 6 წლიანი ვადა.
76. პირველი კასატორი სადავოდ ხდის წილთა თანაბრობის საწყისიდან გადახვევასაც და ამ კუთხით, აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლო ვერ უთითებს კონკრეტულ მტკიცებულებას, რომლის საფუძველზეც მან მოახდინა მოსარჩელის წილის გაზრდა. ამასთან, აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება მიღებულია 2018 წლის 06 მარტს, ა–ვილი, რომელიც ცხოვრობს მოსარჩელესთან (დედასთან) დაბადებულია 1999 წლის 28 სექტემბერს, ამდენად სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გამოტანის დროს იგი უკვე იყო სრულწლოვანი და შესაბამისად ის გარემოება, რის გამოც, სასამართლომ 2/3 წილი მიაკუთვნა მოსარჩელეს დაუსაბუთებელია და უკანონო.
77. ამასთან, პირველი კასატორის მითითებით, ის გარემოება, რომ არასრულწლოვანის ჯანმრთელობის მდგომარეობა საჭიროებს სამედიცინო გამოკვლევებს, მუდმივ დაკვირვებას და მედიკანტოზურ მკურნალობას, რაც წარმოადგენს განსაკუთრებული გარემოებებით (ბავშვის ავადმყოფობით) გამოწვეულ მოპასუხისათვის დამატებით ხარჯებში მონაწილეობის დაკისრების საფუძველს, არ შეესაბამება სინამდვილეს. დღეის მდგომარეობით ბავშვი ჯანმრთელია და მას დამატებით მკურნალობა არ სჭირდება.
78. პირველი კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ ასევე არასწორად მიიჩნია დამტკიცებულად გარემოებები მოპასუხის ყოველთვიური შემოსავლების შესახებაც, კერძოდ, არასწორია თითქოს სსიპ შემოსავლების სამსახურის მომსახურების დეპარტამენტის 2015 წლის 21 სექტემბრის წერილის თანახმად, არჩილ ლ-ძისაგან (დამსაქმებელი) მოპასუხეს აქვს მატერიალური შემოსავალი 2014 წლის მარტის თვიდან ყოველთვიურად 500 (ხუთასი) ლარის ოდენობით. ეს არ შეესაბამება სინამდვილეს. საქმეზე მოპასუხემ წარმოადგინა შემოსავლების სამსახურის მიერ გაცემული დოკუმენტები, რომლითაც დასტურდება, რომ მოპასუხეს სხვა შემოსავალი არ გააჩნია.
79. მოსარჩელემ შეამცირა აპელაციაში მოთხოვნები და წარადგინა შემცირებული მოთხოვნით სააპელაციო საჩივარი. სასამართლომ კი ეს გარემოება მხედველობაში არ მიიღო და განჩინების 4.2–ე პუნქტში განაცხადა – „4.2 მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენს ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონებების განკარგვით მიღებული სარგებლის 2/3 წილის გადახდა, რაც მოსარჩელის განმარტებით შეადგენს 169 472 აშშ დოლარს. მოსარჩელე ითხოვს 4 უძრავი ქონების განკარგვით მიღებული სარგებლის 2/3 წილს. საგულისხმოა, რომ სააპელაციო სასამართლოში მხარე ამ თანხას აღარ ითხოვდა; პირველი ინსტანციის სასამართლოში მას ქონდა ეს მოთხოვნა წარდგენილი, მაგრამ შემდგომ შეამცირა მოთხოვნა; ეს გარემოებაც იძლევა საფუძველს გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება (იხ., დაზუსტებული საკასაციო საჩივრის საფუძვლები ტ.5).
80. მეორე საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:
81. მეორე კასატორს მიაჩნია, რომ პირველი სასარჩელო მოთხოვნის ნაწილში, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დათვალა მოპასუხის მიერ ქონების განკარგვით მიღებული შემოსავლები, რითაც პრაქტიკულად, მისი წილის საკომპენსაციო თანხის ოდენობა შემცირდა.
82. მეორე კასატორი აღნიშნავს, რომ მოპასუხემ გამოუგზავნა მის მამას რუსეთში გაყიდული ბინის საფასური და ამ ფულით იყიდა მოპასუხემ საქართველოში უძრავი ქონება. თუმცა, იმის გამო, რომ მოსარჩელეს არ მიკუთვნებოდა თანასაკუთრებიდან წილი, მოპასუხემ და მოპასუხის მამამ ამგვარი სქემა შეიმუშავეს და სასამართლო შცდომაში შეიყვანეს. მოგვიანებით, თითქოს მოპასუხემ მამისაგან ჩუქებით მიიღო უძრავი ქონება. მეორე კასატორი მიუთითებს, რომ სასამართლომ ის ფაქტიც კი არ გაითვალისწინა თვალთმაქცურ გარიგებებად ცნობის ნაწილში, რომ მოპასუხის მამამ თ--ის იმ რაიონებისა და ქუჩების მდებარეობაც კი არ იცოდა, სადაც ვითომ „მის მიერ შეძენილი“ უძრავი ნივთები მდებარეობს. ეს პირველი ინსტანციის სასამართლოს კითხვების ეტაპზე გამოვლინდა. მეორე კასატორი ასევე მიუთითებს, რომ მოპასუხე გაფორმებულია საკუთარი კომერციული ფართის დამქირავებლის თანამშრომლად და ყოველთვიურად, ყოველთვის თვითონ იღებს ბინის ქირას ვითომ ხელფასის სახით. ამ გარემოებათ ანალიზის საფუძველზე, უსაფუძვლოა მითითება მასზე, თითქოს არ იკვეთებოდეს სადავო გარიგებათა თვალთმაქცური ხასიათი. ამასთან, სასამართლო დადასტურებულად არ მიიჩნევს მეხუთე უძრავი ქონების ნასყიდობის ფასის მოპასუხის მიერ გადახდას, თან საბუთების გამოთხოვაზე შუამდგომლობა არ დააკმაყოფილა.
83. მეორე კასატორი არ ეთანხმება განჩინების იმ დასაბუთებას, რომ მეორე უძრავი ქონების გასხვისებით მოპასუხეს სარგებელი არ უნახავს, თანაც, არ პასუხობს ფასში 60000 დოლარიან სხვაობასთან დაკავშირებით არსებულ გარემოებას (იხ., საკასაციო საჩივრის საფუძვლები, ტ.5).
84. მეორე კასატორი შუამდგომლობს მოპასუხისათვის ადვოკატის ჰონორარის სახით 2500 ლარის დაკისრებას.
85. მეორე კასატორი შუამდგომლობს, რომ თავდაპირველი მოპასუხეების მიმართ შპს „ბ----სა“ და გ. ს---იას მიმართ შესაგებლის წარმოუდგენლობის გამო დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის შესახებ, რაზედაც პირველი ინსტანციის სასამართლომ მათ უარი უთხრა.
86. საქმიდან ამოირიცხოს მოპასუხეთა მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტები, მათ შორის, მოპასუხეების დაზუსტებული შესაგებელი, რომელსაც კანონი არ იცნობს.
87. სასამართლომ გამოითხოვოს მეხუთე უძრავი ქონების ნასყიდობის ფასის გადახდის ქვითრები შპს „ბ----დან“.
88. საქმეს მტკიცებულების სახით დართოს დოკუმენტები: შპს „ლ-ს“ შესახებ, მოწმეების ჩვენები, მოსარჩელის წერილობითი ახსნა-განმარტება, საოჯახო ხარჯების რვეული, მოპასუხის დედის წერილი, ბავშვის ჩვენება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

89. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 19 ივნისის განჩინებით პირველი საკასაციო საჩივარი, ხოლო 2018 წლის 7 ივნისის განჩინებით მეორე საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 396-ე მუხლით და 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
90. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც, საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.
91. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრების საფუძვლებზე მსჯელობის თვალსაზრისით, საკასაციო პალატა პირველ რიგში, ყურადღებას მიაქცევს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მათ სამართლებრივ შეფასებას, შემდეგ კი, განიხილავს ამავე ნაწილში, კასატორების მიერ წარმოდგენილი პრეტენზიების საფუძვლიანობას:
92. სარჩელის ერთ-ერთი მოთხოვნა შეეხებოდა მოპასუხისათვის თანასაკუთრების განკარგვით მიღებული სარგებლიდან, წილთა თანაბრობის პრინციპიდან გადახვევის სამართლებრივი საფუძვლით [სსკ-ის 1158-ე და 1168-ე მუხლები] 2/3 წილის სახით 169 472 აშშ დოლარის დაკისრებას (საიდანაც, სააპელაციო საჩივრის განხილვის ეტაპზე მეორე აპელანტმა მოთხოვნა შეამცირა - ამ განჩინების პ - 106).
93. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ იმ სამართლებრივი შედეგის გათვალისწინებით, რისი მიღწევაც მოსარჩელეს სურს, ქონების გაყოფისას, რომელიც მეუღლეთა თანასაკუთრებას წარმოადგენს, წილთა თანაბრობიდან გადახვევა და სადავო ქონების ½ წილის ნაცვლად (სარჩელის დაკმაყოფილებული ნაწილი) 2/3 ნაწილის მიკუთვნება, სარჩელი დაკმაყოფილებადი იქნებოდა სსკ-ის 1168-ე მუხლის შემდეგი წინაპირობების განხორციელების შემთხვევაში, როგორიცაა: არასრულწლოვანი შვილების ინტერესების ან ერთ-ერთი მეუღლის ყურადსაღები ინტერესების არსებობა. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სსკ-ის 1158-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება წარმოადგენს მათ საერთო ქონებას (თანასაკუთრებას), თუ მათ შორის საქორწინო ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის დადგენილი.ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ასეთ ქონებაზე მეუღლეთა თანასაკუთრების უფლება წარმოიშობა მაშინაც, თუ ერთ-ერთი მათგანი ეწეოდა საოჯახო საქმიანობას, უვლიდა შვილებს ან სხვა საპატიო მიზეზის გამო არ ჰქონია დამოუკიდებელი შემოსავალი. ნორმის დანაწესით განსაზღვრულია მეუღლეთა თანასაკუთრების რეჟიმი, რომლითაც დადგენილია მათი უფლებები ქორწინების პერიოდში შეძენილი ქონების შესახებ. მისი ნორმატიული რეგულირების მიზანია ოჯახის ინტერესების დაცვა. პრეზუმირდება, რომ ქორწინების პერიოდში შეძენილი ქონება შეძენილია ოჯახის გაძღოლის საერთო მიზნების უზრუნველსაყოფად, ამიტომ დავის შემთხვევაში, ქორწინების განმავლობაში ქონების შეძენის ფაქტი (კანონით დადგენილი გამონაკლისების გარდა) საკმარისი საფუძველია, რომ მივიჩნიოთ ეს ქონება მეუღლეთა თანასაკუთრებად.
94. საგულისხმოა, რომ პირველი სასარჩელო მოთხოვნა ეფუძნებოდა სულ ოთხი უძრავი ქონების (რუსეთის ფედერაციაში მდებარე პირველი, მეორე, მესამე, მეოთხე უძრავი ქონება) განკარგვით მიღებული სარგებლის 2/3 წილზე უფლების მოპოვებას.
95. აღსანიშნავია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოთხოვნის ამ ნაწილიდან მოპასუხეს დაეკისრა მხოლოდ 29 834 აშშ დოლარის გადახდა, რამდენადაც სასამართლოს მოსაზრებით, მეოთხე უძრავი ქონების ნასყიდობის საფასურს შეადგენდა 44751 აშშ დოლარი, რომლის 2/3 ნაწილი ერგებოდა მოსარჩელეს (იხ., ამ განჩინების პ-24).
96. ამავე ნაწილში, წარმოდგენილი სააპელაციო საჩივრების განხილვის შედეგად (ერთი მხრივ, მოპასუხე უარყოფდა მოთხოვნის აღნიშნულ ნაწილს, ხოლო მეორე მხრივ, მოსარჩელე მიიჩნევდა რომ უძრავი ქონების გასხვისებით მიღებული სარგებლიდან მისი წილის საკომპენსაციო ღირებულება უფრო მეტი იყო). სააპელაციო სასამართლომ უდავო ფაქტობრივ გარემოებად მიიჩნია, რომ მხარეები რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ 1996 წლის 20 ნოემბრიდან და განქორწინდნენ 2013 წლის 19 აგვისტოს. დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ რუსეთის ფედერაციაში მდებარე პირველი, მეორე, მესამე, მეოთხე უძრავი ქონება მოპასუხემ შეიძინა და გაასხვისა 2002-2012 წლებში ანუ, რეგისტრირებული ქორწინების პერიოდში, რაც სსკ-ის 1158-ე მუხლის სამართლებრივი საფუძვლით თანასაკუთრების უფლებას წარმოუშობდა მოსარჩელეს. თუმცა, ვინაიდან ოთხივე უძრავი ქონება გასხვისებული იყო და დავის საგნად მათი განკარგვით მიღებული შემოსავალიდან მოსარჩელის კუთვნილი წილი რჩებოდა, სასამართლოს შეფასების საგანად რჩებოდა განკარგვის შედეგად მიღებული ქონებრივი სარგებლის ოდენობა. ამ გარემოების დადგენისას, სააპელაციო სასამართლომ მხედველობაში მიიღო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
97. სახელმწიფო რეესტრის ამონაწერით დადგენილი იქნა, რომ მოპასუხეს და ლ----- ი--------ას შორის 2003 წლის 3 მარტს დაიდო ბინების გაცვლის ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც, პირველი უძრავო ქონება მოპასუხემ გადაცვალა მეორე უძრავ ქონებაში. შესაბამისად, პირველი უძრავი ქონების გასხვისებით მოპასუხეს ქონებრივი სარგებელი მიღებულ არ ჰქონდა. გაცვლის შედეგად მიღებულ მეორე უძრავ ქონებაში ცხოვრობდა მოსარჩელესთან და შვილებთან ერთად.
98. დადგენილი იქნა, რომ მოგვიანებით მეორე უძრავი ქონება მოპასუხემ გაყიდა 2010 წლის 28 აპრილს და 2010 წლის 6 მაისს შეიძინა მესამე უძრავი ქონება, რომელიც ასევე გაყიდა 2010 წლის 27 ივლისს და შეიძინა მეოთხე უძრავი ქონება.
99. მოპასუხე რუსეთის ფედერაციაში ყოფნის პერიოდში დასაქმებული იყო ქ. ტ----ის სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში და გააჩნდა მატერიალური შემოსავალი ხელფასის სახით. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებით არ დასტურდებოდა ის გარემოება, რომ მას დასახელებულ პერიოდში რაიმე სხვა დამატებითი შემოსავალი გააჩნდა. აქედან გამომდინარე, მის მიერ უძრავი ქონებების ყიდვა განხორციელდა უშუალოდ წინა ბინის რეალიზაციიდან მიღებული თანხით, რაც გამორიცხავდა მისი მხრიდან რაიმე სარგებლის მიღებას.
100. არც ის გარემოება დასტურდებოდა არსებობდა თუ არა უძრავი ქონებების შეძენასა და გაყიდვას შორის სხვაობა, რაც საშუალებას მისცემდა სასამართლოს ემსჯელა უძრავი ქონების გაყიდვის შედეგად მიღებული ქონებრივი სარგებლის არსებობაზე.
101. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდებოდა მხოლოდ ის გარემოება, რომ მეოთხე უძრავი ქონება მოპასუხემ გაასხვისა 1390833.28 რუბლად, რაც შეადგენს 44 751 აშშ დოლარს.
102. შესაბამისად, იმის გათვალისწინებით, რომ მეოთხე უძრავი ქონება შეძენილი იყო თანაცხოვრების პერიოდში, იგი მიიჩნეოდა მეუღლეთა თანასაკუთრებად, ხოლო მისი განკარვით მიღებული შემოსავალი წარმოადგენდა იმ ქონებრივ სარგებელს, რომელიც მიღებული იყო საზიარო ქონების გასხვისების შედეგად.
103. დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შედეგად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოსარჩელეს სწორად დაუდგინდა 44 751 აშშ დოლარიდან თავისი წილი სარგებლის მიღების მართლზომიერება სსკ-ის 1158-ე მუხლის სამართლებრივი საფუძვლით. ამასთან, მოცემული დავის გადაწყვეტისას, სააპელაციო სასამართლომ მეუღლეთა წილის თანაბრობის საწყისს გადაუხვია, რაც დაასაბუთა იმით, რომ მოსარჩელე და მხარეთა არასრულწლოვანი ბავშვი რეგისტრირებულნი იყვნენ სოციალურად დაუცველთა ოჯახების მონაცემთა ერთიან სიაში. ამასთან, გასათვალისწინებელი იყო, რომ მხარეთა არასრულწლოვანი ბავშვის ჯანმრთელობის მდგომარეობა (იხ., ამ განჩინების პ- 34). ამავდროულად, დაუდგენელი იყო საერთო ქონების განკარგვის შედეგად მიღებული სარგებელი მოხმარდა თუ არა ოჯახის კეთილდღეობას. ამ გარემოებების ერთობლიობაში შეფასების შედეგად, პალატამ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში, სახეზე იყო ის განსხვავებული მდგომარება, როდესაც დასაშვები იყო წილის არათანაბარი გაყოფა, რაც გამოწვეული იყო არასრულწლოვანი შვილის ინტერესისა ან ერთ-ერთი მეუღლის ყურადსაღები ინტერესის მხედველობაში მიღებით. სწორედ ამიტომ მოსარჩელეს მიეკუთვნა ½ წილის ნაცვლად 2/3 წილი.
104. პირველი კასატორი მიიჩნევს, რომ პირველი სასარჩელო მოთხოვნა სააპელაციო სასამართლოში მოსარჩელემ შეამცირა. სასამართლომ კი ეს გარემოება მხედველობაში არ მიიღო. ეს გარემოებაც იძლევა საფუძველს გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება (იხ., დაზუსტებული საკასაციო საჩივრის საფუძვლები, ტ.5).
105. მეორე კასატორს კი, მიაჩნია, რომ პირველი სასარჩელო მოთხოვნის ნაწილში, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დათვალა მოპასუხის მიერ ქონების განკარგვით მიღებული შემოსავლები, რითაც პრაქტიკულად, მისი წილის საკომპენსაციო თანხის ოდენობა შემცირდა.
106. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ პირველი სასარჩელო მოთხოვნის ნაწილობრივი დაკმაყოფილების ნაწილში, ვერცერთმა კასატორმა ვერ წარმოადგინა დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია (შედავება). ვერც-ერთმა კასატორმა ვერ მიუთითა საპროცესო ნორმების იმგვარ დარღვევაზე, რასაც შეეძლო მოცემულ საქმეზე სხვაგვარი იურიდიული შედეგის დადგომა [სსსკ-ის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილი]. მართალია, პირველი კასატორი სააპელაციო სასამართლოს მიერ მეორე სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნების დაუცველობაზე მიუთითებს, თუმცა, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ ამ ნაწილში, სახეზე არ არის იმგვარი საპროცესო ნორმების დარღვევა, რასაც შეეძლო საქმეზე სხვაგვარი იურიდიული შედეგის დადგომა შემდეგ გარემოებათა გამო:
107. დადგენილია, რომ პირველ სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენდა მოპასუხისათვის თანასაკუთრების განკარგვით მიღებული სარგებლიდან 2/3 წილის სახით 169 472 აშშ დოლარის დაკისრება. აქედან, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოპასუხეს დაეკისრა 29 834 აშშ დოლარის გადახდა, რამდენადაც სასამართლოს მოსაზრებით, ნასყიდობის საფასურს შეადგენდა 44751 აშშ დოლარი, რომლის 2/3 ნაწილი ერგებოდა მოსარჩელეს. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე წარდგენილი სააპელაციო საჩივრით მეორე აპელანტმა მოითხოვა მოპასუხისათვის საერთო ჯამში, 63 688 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრება, რაც მოიცავს დაკმაყოფილებულ 29 834 აშშ დოლარსაც - იხ., სააპელაციო საჩივარი - ტ.4, ს.ფ. 253, 254. საგულისხმოა, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 06 მარტის განჩინებით უცვლელად იქნა დატოვებული პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება. შესაბამისად, სახეზე არ არის ის იურიდული შედეგი, რომლის მიხედვით საკასაციო პალატას შეეძლო ემსჯელა მეორე აპელანტისათვის მოთხოვნის გადაჭარბებით მატერიალური სარგებლის მიკუთვნების საკითხზე.
108. რაც შეეხება მეორე კასატორის პრეტენზიას, რომ მისი წილის საკომპენსაციო ღირებულება არასწორად შეფასდა, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ ამ ნაწილში, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საპირწონედ საპროცესო ნორმების დარღვევა არ დასტურდება, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს საკასაციო პალატა იზიარებს.
109. რაც შეეხება პირველი სასარჩელო მოთხოვნის ნაწილში, დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივ შეფასებას, პირველი საკასაციო საჩივრის დაუშვებლობის კუთხით, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ რამდენადაც სსკ-ის 1168-ე მუხლის მეორე ნაწილი ადგენს საკუთრების უფლების მოპოვების განსხვავებულ რეჟიმს, რაც მხოლოდ ამავე ნორმით გათვალისწინებულ განსაკუთრებულ შემთხვევებშია დასაშვები, სასამართლოს გადაწყვეტილება მითითებული ნორმის გამოყენებისას დასაბუთებული უნდა იყოს ისეთი ფაქტობრივი გარემოებებით, რომლებიც ადასტურებენ მეუღლეთა წილის თანაბრობის საწყისისასგან გადახვევის აუცილებლობას (კანონმდებლის მიერ დაშვებულ იშვიათ სამართლებრივ აღწერილობას), რომლის მიხედვით დავის კვალიფიკაციისათვის მხოლოდ წონადი არგუმენტი და მყარი სასამართლო პრაქტიკაა გამოსადეგი.
110. იმავდროულად, მხედველობაშია მისაღები, სამართლის განსაზღვრულობის უმნიშვნელოვანესი პრინციპის დაცულობა, რამდენადაც შესაფარდებელი ნორმა - 1168-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, ფართო დისკრეციის შესაძლებლობას უტოვებს სასამართლოს.
111. საქმეში ALBU AND OTHERS v. ROMANIA (Applications no. 34796/09), §§: 34 (III, IV), ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ აღნიშნა, რომ სასამართლოს დასკვნები უნდა დაეფუძნოს სამართლის განსაზღვრულობის პრინციპს, რომელიც ადგენს კანონისმიერი წესრიგის ერთ-ერთ ფუნდამენტურ ასპექტს. სხვა საქმეში აღნიშნა იმგვარი მექანიზმის შექმნის აუცილებლობა, რომელიც შექმნის რა სამართლებრივ განსაზღვრულობას (Nejdet Şahin and Perihan Şahin v. Turkey [GC] (Application no. 13279/05), §§59-96) ხელს შეუწყობს ერთგვაროვანი პრაქტიკის დადგენას კონვენციის მე-6 მუხლის მიზნებისათვის, ხოლო სასამართლო გადაწყვეტილებათა კონფლიქტი არაერთგვაროვნების კონტექსტში კი, პირიქით, შეამცირებს საზოგადოების ნდობას.
112. საკასაციო პალატა მოცემულ საქმეში ყურადღებას მიაქცევს მსგავსი კატეგორიის დავებზე გაკეთებულ განმარტებებს:
113. ერთ-ერთ საქმეზე საკასაციო პალატამ განმარტა: „სსკ-ის 1168-ე მუხლის მეორე ნაწილის ნორმის გამოყენების აუცილებელი წინაპირობები, რომლებსაც წარმოადგენს არა მხოლოდ არასრულწლოვანი შვილის ერთ-ერთ მეუღლესთან ცხოვრების ფაქტი, არამედ ისეთი გარემოების ან გარემოებათა არსებობა, რომელიც სასამართლოს უქმნის მყარ შინაგან რწმენას, რომ პირის (მეორე მეუღლის) თანასაკუთრების უფლება შესაძლებელია შეიზღუდოს _ შემცირდეს. სასამართლოს შინაგანი რწმენა უნდა ემყარებოდეს ისეთ გარემოებებს, რომლებიც ცალსახად ადასტურებენ არასრულწლოვანი შვილების ინტერესების გათვალისწინების აუცილებლობას. ეს გარემოებები შესაძლებელია იყოს არასათანადო საბინაო პირობები, არასაკმარისი საცხოვრებელი ფართი და სხვა ნებისმიერ ფაქტორი, რომელიც არასრულწლოვანის ინტერესშია და მის ნორმალურ აღზრდას ხელს უშლის. ამდენად, სასამართლომ უნდა დაასაბუთოს, რომ არასრულწლოვანი შვილი და მასთან მცხოვრები მშობელი უფრო მეტად საჭიროებენ საცხოვრებელ ფართს, ვიდრე მეორე მშობელი“ (იხ.,¹სუსგ ას-894-1180-09, 22 იანვარი, 2010).
114. სხვა სამოქალაქო საქმეში საკასაციო პალატამ იმსჯელა იმაზე რა ფაქტობრივი გარემოებები უნდა იქნას გათვალისწინებული არასრულწლოვანი შვილების ინტერესების ან ერთ-ერთი მეუღლის ყურადსაღები ინტერესების შემოწმების დროს, კერძოდ: ერთ-ერთ მეუღლესათან არასრულწლოვანი შვილების ცხოვრების ფაქტი; მისი შრომისუუნარობის ფაქტი; მეორე მეუღლის მიერ საერთო ქონებას ოჯახის ინტერესების საზიანოდ ხარჯვის ფაქტი; არასათანადო საბინაო პირობები; არასაკმარისი საცხოვრებელი ფართი და სხვა ნებისმიერ ფაქტორი, რომელიც არასრულწლოვანის ინტერესშია და მის ნორმალურ აღზრდას ხელს უშლის. ამდენად, სასამართლომ უნდა დაასაბუთოს, რომ არასრულწლოვანი შვილი და მასთან მცხოვრები მშობელი უფრო მეტად საჭიროებენ საცხოვრებელ ფართს, ვიდრე მეორე მშობელი (იხ.,სუსგ №ას-752-703-2017, 31 ივლისი, 2017 წელი).
115. საგულისხმოა, რომ განსახილველ დავაში, განხორციელებულად მიიჩნევა საგამონაკლისო ნორმით დადგენილი აუცილებელი წანამძღვრები, რაც მხარეთა არასრულწლოვანი ბავშვის ინტერესების არსებობასა და მოსარჩელის - მეუღლის ყურადსაღებ ინტერესებში გამოიხატება, კერძოდ, დადგენილია, რომ მოსარჩელე მეუღლესთან მუდმივ საცხოვრებლად იმყოფება არასრულწლოვანი ბავშვი, დადგენილია, რომ არასრულწლოვანი ჯანმრთელობის მდგომარეობიდან გამომდინარე მუდმივ მეთვალყურეობას, ზრუნვას, მკურნალობას და სამედიცინო ჩარევას საჭიროებს (ამ განჩინების პ-34).
116. ამასთან, დადგენილია, რომ არასრულწლოვანი ბავშვი დედასთან - მოსარჩელესთან ერთად რეგისტრირებულია სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში, რაც მოწობს, რომ მათ მძიმე სოციალური პირობები აქვთ საცხოვრებლად.
117. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ ყოველივე ზემოაღნიშნული გასათვალისწინებელია სადავო საკითხის გადასაწყვეტად, რამდენადაც ბავშვს აქვს უფლება ჰქონდეს აუცილებელი საცხოვრებელი პირობები, ჰარმონიული გარემო, რომ ჩამოყალიბდეს საზოგადოების ღირსეულ წევრად. მით უფრო, თუ გავითვალისწინებთ, რომ წილთა თანაბრობიდან გადახვევის პრინციპის საფუძველზე სარჩელით დაკმაყოფილებული ნაწილი მხოლოდ მცირედით თუ შეუწყობს ხელს საჭირო პირობებით მათ უზუნევლყოფას.
118. რაც შეეხება სამართლის განსაზღვრულობის პრინციპის მოთხოვნებსა და საგამონაკლისო ნორმით ხელმძღვანელობის წინად სამართლებრივ არგუმენტს, საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს ბავშვის უფლებათა კონვენციის მე-3 მუხლის პირველი პუნქტით სახელმწიფოს მიერ ნაკისრ ვალდებულებას სხვადასხვა ორგანოებში, მათ შორის, სასამართლოებში, სადაც უპირველესი ყურადღება უნდა დაეთმოს ბავშვის საუკეთესო ინტერესების უზრუნველყოფას და განმარტავს, რომ „ბავშვის ჭეშმარიტი ინტერესების“ ცნება ახალი არ არის. იგი კონვენციამდე წარმოიშვა და უკვე ასახული იყო 1959 წლის ბავშვის უფლებათა დეკლარაციაში (პუნქტი 2), ქალთა დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ კონვენციაში (მუხლები 5(ბ) და 161(დ)), ისევე, როგორც რეგიონულ ინსტრუმენტებსა და მრავალ ეროვნულ თუ საერთაშორისო სამართლებრივ აქტში. ამასთან, კონვენცია ცალსახად მიუთითებს ბავშვის საუკეთესო/ჭეშმარიტ ინტერესებზე სხვა მუხლებშიც: მე-9 მუხლში: მშობლებისაგან დაშორება; მე-10 მუხლში: ოჯახის გამთლიანება; მე-18 მუხლში: მშობლის პასუხისმგებლობა; მე-20 მუხლში: ოჯახური გარემოდან ჩამოცილება და ალტერნატიული ზრუნვა; ბავშვის ჭეშმარიტი ინტერესების ცნების მიზანია, უზრუნველყოს როგორც კონვენციით აღიარებული ყველა უფლებით სრული და ეფექტიანი სარგებლობა, ისე ბავშვის ყოვლისმომცველი განვითარება. ბავშვის უფლებათა კომიტეტის ზოგადი კომენტარის #14 (2013) მიხედვით, ბავშვის უფლების შესახებ, მის საუკეთესო ინტერესებს უნდა დაეთმოს უპირველესი ყურადღება (მე-3 მუხლის პირველი პუნქტი). კომიტეტი სახელმწიფოებისაგან მოელის, რომ ისინი განვითარებას განმარტავენ როგორც „ყოვლისმომცველ ცნებას, რომელიც მოიცავს ბავშვის ფიზიკურ, ფსიქიკურ, სულიერ, მორალურ, ფსიქოლოგიურ და სოციალურ განვითარებას“ (ზოგადი კომენტარი #5, პუნქტი 12). კომიტეტმა აღნიშნა, რომ „ზრდასრული ადამიანის მიერ ბავშვის ჭეშმარიტი ინტერესების აღქმა არ შეიძლება იყოს უპირატესი კონვენციით გათვალისწინებული ბავშვის ყველა უფლების პატივისცემის ვალდებულებასთან შედარებით.” კომიტეტი აღნიშნავს, რომ დაუშვებელია რომელიმე უფლების შელახვა ბავშვის ჭეშმარიტი ინტერესების ცნების ნეგატიური განმარტებით. ბავშვის ჭეშმარიტი ინტერესების ცნების სრული გამოყენება მოითხოვს უფლებებზე დაფუძნებული მიდგომის დანერგვას, რომელშიც ჩაერთვება ყველა მონაწილე მხარე, ბავშვის ყოვლისმომცველი ფიზიკური, ფსიქოლოგიური, ფსიქიკური და სულიერი ერთიანობის უზრუნველსაყოფად და მისი ადამიანური ღირსების პატივსაცემად. კომიტეტი ხაზს უსვამს, რომ ბავშვის საუკეთესო ინტერესების ცნება სამგანზომილებიანია: მათგან ერთ-ერთია ძირითადი, სართლებრივი პრინციპი, რომელიც შემდეგში მდგომარეობს: თუ სამართლებრივი ნორმა იძლევა ერთზე მეტი განმარტების შესაძლებლობას, გამოყენებული უნდა იქნეს ისეთი განმარტება, რომელიც ყველაზე ეფექტიანად ემსახურება ბავშვის საუკეთესო ინტერესებს. კონვენციასა და მის ფაკულტატურ ოქმებში ასახული უფლებები ქმნიან ჩარჩოს განმარტებისათვის. ყველა სასამართლო და ადმინისტრაციულ გადაწყვეტილებაში, ისევე, როგორც ბავშვებთან დაკავშირებულ კანონმდებლობასა და პოლიტიკაში ნათლად ჩანდეს,, რომ ბავშვის საუკეთესო ინტერესს დაეთმო უპირველესი ყურადღება.
119. განსახილველ შემთხვევაში, გამოსაყენებელი მატერიალური ნორმა ადგენს ერთ-ერთი მეუღლის წილის გადიდების შესაძლებლობას, იმის გათვალისწინებით, რომ მასთან ცხოვრობენ არასრულწლოვანი შვილები, რომ ის შრომისუუნაროა, ანდა _ თუ მეორე მეუღლე ხარჯავდა საერთო ქონებას ოჯახის ინტერესების საზიანოდ. მითითებული ნორმა მეუღლეთა თანასაკუთრების რეჟიმის ამგვარი განსხვავებული წესით დადგენას ითვალისწინებს მხოლოდ ამავე ნორმით ჩამოთვლილი შემთხვევების არსებობისას.
120. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოცემულ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები იძლევა ამ საგამონაკლისო ნორმაზე დაყრდნობით წილთა თანაბრობის საწყისიდან გადახვევის სამართლებრიც შესაძლებლობას, რის გამოც, პირველი სასარჩელო მოთხოვნის ნაწილში, მოთხოვნა სწორად დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ.
121. მეორე და მესამე მოთხოვნები ალიმენტის დაკისრებასა და დამატებით ხარჯებში მონაწილეობას შეეხება. ამ ნაწილშიც, მეორე და მესამე სასარჩელო მოთხოვნები ნაწილობრივ - ალიმენტი ყოველთვიურად 180 ლარის, ხოლო დამატებით ხარჯებში მონაწილეობის სახით ყოველთვიურად 60 ლარის გადახდის ნაწილში, დამაყოფილდა.
122. პირველ კასატორს მიაჩნია, ამ ნაწილშიც უნდა გაუქმდეს გასაჩივრებული გაჩინება და სარჩელი უარყოფილი იქნეს. მისი მოსაზრებით, დაუდასტურებულია მოსარჩელისა და არასრულწლოვანი ბავშვის სოციალურად დაუცველთა სტატუსის ქონა, რაც მათ ფინანსურ სიდუხჭირეზე მიუთითებს. აგრეთვე, პირველ კასატორს მიაჩნია, რომ ამჟამად, ბავშვს არ აქვს ჯანმრთელობის პრობლემები და რომ იგი დავის გადაწყვეტის დროისათვის სრულწლოვანია, რაც გამორიცხავს, როგორც სსკ-ის 1168-ე მუხლის გამოყენებას, ასევე დამატებით ხარჯებში მოპასუხის მონაწილეობასაც.
123. საკასაციო პალატა არ იზიარებს პირველი კასატორის პრეტენზიას და აღნიშნავს, რომ როგორც ეს საქმის მასალებითაა დადგენილი ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ცნობის მიხედვით არასრულწლოვანი ბავშვის დიაგნოზია:,,ნაადრევი სქესობრივი მომწიფების შემდგომი ფიზიკური განვითარების შეფერხება, დასაზუსტებელი E28.1 პარკუჭთაშუა ძგიდის დეფექტის და 2000 წელს ჩატარებული ღია ბოტალის სადინრის ქირურგიული კორექციის შემდგომი მდგომარეობა“. მას ასევე, აქვს მხედველობასთან დაკავშირებული პრობლემები, კერძოდ - ,,მიოპიური ასტიგმატიზმი, შეუღლებული გარეთა სიელმე“, რის გამოც, პერიოდულად ესაჭიროება ოფთალმოლოგიური გამოკვლევა - კონსულტაცია, ოფთალმოლოგიური ელექტროსტიმულაცია, თვალის ვარჯიში და წვეთები. ამასთან, შპს ,,ორთოდონტიული ცენტრის“ 2016 წლის 01 ივნისს გაცემული ,,ფორმა - 100“ -ის მიხედვით, ბავშვის დიაგნოზია - ,,კბილთა რკალის ანომალია, კბილთა დგომის ანომალია, რეტენციული კბილი, ზეკომპექსური კბილი“ (იხ., ამ განჩინების პ-34). ამ გარემობების გასაქარწყლებლად და იმის დასადასტურებლად, რომ ბავშვი აღარ საჭიროებს სამედიცინო მეთვალყურეობას, განსაკუთრებულ ზრუნვას ჯანმთელობის კუთხით, პირველ კასატორს არ წარმოუდგენია.
124. რაც შეეხება მოსარჩელის და ბავშვის სოციალურად დაუცველ სტატუს, საქმეში წარმოდგენილია ამონაწერი სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიანი ბაზიდან (ტ.5. ს.ფ. 338).
125. ხოლო პრეტენზია იმ გარემოებაზე, რომ ბავშვი აღარ არის არასრულწლოვანი, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ აღნიშნული საკითხი სავსებით მართებულადაა გადაწყვეტილი პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით, რომლითაც მოპასუხის საალიმენტი და დამატებით ხარჯებში მონაწილეობის ვალდებულება განსაზღვრულია ა-ვილის სრულწლოვანების მიღწევამდე.
126. ამასთან, დადგენილია, რომ მოსარჩელე არ მუშაობს, შესაბამისად არ გააჩნია ყოველთვიური სტაბილური შემოსავალი, რაც შეუძლებელს ხდის ბავშვის ინტერესების გათვალისწინებას და ბავშვის რჩენა-აღზრდისათვის და მუდმივი სამედიცინო მეთვალყურეობისათვის ნორმალური პირობების შექმნას. იმავდროულად, მხედველობაში იქნა მიღებული მოპასუხის ფინანსურ მდგომარეობა. კერძოდ, დადგენილია, რომ მოპასუხე რუსეთის ფედერაციაში ყოფნის პერიოდში დასაქმებული იყო ქ. ტ----ის სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში და გააჩნდა შესაბამისი მატერიალური შემოსავალი ხელფასის სახით. ამჟამად, იგი პენსიის სახით იღებს დაახლოებით 800 ლარის ოდენობით თანხას. სსიპ შემოსავლების სამსახურის მომსახურების დეპარტამენტის 2015 წლის 21 სექტემბრის წერილის თანახმად, არჩილ ლ-ძისაგან (დამსაქმებელი) მოპასუხე აქვს მატერიალური შემოსავალი 2014 წლის მარტის თვიდან ყოველთვიურად 500 ლარის ოდენობით.მოპასუხე ასევე დაკავებულია სოფლის მეურნეობით (ჰყავს საქონელი და შინაურული ფრინველი) და მეურნეობის წარმოების შედეგად იღებს შესაბამის პროდუქციას. აღნიშნული საქმიანობის შედეგად, მოპასუხეს ფულადი თანხით შემოსავალი არ გააჩნია (ამ განჩინების პპ: 38-40).
127. შესაბამისად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სსკ-ის 1214-ე მუხლზე მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად იმსჯელა ალიმენტზე, გონივრული, სამართლიანი შეფასების საფუძველზე, შვილის ნორმალური რჩენა-აღზრდისათვის აუცილებელ მოთხოვნათა ფარგლებში და მხედველობაში მიიღო როგორც მშობლების, ისე შვილის რეალურ მატერიალური მდგომარეობა.
128. აქვე საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ალიმენტის გადახდევინება მიზნად ისახავს ბავშვის ინტერესების დაცვას, მისთვის ძირითადი საარსებო პირობების შექმნას და, თუ ეს შესაძლებელია, ცხოვრების იმ დონის შენარჩუნებასაც, რომელიც მას ექნებოდა მშობლების ნორმალური ურთიერთობის პირობებში. არასრულწლოვანის რჩენისათვის აუცილებელი მინიმალური ოდენობის დადგენისას, მხედველობაში მიიღება მშობლების რეალური ფინანსური შესაძლებლობები, თითოეული მშობლის კმაყოფაზე მყოფ პირთა რიცხვი, სარჩენი ბავშვის ასაკი, მისი საჭიროებები, ალიმენტის გადამხდელი მშობლის სხვა შვილის (შვილების) არსებობა და სხვ.
129. განსახილველ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს მოპასუხისთვის ალიმენტის სახით ყოველთიურად 180 ლარის დაკისრებას და იმავდროულად, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სსკ-ის 1215-ე მუხლის თანახმად მშობელს, რომელიც ალიმენტს უხდის არასრულწლოვან შვილებს, შეიძლება დაეკისროს მონაწილეობა დამატებით ხარჯებში, რომლებიც გამოწვეულია განსაკუთრებული გარემოებებით (ბავშვის მძიმე ავადმყოფობით, დასახიჩრებით და სხვა). აღნიშნულიდან გამომდინარე, არასრულწლოვანის სარჩენად ალიმენტის გადამხდელი მშობლისათვის, დამატებითი ხარჯის სახით, ერთჯერადად თანხის გადახდის დაკისრება დასაშვებია მხოლოდ ისეთი განსაკუთრებული გარემოებების დადასტურებისას, როგორიცაა ბავშვის მძიმე ავადმყოფობა, დასახიჩრება და სხვა ობიექტური ფაქტორები. სსკ-ის 1215-ე მუხლის საფუძველზე, დამატებით ხარჯებში მონაწილეობის თაობაზე, სსსკ-ის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ასეთი ხარჯის ოდენობის მტკიცების ტვირთი ეკისრებოდა მოსარჩელეს (მეორე აპელანტს), რომელმაც თავისი პოზიციის დასამტკიცებლად, წარადგინა ბავშვის ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ მტკიცებულებები (ამ განჩინების პ- 34). მით უმეტეს, გასათვალისწინებელია, რომ ერთობლივად მოპასუხისათვის დაკისრებული ტვირთი 240 ლარს არ აჭარბებს.
130. საკასაციო პალატა უარყოფს პირველი კასატორის შედავებას ხანდაზმულობის საკითხზეც და აღნიშნავს, რომ როგორც ეს პირველ კასატორს განემარტა, მეუღლეები განქორწინდნენ 2013 წლის 19 აგვისტოს, ქ. ტ----ის მოსკოვის რაიონის N6 სასამართლოს გადაწყვეტილებით. სსკ-ის 1171-ე მუხლის თანახმად, განქორწინებულ მეუღლეთა თანასაკუთრების ქონების გაყოფის თაობაზე მოთხოვნებისათვის დადგენილია ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადა. სარჩელი აღიძრა 2015 წლის 13 მაისს, სამწლიანი ვადის დაცვით.
131. რაც შეეხება დავის განხილვაზე საქართველოს სასამართლოების კომპეტენციის არარსებობას, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ პირველ კასატორს ამ საკითხთან დაკავშირებით არ წარმოუდგენია დასაშვები (დასაბუთებული) საკასაციო პრეტენზია.
132. მოსარჩელის მეოთხე და მეხუთე სასარჩელო მოთხოვნები უარყოფილია. ამ ნაწილში, წარმოდგენილია მეორე საკასაციო საჩივარი, რომლითაც მოსარჩელე უმართებულოდ მიიჩნევს მოთხოვნათა უარყოფის შესახებ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნებს.
133. გარიგების თვალთმაქცურობის ნაწილში, სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელის არგუმენტი იმაზე მითითებით უარყო, რომ დაუშვა პრეზუმცია, რომ მოპასუხის მამას გააჩნდა შესაბამისი შემოსავალი, რომლითაც შეეძლო შეეძინა აღნიშნული ქონება და გარიგების მხარედ მისი მონაწილეობა მხოლოდ ფორმალური ვერ იქნებოდა. ამ პრეზუმფციის დაშვების საფუძველს კი, ის გარემოებები წარმოადგენდა, რომ საქმეში წარმოდგენილი მოპასუხის შრომის წიგნაკით, სსიპ შემოსავლების სამსახურიდან გაცემული ცნობით, ასევე, ერთ-ერთი ბანკის მიერ გაცემული ცნობით და მხარეთა ახსნა-განმარტებით დადგენილად იქნა მიჩნეული რომ მოპასუხის მამა პროფესიით არის მეტყევე -ტექნიკოსი. იგი 1959 წლიდან დასაქმებულია სამეურნეობათაშორისო სატყეო მეურნეობაში და ასევე, მუშაობდა სატყეოს უფროსის თანამდებობაზე. მას ჰქონდა შესაბამისი შემოსავლები. მოპასუხის მამა წარმოადგენს ხარაგაულის რაიონის სოფელ ნადაბურის კომლის წევრს. ამ კომლს აქვს საკუთრებაში საცხოვრებელი სახლი და 6300 კვ.მ. -ის მიწის ნაკვეთი; ოჯახი დაკავებულია სოფლის მეურნეობის შედეგად მიღებული მოსავლის რეალიზაციით; მოპასუხის მამის სახელზე 1994 წლის 12 ივლისისათვის ირიცხებოდა 147 კუპონი; მოპასუხის მამა დასაქმებული იყო 2007 -2010 წლებში და გააჩნდა შესაბამისი შემოსავალი ხელფასის სახით; ამასთანავე, დადგენილია, რომ მოპასუხე და მისი ძმა მ--- გ-–ი 2009-2014 წლებში ფულადი გზავნილის სახით აგზავნიდნენ გარკვეული ოდენობის თანხებს მოპასუხის მამის სახელზე. ამდენად, მოპასუხის მამის მიერ ქონების შეძენის შეუძლებლობა არ დასტურდებოდა და აპელანტის მითითებული მოსაზრება სსკ-ის 56-ე მუხლის სამართლებრივ წინაპირობებს არ წარმოშობდა მეოთხე მოთხოვნის დაკმაყოფილების მიზნებისათვის.
134. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ არც ამ ნაწილშია დასაშვები მეორე საკასაციო საჩივარი, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები შეესაბამება მსგავს საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ სამართლებრივ შეფასებას სსკ-ის 56-ე მუხლის სამართლებრივ ჭრილში (შდრ:საქმე №ას-474-455-2016, 6 ივლისი, 2016 წელი; საქმე №ას-1142-1088-2014, 23 იანვარი, 2015 წელი).
135. საგულისხმოა, რომ გარიგების ბათილობის საფუძვლებზე მითითებისა და დამტკიცების ტვირთი მოასრჩელის მხარეზეა (სსსკ-ის ,ე-4 და 102-ე მუხლები), რომელ ნაწილშიც მოსარჩელის (მეორე კასატორი) მტკიცების ვალდებულება ვერ იქნა რეალიზებული.
136. მეორე კასატორი წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარში შუამდგომლობს თავდაპირველი მოპასუხეების მიმართ შპს „ბ--სა“ და გ. ს--იას მიმართ შესაგებლის წარმოუდგენლობის გამო დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანას შესახებ, რაზედაც პირველი ინსტანციის სასამართლომ მათ უარი უთხრა. ასევე, მოითხოვს, რომ საქმიდან ამოირიცხოს მოპასუხეთა მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტები, მათ შორის, მოპასუხეების დაზუსტებული შესაგებელი, აგრეთვე, ითხოვს, რომ საკასაციო სასამართლომ მეხუთე უძრავი ქონების ნასყიდობის ფასის გადახდის ქვითრები გამოითხოვოს შპს „ბ----სგან“ და საქმეს მტკიცებულების სახით დართოს დოკუმენტები შპს „ლ-ს“ შესახებ, მოწმეების ჩვენები, წერილობითი განმარტება, საოჯახო ხარჯების რვეული, მოპასუხის დედის წერილი, ბავშვის ჩვენება. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მეორე კასატორის მითითებული შუმადგომლობები არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი საპროცესო სამართლებრივი საფუძვლით:
137. ჯერ ერთი, შესაგებლის წარმოუდგენელობის გამო, დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღება, საკასაციო სასამართლოში საქმის განხილვის თავისებურებებს ეწინააღმდეგება. მეორეც, მტკიცებულებების გამოთხოვა საკასაციო სასამართლოში დაუშვებელია სსკ-ის 404.2 მუხლის სამართლებრივი საფუძლით, ხოლო რაც შეეხება მტკიცებულებათა ამორიცხვას, აღნიშნულზე საკასაციო პალატა ვერ იმსჯელებს ვინაიდან მეორე კასატორი კონკრეტულად არ უთითებს საქმიდან მტკიცებულებათა ამორიცხვაზე რომელი განჩინებით და რა საფუძვლით ეთქვათ უარი.
138. რაც შეეხება ნ--- გ-–ვილის შუამდგომლობას საკასაციო ინსტანციაში წარმომადგენლის მომსახურებისათვის გადასახდელი ხარჯების სახით, ა-– გ–ისათვის 2500 ლარის დაკისრების თაობაზე, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მეორე კასატორს არ წარმოუდგენია შესაბამისი ხარჯების გაწევის დამადასტურებელი მტკიცებულება (იხ., შუმადგომლობა ტ.5 ს.ფ 286).
139. ზემოთ აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.
140. ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც, ვინაიდან თანასაკუთრებაში არსებული ქონების გაყოფისას წილთა თანაბრობის საწყისიდან გადახვევის, გარიგების თვალთმქცურობის, ალიმენტისა და დამატებით ხარჯებში მშობლის მონაწილობის სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით არსებობს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ასახეულია განჩინებაში.
141. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივრები, რის გამოც, მათ უარი უნდა ეთქვათ განხილვაზე.
142. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ვინაიდან პირველ კასატორს გადავადებული ჰქონდა საკასაციო საჩივარზე გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟის საერთო ოდენობის თანხის 70% გადახდა დავის გადაწყვეტამდე, ხოლო სახელმწიფო ბაჟის საერთო ოდენობის თანხის 30% მის მიერ გადახდილი იქნა სახელმწიფო ბიუჯეტში (იხ., საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2018 წლის 19 ივნისის განჩინება). ამასთან იმის გათვალისწინებით, რომ პირველი საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, პირველი კასატორის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 30% უნდა დარჩეს სახელმწიფო ბიუჯეტში.
143. მეორე კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან კანონის საფუძველზე.


ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და


დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ა-- გ-–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. ნ--- გ-–ვილის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
3. ნ--- გ-–ვილის შუამდგომლობა თავდაპირველი მოპასუხეების: შპს „ბ----სა“ და გ-- ს---იას მიმართ შესაგებლის წარმოუდგენლობის გამო დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის, საქმიდან მოპასუხეთა მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტების, მათ შორის, მოპასუხეების დაზუსტებული შესაგებლის, საკასაციო სასამართლოს მიერ ხ-–ის სადავო ბინის ნასყიდობის ფასის გადახდის ქვითრების შპს „ბ----დან“ გამოთხოვის, საქმეზე მტკიცებულების სახით შპს „ლ-ს“ შესახებ დოკუმენტების, მოწმეების ჩვენების, საოჯახო ხარჯების რვეულის, მოპასუხის დედის წერილის, ბავშვის ჩვენების დართვის შესახებ, აგრეთვე, შუამდგომლობა წარმომადგენლის მომსახურებისათვის გადასახდელი ხარჯების სახით, ა-– გ-–ისათვის 2500 ლარის დაკისრების შესახებ, არ დაკმაყოფილდეს;
4. ნ--- გ--–-–ვილის საკასაციო საჩივარზე დართული დოკუმენტები: ქვითრები 2 ფურცლად, ფოტოსურათების ფოტოასლები 5 ფურცლად, საჯარო რეესტრიდან გამოთხოვილი დოკუმენტები 3 ფურცლად, განცხადება თანდართული დოკუმენტებით 27 ფურცლად, დაუბრუნდეს ნ--- გ-–ვილს;
5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.



თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი



მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი




ბ. ალავიძე