საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა
საქართველოს სახელით

საქმე №ას-605-579-2016 17 თებერვალი, 2017 წელი,
ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:

მზია თოდუა (თავმჯდომარე),
ეკატერინე გასიტაშვილი (მომხსენებელი),
პაატა ქათამაძე


საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – მ. გ-ე (მოსარჩელე, შეგებებული სარჩელით მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ზ. შ-ე (მოპასუხე, შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 21 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება შპს-ს წილის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმისა და საერთო ვალის დაკისრების ნაწილში

დავის საგანი – ალიმენტის დაკისრება, დამატებით ხარჯებში მონაწილეობა, ქონების გაყოფა (ძირითად სარჩელში); მეუღლეთა საერთო ვალის გაყოფა, თანხის დაკისრება (შეგებებულ სარჩელში)

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. მ. გ-ე (შემდეგში: მოსარჩელე, მოპასუხე შეგებებულ სარჩელში, აპელანტი ან კასატორი) და ზ. შ-ე (შემდეგში: მოპასუხე, შეგებებული მოსარჩელე ან აპელანტი, კასატორის მოწინააღმდეგე) 1989 წლის 22 აპრილიდან იმყოფებიან რეგისტრირებულ ქორწინებაში (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ, 1106-ე მუხლი; იხ. ქორწინების მოწმობა- ტ.1, ს.ფ. 15).
2. თანაცხოვრების პერიოდში მეუღლეებს შეეძინათ ოთხი შვილი, რომელთაგან სამი: მ. შ-ე (დაბ: 23.08.1999წ), მ. შ-ე (დაბ: 07.01.2003წ.) და დ. შ-ე (დაბ: 03.03.2004წ.) არასრულწლოვანია (იხ. დაბადების მოწმობები- ტ.1, ს.ფ. 16-19).
3. თანაცხოვრების პერიოდში, მეუღლეებმა შეიძინეს უძრავი ქონება, რაც რეგისტრირებულია მოპასუხის (ქმრის) სახელზე (იხ. ამონაწერები საჯარო რეესტრიდან - ტ.1, ს.ფ. 20-37) :

3.1. ქ. ქუთაისი, აკ. ხ-ას ქ. №6 (ყოფ: უ-ის ქ. №10), ბინა №4, ს/კ №0-ის 4/5 ნაწილი;
3.2. ქ. ქუთაისი, აკ. ხ-ას ქ. №6 (ყოფ: უ-ის ქ. №10), ბინა №4, ს/კ №0..;
3.3. ქ. ქუთაისი, აკ. ხ-ას ქ. №6 (ყოფ: უ-ის ქ. №10), ბინა №4, ს/კ №0..;
3.4. ქ. ქუთაისი, ს-ას გამზირი №2 /გ-ას ქ. №5, (ნაკვეთი №3-7) ს/კ №0..;
3.5. ქ. ქუთაისი, ს-ას გამზირი №2 /გ-ას ქ. №5, (ნაკვეთი №6) ს/კ №0..;
3.6. ქ. ქუთაისი, ს-ას გამზირი, №2 /გ-ას ქ. №5, (ნაკვეთი №3-10/2; №3-10/1-2; №3-10/1-1; №3-9-1-1; №3-9-1-3)/2, ს/კ №0..;
3.7. ქ. თბილისი, გ-ის ქ. 13-13ა ს/კ №0..;
3.8. ბორჯომის რაიონი, დაბა ბაკურიანი, სატყეო მეურნეობის ავტოფარეხის მიმდებარედ, ს/კ №6...
4. შპს ,,ზ.- ს 2014 წლის 20 დეკემბრის ცნობის თანახმად, მოპასუხე მუშაობს ამ საწარმოს დირექტორის მოადგილის თანამდებობაზე და მისი ხელზე ასაღები ყოველთვიური ხელფასი შეადგენს 2000 ლარს (იხ. ტ.1, ს.ფ. 86).
5. 2013 წლის 19 მარტის №000222104 საკრედიტო ხელშეკრულების თანახმად, მოპასუხემ სს ,,ბანკი რ-ისგან" ისესხა 70 000 აშშ დოლარი (იხ. ტ.1, ს.ფ. 92-97).
6. 2013 წლის 11 ივნისის №000238424 საკრედიტო ხელშეკრულების თანახმად, მოპასუხემ იმავე ბანკისაგან ისესხა 40 000 აშშ დოლარი (იხ. ტ.1, ს.ფ. 88-91).
7. 2013 წლის 16 აპრილის იპოთეკის ხელშეკრულების თანახმად, მოპასუხემ სს ,,ბანკი რ-ა"-ს სასარგებლოდ, იპოთეკით დატვირთა უძრავი ქონებიდან (მდებარე ქ. ქუთაისში, ს-ას გამზირი №2 /გ-ას ქ. №5, ნაკვეთი №3-7) მესაკუთრის კუთვნილი წილი - შენობის გამოყოფილი ნაწილი საერთო ფართი: 327.06 კვ.მ. (ფართი №2) შესაბამის წილ მიწის ნაკვეთთან ერთად (იხ. ტ.1, ს.ფ. 61-71).
8. 2013 წლის 16 აპრილის იპოთეკის ხელშეკრულების თანახმად მოპასუხემ, სს ,,ბანკი რ-ა"-ს სასარგებლოდ, იპოთეკით დატვირთა უძრავი ქონება - 212.00 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი (მდებარე ქ. ქუთაისში,ს-ას გამზირი №2 /ქალაქი ქუთაისი, გ-ას ქ. №5 (ნაკვეთი №3-10/2; №10/1-1; №3-9-1-1; №3-9-1-3)/2) - (იხ. ტ.1, ს.ფ. 72-82).
9. 2013 წლის 15 მარტის კრედიტებისა და საბანკო გარანტიების გაცემის შესახებ ხელშეკრულების თანახმად, მოპასუხემ სს ,,ბანკი რ-ისგან" მიიღო გარანტია, იკისროს ვალდებულებები 500 000 აშშ დოლარის ფარგლებში (იხ. ტ.1, ს.ფ. 106-119).
10. საქმის მასალებში განთავსებულია 2014 წლის 29 სექტემბრის ხელშეკრულებები (სკოლაში ჩარიცხვის შესახებ), რომელთა თანახმად, მ., დ. და მ. შ-ეების სასწავლო წლის ღირებულება შეადგენს თითოეულ ბავშვზე 2800 ლარს (იხ. ტ.1, ს.ფ.162-166) .

11. წარმოდგენილი საბანკო ქვითრების თანახმად, მოპასუხემ შვილების - დ. შ-ის სწავლის საფასური - 700 ლარი და მ. შ-ის სწავლის საფასური - 250 ლარი გადაიხადა 2014 წლის დეკემბერში (იხ. ტ.1, ს.ფ. 83-84).
12. შპს ,,ზ.- ს 2001 წლის წესდების თანახმად, შპს-ს თანაბარი 50-50%-იანი წილის მფლობელები არიან მოპასუხე და მ. ჩ–ი. მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრის 18.04. 2001 წ. ამონაწერის თანახმად, მოპასუხე მითითებულ საწარმოში ფლობს 50%-იან წილს (იხ. წესდება - ტ.1, ს.ფ. 181-192 და ამონაწერი რეესტრიდან - ს.ფ. 37-38).
13. 2008 წლის 8 მაისის წილის დათმობის შესახებ ხელშეკრულების თანახმად, საწარმოში კუთვნილი 50%-იანი წილიდან 40% პროცენტი ზ. შ-ემ დაუთმო გ. შ-ეს (იხ. ტ.1, ს.ფ. 193-195; სსკ-ის 198-199-ე მუხლები; „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 44- 46-ე მუხლები). 2011 წლის 6 ივნისის წილის დათმობის შესახებ ხელშეკრულების თანახმად, გ. შ-ემ იმავე საწარმოში კუთვნილი 40%-იანი წილი დაუთმო მოპასუხეს (იხ. პარტნიორთა კრების 06.06.2011წ. გადაწყვეტილება - ტ.1, ს.ფ. 145, 206-207 და წილის დათმობის ხელშეკრულება - ს.ფ. 160-161, 208-210).
14. უძრავი ქონების იჯარის 14.10.2014 წ. ხელშეკრულების თანახმად, მოპასუხემ (მეიჯარემ), მის საკუთრებაში არსებული 1279.88 კვ.მ. სამეურნეო ფართი, მდებარე ქუთაისში, ს-ას გამზ. №2, გ-ას ქ. №5, დროებით სარგებლობაში გადასცა შპს-ას ,,ი" (იხ. ტ.1, ს.ფ.229-231).
15. სსიპ აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მიერ 29.12.2014 წელს გაცემული ცნობის თანახმად, მოსარჩელის (ცოლის) დარიცხული ხელფასი შეადგენს თვეში 465 (ოთხას სამოცდახუთი) ლარს (იხ. ტ.1, ს.ფ. 232) .
16. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 12 დეკემბრის გადაწყვეტილების თანახმად, მოპასუხეს აეკრძალა მოსარჩელესთან და ნ. შ-ესთან, მათ სამსახურთან და იმ ადგილებში მიახლოება, სადაც ისინი იმყოფებიან. შემაკავებელი ორდერის მოქმედება დამტკიცდა 1 თვით (იხ. ტ.1, ს.ფ. 250-253).
17. სს ,,ლ- ი"-ს და სს ,,თ- ი"-ს მიერ გაცემული ცნობების თანახმად, მოპასუხეს ამ ბანკებში გახსნილი აქვს ანგარიშები (იხ. ტ.1, ს.ფ. 282-291).
18. 2014 წლის 24 ოქტომბრის უძრავი ქონების იჯარის ხელშეკრულების თანახმად, მოპასუხემ (მეიჯარემ), მის საკუთრებაში არსებული 756.06 კვ.მ. სამეურნეო ფართი მდებარე ქუთაისში, ს-ას გამზ. №2, გ-ას ქ. №5, დროებით სარგებლობაში გადასცა შპს -ას ,, ი" (იხ. ტ.2, ს.ფ. 29-31)
19. 2015 წლის 21 იანვრის №102 ცნობის თანახმად, ,,თ-ის" ფასიანი სექტორის მე-10 კლასის მოსწავლე მ. შ-ე, მშობლის განცხადების საფუძველზე, 2015 წლის 20 იანვრიდან გადაყვანილი იქნა უფასო სექტორის მე-10 კლასში (იხ. ტ.2, ს.ფ. 92).
20. 1995 წლის 5 სექტემბრის ხელშეკრულების თანახმად, მოპასუხემ ა. ც-ისგან 1200 აშშ დოლარად შეიძინა უძრავი ქონება მდებარე ქ. ქუთაისში, უ-ის ქ. №10/6 (იხ. ტ.2, ს.ფ. 185-186)
21. 1997 წლის 7 თებერვლის ხელშეკრულების თანახმად, მოპასუხემ დ.–ისგან 2000 ლარად შეიძინა უძრავი ქონება, მდებარე ქ. ქუთაისში, უ-ის ქ. №10/6 საცხოვრებელი ფართი 17.22 კვ.მ. დამხმარე ფართი 5.82 კვ.მ. სასარგებლო ფართი 23.10 კვ.მ. (იხ. ტ.2, ს.ფ. 187-188)
22. 2001 წლის 18 აპრილის ხელშეკრულების თანახმად, მოპასუხემ ა. ს-ისგან 2000 ლარად შეიძინა უძრავი ქონება, მდებარე ქ. ქუთაისში, აკ. ხ-ას ქ. №10/12-ში (იხ.ტ.2,ს.ფ.189-190).
23. 2001 წლის 11 აპრილის ხელშეკრულების თანახმად, მოპასუხემ ა. ა-ისგან 2000 ლარად შეიძინა უძრავი ქონება, მდებარე ქ. ქუთაისში, აკ. ხ-ას ქ. №10/4-ში (იხ.ტ.2,ს.ფ.191-192).
24. 2002 წლის 6 თებერვლის ხელშეკრულების თანახმად, მოპასუხემ ი. ჩ-ოსგან შეიძინა უძრავი ქონება, მდებარე ბორჯომის რაიონის დაბა ბაკურიანში 1534.60 კვ.მ. (იხ.ტ.2,ს.ფ.193-194).
25. 2006 წლის 3 ივლისის ხელშეკრულების თანახმად, მოპასუხემ დ. ხ-ისგან შეიძინა უძრავი ქონება, მდებარე ბორჯომის რაიონის დაბა ბაკურიანში 600 კვ.მ. (იხ.ტ.2,ს.ფ.200-203).
26. 2013 წლის 20 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, მოპასუხემ შპს ,,ზ.---სგან შეიძინა უძრავი ქონება, მდებარე ქუთაისში, ს-ას გამზ. №2 გ-ას ქ. №5, ნაკვ. №3-10/2, №3-10/1-2, №3-10/1-1, №3-9-1-1, №3-9-1-3/2 (იხ.ტ.2,ს.ფ.210-211).
27. 2013 წლის 20 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, მოპასუხემ შპს ,,ზ.---სგან შეიძინა უძრავი ქონება, მდებარე ქუთაისში, ს-ას გამზ. №2 გ-ას ქ. №5, 25.00 კვ.მ. ნაკვ. №3-11-2. (იხ. ტ.2, ს.ფ. 212-213).
28. 2013 წლის 20 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, მოპასუხემ შპს ,,ი -ი"-სგან შეიძინა უძრავი ქონება, მდებარე ქუთაისში, ს-ას გამზ. №2, გ-ას ქ. №5, ფართით 327.06 კვ.მ ნასყიდობის საგნის ღირებულება განისაზღვრა 17000 აშშ დოლარით (იხ.ტ.2,ს.ფ.216-217).
29. 2013 წლის 5 ივნისის ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, მოპასუხემ რ.მ-ისგან შეიძინა უძრავი ქონება, მდებარე ქუთაისში, ს-ას გამზ. №2 გ-ას ქ. №5, ნაკვეთი 3-1 (იხ.ტ.2,ს.ფ.218-219).
30. 2013 წლის 1 ივლისის ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, მოპასუხემ რ. მ–ისგან შეიძინა უძრავი ქონება, მდებარე ქუთაისი, ს-ას გამზ. №2 გ-ას ქ. №5, ნაკვეთი 6 (იხ. ტ.2, ს.ფ.220).
31. 2014 წლის 16 სექტემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, გ. შ-ემ მოსარჩელისაგან შეიძინა უძრავი ქონება, მდებარე ქუთაისში, ირ. ბ-ის ქ. №5/16 (იხ.ტ.2, ს.ფ.236-237).
32. 2014 წლის 16 სექტემბრის ჩუქების ხელშეკრულების თანახმად, მოსარჩელემ (ცოლმა) მოპასუხეს (ქმარს) აჩუქა უძრავი ქონება მდებარე ქუთაისში, ირ. ბ-ის ქ. №36 (იხ.ტ.2,ს.ფ.238-239).
33. შპს ,,ა- ი"-ს 2015 წლის 9 მარტის აუდიტორული დასკვნის თანახმად, მოპასუხისათვის ნაჩუქარი უძრავი ქონების, მდებარე ქუთაისი, ირ. ბ-ის ქ. №36 საბაზრო ღირებულება შეადგენს 220 000 ლარს (იხ.ტ.2,ს.ფ.259)
34. 2014 წლის 12 ნოემბრის წილის უსასყიდლოდ დათმობის ხელშეკრულების თანახმად - მოპასუხემ შპს ,,ზ.-ში კუთვნილი 50%-იანი წილიდან 40% პროცენტი უსასყიდლოდ გადასცა გ. შ-ეს. ხელშეკრულება რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში (იხ. ტ.2, ს.ფ.213).

სასარჩელო მოთხოვნა

35. მოსარჩელემ 2014 წლის 10 დეკემბერს სარჩელი აღძრა მოპასუხის წინააღმდეგ და მოითხოვა:
35.1. მეუღლეთა საერთო ქონების გაყოფა და მოსარჩელის ინდივიდუალურ საკუთრებად 3.1-3.8 ქვეპუნქტებში მითითებული უძრავი ქონების აღრიცხვა;
35.2. შპს ,,ზ. (ს/კ 2..) იურ/მის: ქუთაისი, შ-ოს ქ. №4ა (მოპასუხის პ/ნ 6..) 50%-იანი წილის 4/5 ნაწილის მიკუთვნება მოსარჩელისათვის და მისი აღრიცხვა ამ საწარმოს მესამე პარტნიორად მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრში. დარჩენილი 50%-იანი წილის პარტნიორად მოპასუხის აღირიცხვა რეესტრში (იხ. სარჩელი და განცხადება დაზუსტებული სასარჩელო მოთხოვნის შესახებ - ტ.1, ს.ფ. 2-14, ს.ფ.47, 172);
35.3. მოპასუხისათვის, არასრულწლოვანი შვილების მ. შ-ის (დაბ: 23.08.1999წ), მ. შ-ის (დაბ: 07.01.2003წ.) და დ. შ-ის (დაბ: 03.03.2004წ.) სასარგებლოდ, ალიმენტის სახით, თითოეული ბავშვის სასარგებლოდ, 1500 ლარის გადახდის დაკისრება. ამ ნაწილში მოსარჩელემ მოითხოვა გადაწყვეტილების დაუყოვნებლივ აღსრულება, სსსკ-ის 268.1 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე (იხ. შუამდგომლობა- ტ.2, ს.ფ. 260);
35.4. დამატებითი ხარჯების სახით, მოპასუხისათვის არასრულწლოვანი შვილების სასარგებლოდ, მათი სწავლის საფასურის, თითოეულის სასარგებლოდ 1400 ლარის დაკისრება სკოლის მიერ დადგენილი გრაფიკის მიხედვით, სკოლის შესაბამის ანგარიშზე ჩარიცხვით.

შეგებებული სასარჩელო მოთხოვნა

36. მოპასუხემ, 2015 წლის 2 მარტს შეგებებული სარჩელი აღძრა მეუღლის (მოსარჩელის) წინააღმდეგ (იხ. ტ. 2, ს.ფ. 111-120) და მოითხოვა:
36.1. მოპასუხის სასარგებლოდ, მოსარჩელისათვის 139.840 აშშ დოლარის, როგორც მეუღლეთა საერთო ვალის დაკისრება (სსკ-ის 1169-ე მუხლი);
36.2. მოსარჩელის სახელზე, 2014 წლის ოქტომბრამდე, საბანკო დაწესებულებებში ანაბრებზე განთავსებული თანხის ნახევრის მოპასუხისათვის მიკუთვნება (სსკ-ის 1158-ე, 1164-ე მუხლები).

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება

37. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ;
37.1. მოპასუხეს მისი არასრულწლოვანი შვილების მ. (დაბ: 23.08.1999წ), მ. (დაბ: 07.01.2003წ.) და დ. (დაბ: 03.03.2004წ.) შ-ეების სასარგებლოდ, სარჩელის აღძვრის დღიდან - 2014 წლის 10 დეკემბრიდან, დაეკისრა ალიმენტის გადახდა თითოეულ ბავშვზე თვეში 900-900 ლარი, სულ 2700 ლარი შვილების სრულწლოვანების მიღწევამდე ან/ და მდგომარეობის შეცვლამდე;
37.2. გადაწყვეტილება ალიმენტის დაკისრების ნაწილში დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად მიექცა;
37.3. სარჩელი დამატებითი ხარჯების სახით მოპასუხისათვის თანხის დაკისრების ნაწილში არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო;
37.4. ალიმენტის დაკისრების ნაწილში, სახელმწიფო ბაჟი - 621 ლარი დაეკისრა მოპასუხეს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ;
37.5. სარჩელი მოპასუხის მიმართ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონების გაყოფის შესახებ დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ;
37.6. მოსარჩელის საკუთრებად აღირიცხა უძრავი ქონებების 1/2 ნაწილი მდებარე:
37.6.1. ქ. ქუთაისი, აკ. ხ-ას ქ. №6 (ყოფ: უ-ის ქ. №10), ბინა №4, ს/კ №0-;
37.6.2. ქ. ქუთაისი, აკ. ხ-ას ქ. №6 (ყოფ: უ-ის ქ. №10), ბინა №4, ს/კ №0-.
37.6.3. ქ. ქუთაისი, აკ. ხ-ას ქ. №6 (ყოფ: უ-ის ქ. №10), ბინა №4, ს/კ №0-;
37.6.4. ქ. ქუთაისი, ს-ას გამზირი, №2 /გ-ას ქ. №5, (ნაკვეთი №3-7) ს/კ №0-.
37.6.5. ქ. ქუთაისი, ს-ას გამზირი, №2 /გ-ას ქ. №5, (ნაკვეთი №6) ს/კ №0-;
37.6.6.ქ. ქუთაისი, გამზირი ს-ა, №2 /ქუჩა გ-ა №5, (ნაკვეთი №3-10/2; №3-10/1-2; №3-10/1-1; №3-9-1-1; №3-9-1-3)/2, ს/კ №0-;
37.6.7.ქ. თბილისი, გ-ის ქ. 13-13ა ს/კ №0-;
37.6.8. ბორჯომის რაიონი, დაბა ბაკურიანი, სატყეო მეურნეობის ავტოფარეხის მიმდებარედ, ს/კ №6-;
38. მოსარჩელის საკუთრებად აღირიცხა შპს-ში ,,ზ.- /ს/კ 2-) იურ/მის: ქუთაისი, შ-ოს ქ. №4ა/ მოპასუხის (პ/ნ 6-) 10%-იანი წილის 1/2 ნაწილი, რაც 5%-ს შეადგენს.

39. მოპასუხის შეგებებული სარჩელი მოსარჩელის წინააღმდეგ დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ;

39.1.მოსარჩელეს, მოპასუხის (შეგებებული მოსარჩელის) სასარგებლოდ, დაეკისრა მეუღლეთა საერთო ვალების ნახევარი, კერძოდ 87.400 აშშ დოლარის გადახდა მოპასუხის სასარგებლოდ;
39.2. ძირითადი მოსარჩელის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი - 3003 ლარი, ამ უკანასკნელის სასარგებლოდ, დაეკისრა მოპასუხეს;
39.3.შეგებებული მოსარჩელის (მოპასუხის) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი 3000 ლარი, ამ უკანასკნელის სასარგებლოდ, დაეკისრა შეგებებული სარჩელის მოპასუხეს (მოსარჩელეს);
39.4.შეგებებული სარჩელი ძირითადი მოსარჩელის წინააღმდეგ, 2014 წლის ოქტომბრამდე, საბანკო დაწესებულებებში ანაბრებზე განთვსებული თანხების ნახევრის მიკუთვნების შესახებ, არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო.
40. სამოქალაქო დავაზე მოსარჩელის განცხადებით მოთხოვნილი წინასასარჩელო უზრუნველყოფის ღონისძიება - ყადაღა მოპასუხის უძრავ ქონებაზე, რომელიც გამოყენებულია ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 1 დეკემბრის განჩინებით, დარჩა უცვლელად (იხ. ტ.4, ს.ფ. 40-44).

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს დასკვნები

41. საქალაქო სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად გამოიყენა სსკ-ის 115-ე, 1158-ე, 1160-1162-ე, 1165-ე, 1168-ე, 1169-ე, 1198-ე, 1212-ე, 1214-ე, 1215-ე, 1234-ე მუხლები და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 102-ე, 103-ე, 105-ე 268-ე მუხლები, იმსჯელა საქართველოს კონსტიტუციის, „ბავშვის უფლებათა კონვენციის“ კონკრეტულ მოწესრიგებაზე.
42. საქმის მასალების გაცნობისა და მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის საფუძველზე, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ როგორც სარჩელი, ისე შეგებებული სარჩელი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.
43. საქმის განხილვის შედეგად დადგინდა, რომ მხარეები ვერ შეთანხმდენ ალიმენტის ოდენობაზე. მოსარჩელე ითხოვდა, რომ თითოეული არასრულწლოვანი შვილის სასარგებლოდ, მოპასუხეს დაკისრებოდა 1500, ჯამში 4500 ლარის გადახდა, რადგან ამ უკანასკნელს გააჩნდა შესაბამისი შემოსავალი. მოსარჩელის მტკიცების საწინააღმდეგოდ, მოპასუხეს (ბავშვების მამას) მიაჩნდა, რომ მამა ყურადღებას იჩენდა შვილების მიმართ და არ დაეთანხმა მოსარჩელის მოთხოვნას. ამდენად, მხარეთა შეუთანხმებლობის გამო, სასამართლოს უნდა დაედგინა ალიმენტის ოდენობა (სსკ-ის 1212-1214 მუხლები).
44. სასამართლომ იმსჯელა, რომ ამჟამად მოსარჩელე არ მუშაობდა და არ ჰქონდა მყარი შემოსავალი, ამასთან, მოპასუხე მატერიალურად უზრუნველყოფილია (ხელფასი 2000 ლარი, წილი შპს-ში, საკუთრებაში აქვს მრავალი უძრავი ქონება და იღებს ქირას), შესაბამისად, ამ უკანასკნელისათვის თითოეული ბავშვის სასარგებლოდ 900 (ცხრაასი) ლარის დაკისრება გონივრულად მიიჩნია, რადგან დასახელებული თანხის ალიმენტის სახით გადახდით, შეძლებისდაგვარად უზრუნველყოფილი იქნებოდა არასრულწლოვანი შვილების ნორმალური განვითარება.
45. სასამართლომ გადაჭარბებულად მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა, ალიმენტის სახით, თითოეული ბავშვის სარჩოდ 1500 ლარის დაკისრების თაობაზე, რადგან ალიმენტის ოდენობის განსაზღვრა უნდა მოხდეს მშობლების მატერიალური შესაძლებლობებისა და შვილის რჩენისათვის სავალდებულო ხარჯების ფარგლებში და არა იმის მიხედვით, თუ რა თანხა გააჩნია მოპასუხეს შემოსავლის სახით. ასეთ სიტუაციაში სამივე ბავშვზე ყოველთვიურად 2700 ლარის (წლიური 32 400 ლარი) ალიმენტის სახით დადგენა გონივრულად ჩაითვალა.
46. სასამართლომ განმარტა, რომ ალიმენტის დასახელებული ოდენობა, როგორც შვილების რჩენისა და აღზრდისათვის იყო ნორმალური, ასევე, მოპასუხის მატერიალური შესაძლებლობის ზღვარზე იყო შერჩეული, რადგან მას სხვადასხვა საკრედიტო ორგანიზაციებიდან აღებული ჰქონდა სესხი და იხდიდა პროცენტს, ამასთან, კმაყოფაზე ჰყავდა ავადმყოფი დედა.
47. მოსარჩელის მოთხოვნაზე მსჯელობისას, სასამართლომ ისიც გაითვალისწინა, რომ ამ უკანასკნელს სასამართლომ მიაკუთვნა ქორწინების განმავლობაში შეძენილი უძრავი ქონების ½ ნაწილი, რაც, ასევე, მოსარჩელეს საშუალებას აძლევდა, საკუთარი სახსრებით მოეპოვებინა შვილების რჩენისათვის თანხები, რადგან კანონი მშობლებს შვილების მიმართ თანაბარ უფლება - ვალდებულებებს აკისრებს (სსკ-ის 1197-ე მუხლი).
48. სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოპასუხის წარმომადგენლის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ ალიმენტის დაკისრება უნდა მომხდარიყო გადაწყვეტილების გამოტანიდან, რადგან სსკ-ს 1234-ე მუხლის მეორე ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, ალიმენტის დაკისრება ხდება მომავალი დროისათვის სასამართლოში სარჩელის აღძვრის მომენტიდან. სასამართლომ აღნიშნა, რომ სარჩელი აღძრული იყო 2014 წლის 10 დეკემბერს, შესაბამისად, მოხმობილი ნორმის მოთხოვნათა დაცვით, მოპასუხისათვის ალიმენტის გადახდის ვალდებულება უნდა დადგენილიყო სწორედ დასახელებული თარიღიდან. ამასთან, ალიმენტის დაკისრების ნაწილში, მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძველზე, სარჩელი დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად უნდა მიქცეულიყო, სსსკ-ის 268-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად.
49. სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისათვის დამატებითი ხარჯების სახით ყოველთვიურად, თითოეული ბავშვის სასარგებლოდ, 1400 ლარის დაკისრების თაობაზე, იმსჯელა სსკ-ის 1212-1215 მუხლებით დადგენილ მოწესრიგებაზე და მათი გაანალიზების საფუძველზე განმარტა, რომ კანონმდებელი განსაზღვრავს ყოველი მშობლის ვალდებულებას, იზრუნოს თავის შვილზე, რაც გულისხმობს მისი მატერიალურად უზრუნველყოფის მოვალეობასაც. ჩვეულებრივ, შვილისათვის გადასახდელი თანხის ოდენობაზე თანხმდებიან მშობლები, წინააღმდეგ შემთხვევაში კი, სასამართლო შეაფასებს ბავშვის საჭიროებებს, მისი ასაკისა და სხვა ინდივიდუალური ფაქტორების გათვალისწინებით, თითოეული მშობლის ოჯახურ და მატერიალურ მდგომარეობას, რის შედეგადაც დაადგენს ალიმენტის ობიექტურ ოდენობას, რომელიც უზრუნველყოფს არასრულწლოვანის რეალურ და აუცილებელ მოთხოვნილებებს. მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლომ უკვე დააკისრა მოპასუხეს არასრულწლოვანი შვილების სარჩენად ალიმენტის - 2700 ლარის გადახდა ყოველთვიურად. სსკ-ის 1215-ე მუხლის თანახმად მშობელს, რომელიც ალიმენტს უხდის არასრულწლოვან შვილებს, შეიძლება დაეკისროს მონაწილეობა დამატებით ხარჯებში, რომლებიც გამოწვეულია განსაკუთრებული გარემოებებით (ბავშვის მძიმე ავადმყოფობით, დასახიჩრებით და სხვა).
50. აღნიშნულიდან გამომდინარე, არასრულწლოვანის სარჩენად ალიმენტის გადამხდელი მშობლისათვის, დამატებითი ხარჯის სახით, ერთჯერადად თანხის გადახდის დაკისრება დასაშვებია მხოლოდ ისეთი განსაკუთრებული გარემოებების დადასტურებისას, როგორიცაა ბავშვის მძიმე ავადმყოფობა, დასახიჩრება და სხვა ობიექტური ფაქტორები. სსსკ-ის 102-ე მუხლის შესაბამისად, ზემოხსენებული ნორმით გათვალისწინებული გარემოებების არსებობის მტკიცების ტვირთი მოსარჩელეს ეკისრებოდა, რაც მან ვერ უზრუნველყო. შესაბამისად, ამ ნაწილში მისი მოთხოვნა უარყო სასამართლომ, ამასთან, დამატებით აღნიშნა, რომ მოპასუხისათვის დაკისრებული ალიმენტის ოდენობა სრულად უზრუნველყოფდა მხარეთა საერთო შვილების სწავლისა და კვების ხარჯებს. რაც შეეხებოდა მოსარჩელის განმარტებას, რომ ბავშვები ფასიან სკოლაში სწავლობდნენ, სასამართლომ მიიჩნია, რომ დაკისრებული ალიმენტის ოდენობა ამ შემთხვევაშიც უზრუნველყოფდა სწავლის საფასურის გადახდას, თუმცა, მიუთითა საყოველთაოდ ცნობილი ფაქტზე, რომ საქართველოს კონსტიტუციის 35-ე მუხლით უზრუნველყოფილია საქართველოს მოქალაქისათვის უფასო საშუალო განათლების მიღება. ამასთან, სასამართლომ საქმეში წარმოდგენილი ქვითრების საფუძველზე მიიჩნია, რომ მოპასუხე იხდიდა შვილების სწავლის ქირას (იხ. მე-11 პუნქტი; ტ.1, ს.ფ.83-84; 162-166).
51. საქალაქო სასამართლომ ნაწილობრივ დასაბუთებულად მიიჩნია სარჩელი მეუღლეთა თანასაკუთრების გაყოფის ნაწილში, კერძოდ, საქართველოს კონსტიტუციის 36-ე მუხლით ქორწინება ემყარება მეუღლეთა უფლებრივ თანასწორობასა და ნებაყოფლობას. სსკ-ის 1158-ე მუხლით: „1.მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება წარმოადგენს მათ საერთო ქონებას (თანასაკუთრებას), თუ მათ შორის საქორწინო ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის დადგენილი. 2. ასეთ ქონებაზე მეუღლეთა თანასაკუთრების უფლება წარმოიშობა მაშინაც, თუ ერთ-ერთი მათგანი ეწეოდა საოჯახო საქმიანობას, უვლიდა შვილებს ან სხვა საპატიო მიზეზის გამო არ ჰქონია დამოუკიდებელი შემოსავალი“. მოსარჩელემ მოითხოვა ქორწინების განმავლობაში შეძენილი უძრავი ქონების გაყოფა, რის უფლებასაც მას ანიჭებს სსკ-ის 1165-ე მუხლი.
52. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მხარეები სასამართლო სხდომამდე და სხდომაზეც ვერ მორიგდენ ქონების გაყოფის საკითხზე. მათ ქონების გაყოფასთან დაკავშირებით ჰქონდათ ერთმანეთისაგან რადიკალურად განსხვავებული პოზიციები. დადგენილია, რომ წყვილი რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფება 1989 წლიდან (იხ. ამ განჩინების პირველი პუნქტი). მათ შორის საქორწინო ხელშეკრულება არ დადებულა. ქორწინების განმავლობაში ორივე მხარეს რიგ შემთხვევებში გააჩნდა დამოუკიდებელი შემოსავალი, რასაც მოიხმარდნენ ოჯახის საჭიროებისათვის.
53. სსკ-ის 1162-ე მუხლის დანაწესის მიხედვით, მნიშვნელობა არ აქვს, რომელი მეუღლე ეწეოდა ანაზღაურებად საქმიანობას, რომელს შემოჰქონდა შემოსავალი და რომელი მეუღლე იყო დაკავებული საოჯახო საქმიანობით და არ გააჩნდა დამოუკიდებელი შემოსავალი. საერთო ჯამში, მოსარჩელის მიერ ოჯახში მოზიდული შემოსავალიც და მოპასუხის მოპოვებული თანხა და ამ თანხებით შეძენილი ქონება, მეუღლეთა თანასაკუთრებას წარმოადგენს.

54. საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, მხარეები არ უარყოფდნენ, რომ 3.1- 3.8 ქვეპუნქტებში მითითებული უძრავი ქონება, შეძენილია ქორწინების განმავლობაში (სსკ-ის 1158-ე მუხლი). მხარეთა შორის სადავო იყო მითითებული უძრავი ნივთების წილობრივი კუთვნილება. კერძოდ, მოსარჩელეს მიაჩნდა, რომ მეუღლეთა შორის ქონების გაყოფისას სასამართლომ უნდა გადაუხვიოს წილთა თანაბრობის პრინციპს და მოსარჩელეს უნდა მიაკუთვნოს მითითებული უძრავი ქონების 4/5 ნაწილი იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელესთან ცხოვრობენ არასრულწლოვანი შვილები (სსკ-ის 1164-ე, 1167-ე და 1168-ე მუხლები). მოპასუხე აღნიშნულის წინაღმდეგი იყო და ქონების თანაბრად გაყოფას ემხრობოდა.
55. სასამართლომ განმარტა, რომ მეუღლეთა შორის ქონების გაყოფისას კანონით დადგენილი და განმტკიცებულია თანაბრობის პრინციპი, თუმცა, პატივსადები გარემოებისას, 1168-ე მუხლი ასევე ითვალისწინებს ერთ-ერთი მეუღლის სასარგებლოდ წილთა თანაბრობის პრინციპის დარღვევას. კერძოდ, მითითებული მუხლის მეორე ნაწილით - კანონმდებელმა, გამონაკლისის სახით, გაითვალისწინა მეუღლის ყურადსაღები ინტერესი, რაც გულისხმობს იმ შემთხვევებს, როდესაც ერთ-ერთ მეუღლესთან ცხოვრობენ არასრულწლოვანი შვილები, რომ ის შრომისუუნაროა, ანდა – თუ მეორე მეუღლე ხარჯავდა საერთო ქონებას ოჯახის ინტერესების საზიანოდ.
56. საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, მითითებული საფუძვლები სახეზე არ იყო, რადგან სასამართლომ, ალიმენტის სახით, მოსარჩელეს დაუნიშნა სოლიდური თანხა, რაც სრულად უზრუნველყოფდა ბავშვების აღზრდა-განვითარებას. ასევე, დადგენილი არ იყო მოპასუხის ოჯახის საზიანოდ მოქმედების ფაქტი. უფრო მეტიც, მოპასუხე ზრუნავდა შვილებზე და ამას მოსარჩელეც არ უარყოფდა. შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობდა სსკ-ის 1168-ე მუხლის მეორე ნაწილის მაკვალიფიცირებელი გარემოება და 3.1-3.8 ქვეპუნქტებში მითითებული უძრავი ქონება მეუღლეთა შორის, უნდა გაყოფილიყო თანაბრად, შესაბამისად, თოთოეულს მიეკუთვნა ქონების ½ ნაწილი.
57. სასამართლომ ნაწილობრივ საფუძვლიანად მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა საწარმოში მოპასუხის 50%-იანი წილიდან 4/5 ნაწილის მიკუთვნების ნაწილში (იხ. 36.2 ქვეპუნქტი), რაც ნაწილობრივ გაიზიარა, კერძოდ, მოსარჩელეს საწარმოში მოპასუხის 10%-იანი წილიდან მიაკუთვნა წილის ნახევარი - 5% შემდეგი დასაბუთებით: საწარმოს 2001 წლის წესდების თანახმად, საწარმოს წილის თანაბარი პროცენტული ოდენობით- 50/50% მფლობელები არიან მოპასუხე და მ. ჩ-ი, რაც რეგისტრირებულია სამეწარმეო რეეტრში (იხ. მე-12 პუნქტი).
58. ამ განჩინების 14-15, 35-ე პუნქტებში მითითებული გარემოებებისა და მტკიცებულებების საფუძველზე, ასევე, 1160-ე მუხლის „მეუღლეთა თანასაკუთრებაში არსებული ქონების განკარგვასთან დაკავშირებით ერთი მეუღლის მიერ დადებული გარიგება ვერ იქნება ბათილად ცნობილი მეორის მოთხოვნით იმ საფუძვლით, რომ: ა. მან არ იცოდა გარიგების შესახებ; ბ. არ ეთანხმებოდა გარიგებას“ თანახმად, სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოსარჩელის წარმომადგენელის პოზიცია იმის შესახებ, რომ ვინაიდან მოპასუხე (საწარმოში წილის დამთმობი) და გ. შ-ე (იმავე საწარმოში წილის მიმღები) ოჯახის წევრები იყვნენ, მითითებული გარიგება არ წარმოადგენდა რეალურ შეთანხმებას, რადგან მოსარჩელეს კანონით დადგენილი წესით სადავოდ არ გაუხდია მითითებულ მხარეებს შორის 2014 წლის 12 ნოემბრის წილის უსასყიდლოდ დათმობის ხელშეკრულება. გარიგება რეგისტრირებულია მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრში და გააჩნია იურიდიული ძალა, რაც იმას ნიშნავს, რომ საწარმოში მოპასუხის წილი შედგენს 10%-ს, რადგან 40 % რეგისტრირებულია გ. შ-ის, ხოლო 50 % - მ. ჩ-ის სახელზე.
59. სსკ-ის 1161-ე მუხლით „თითოეული მეუღლის საკუთრებას წარმოადგენს: ა. ქონება, რომელიც თითოეულ მათგანს ეკუთვნოდა დაქორწინებამდე; ბ. ქონება, რომელიც ქორწინების განმავლობაში მიღებულია მემკვიდრეობით ან ჩუქებით“, შესაბამისად, სასამართლომ დაასკვნა, რომ მეუღლეთა შორის გაყოფას ექვემდებარება საწარმოს 10%-იანი წილი, რომლის 5%-იანი წილი უნდა მიეკუთვნოს მოსარჩელეს, რაც უნდა დარეგისტრირდეს მის სახელზე მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრში.
60. სასამართლომ, ასევე უსაფუძვლოდ და დაუსაბუთებლად მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა 50 % - იანი წილით მოპასუხის საწარმოს პარტნიორად აღრიცხვის თაობაზე, რადგან ამ უკანასკნელის მიერ 50 %-იანი წილის შესყიდვის მტკიცებულება მოსარჩელეს არ წარუდგენია.
61. საქალაქო სასამართლომ მოპასუხის შეგებებული სარჩელის მოთხოვნებზე (იხ. 37.1-37.2 ქვპუნქტები) მსჯელობისას, აღნიშნა, რომ საქმის განხილვისას მოპასუხის წარმომადგენლის განმარტებით, სასამართლოს მეუღლეთა საერთო ვალები უნდა გაეყო მოსარჩელისათვის მიკუთვნებული უძრავი ქონების თანასაკუთრების წილის პროპორციულად.
62. საქალაქო სასამართლომ სსკ-ის 1169-ე მუხლის დანაწესზე მიუთითა: „მეუღლეთა საერთო ვალები მათ შორის იყოფა საერთო ქონებაში თითოეულის კუთვნილი წილის თანაზომიერად“ და აღნიშნა, რომ ამ განჩინების 5-6 პუნქტებში მითითებული საკრედიტო ხელშეკრულებების თანახმად, მოპასუხემ, ერთ შემთხვევაში უძრავი ქონების შესაძენად, ხოლო მეორე შემთხვევაში - უძრავი ქონების შეძენისა და რემონტისათვის აიღო კრედიტი (იხ. ტ.1, ს.ფ. 88-97).
63. მითითებული მტკიცებულებების სამართლებრივი ანალიზით, სასამართლომ მიიჩნია, რომ კრედიტით მიღებული სადავო თანხა ოჯახის საერთო ინტერესებს მოხმარდა, ვინაიდან ოჯახის წევრის კანონიერი საქმიანობა, რომელიც პირდაპირ ან ირიბად მიმართულია ოჯახის სოციალური თუ მატერიალური კეთილდღეობისაკენ, ოჯახის საერთო ინტერესებში შედიოდა. ოჯახის წევრის ლეგალური სამეწარმეო საქმიანობა, რომლის მიზანია მოგების მიღება, ყოველთვის მიმართულია ოჯახის მატერიალური და სოციალური კეთილდღეობისაკენ და ოჯახის წევრის მიერ სამეწარმეო საქმიანობის ფარგლებში მიღებული გადაწყვეტილებები შედის ოჯახის საერთო ინტერესებში.
64. სასამართლომ არ გაიზიარა შეგებებულ სარჩელზე მოპასუხის (ძირითადი მოსარჩელის) წამომადგენელის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ ვალის მოთხოვნის უფლება აქვს ბანკს, რადგან სსკ-ის1169-ე მუხლით: „მეუღლეთა საერთო ვალები მათ შორის იყოფა საერთო ქონებაში თითოეულის კუთვნილი წილის თანაზომიერად“. მოცემულ შემთხვევაში, მეუღლეებმა გადაწყვიტეს ქორწინებისას შეძენილი უძრავი ქონების გაყოფა. სასამართლომ მოთხოვნა დააკმაყოფილა და ძირითად მოსარჩელეს მიაკუთვნა თანასაკუთრებიდან ქონების 1/2 ნაწილი, შესაბამისად, სამართლიანია ერთი მეუღლის მიერ ოჯახის საერთო ინტერესებისათვის აღებული ვალების მეორე მეუღლეზე თანაბარწილად დაკისრება, რაც დადგენილია სსკ-ის 1169-ე მუხლით.
65. ამ განჩინების მე-5 პუნქტში მითითებული საკრედიტო ხელშეკრულების საფუძველზე, მოპასუხის მიერ კრედიტის სახით მიღებული 70 000 აშშ დოლარი უნდა დაბრუნდეს 2018 წლის 19 მარტამდე. სესხის საპროცენტო განაკვეთის გათვალისწინებით, მთლიანობაში ბანკისათვის დასაბრუნებელია 112 000 აშშ დოლარი, რომლის ½ ნაწილი 56 000 აშშ დოლარს შეადგენს.
66. ამ განჩინების მე-6 პუნქტში მითითებული საკრედიტო ხელშეკრულების საფუძველზე, მოპასუხის მიერ კრედიტის სახით მიღებული 40 000 აშშ დოლარი უნდა დაიფაროს 2018 წლის 11 მარტს. სესხის საპროცენტო განაკვეთის გათვალისწინებით, მთლიანობაში ბანკისათვის დასაბრუნებელია 62 800 აშშ დოლარი, რომლის ½ ნაწილი 31 400 აშშ დოლარს შეადგენს.
67. ამდენად, მთლიანობაში ძირითადი მოსარჩელის ვალდებულება მეუღლეთა საერთო ვალიდან შეადგენს 87 400 აშშ დოლარს.
68. საქალაქო სასამართლომ იმსჯელა შეგებებული მოსარჩელის მოთხოვნაზე, მისი მეუღლის (ძირითადი მოსარჩელის) სახელზე, 2014 წლის ოქტომბრამდე, საბანკო დაწესებულებებში ანაბრებზე განთავსებული თანხის ნახევრის მიკუთვნების თაობაზე და დაუსაბუთებლად მიიჩნია, რადგან დადგენილი იყო, რომ მოსარჩელეს რაიმე თანხა არ ჰქონდა ბანკში, ხოლო ადრე არსებული თანხები მიღებული ჰქონდა ხელფასის სახით, რომელიც მის პირად საკუთრებას წარმოადგენდა და რომელიც, ასევე, შვილების აღზრდა-განვითარებისათვის დახარჯა. საწინააღმდეგო მტკიცებულება შეგებებული სარჩელის ავტორს (მოპასუხეს) არ წარუდგენია სასამართლოსათვის. ამდენად, ამ ნაწილში მოპასუხის შეგებებული სარჩელი უსაფუძვლოდ მიიჩნია საქალაქო სასამართლომ და არ დააკმაყოფილა.

69. მხარეთა სააპელაციო საჩივრები

70. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მხარეებმა.

71. მოსარჩელემ მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება, კერძოდ, სარჩელის დაუკმაყოფილებელ და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებულ ნაწილებში, შემდეგ პრეტენზიებზე დაყრდნობით (იხ. ტ.3, სააპელაციო საჩივარი - ს.ფ.68-78 და დაზუსტებული სააპელაციო საჩივარი - ს.ფ. 129-139) :
71.1. სასამართლომ ალიმენტის დაკისრებასთან დაკავშირებით არ გაითვალისწინა მოპასუხის მაღალი შემოსავლები, რაც მხარემ თვითონვე აღიარა. მოპასუხე იჯარის ხელშეკრულებებიდან იღებს ქირას, ასევე, ის არის შპს-ის 45%-ის მფლობელი;
71.2. გაურკვეველია ბავშვების სწავლის საფასურის გადახდასთან ალიმენტი რა კავშირში იყო მაშინ, როცა სასამართლომ უსამართლოდ მიუთითა, რომ მოპასუხისათვის 900 ლარის დაკისრება თითოეული ბავშვის სასარგებლოდ, უზრუნველყოფდა მათ კვებას, ასევე - განათლებას და ეს საკმარისი იყო;
71.3. ერთჯერადი დახმარების თანხა სხვა არის და მოპასუხეს უნდა დაჰკისრებოდა მისი შემოსავლების გათვალისწინებით, ასევე, ალიმენტიც უფრო დიდი ოდენობით უნდა განსაზღვრულიყო;
71.4. სასამართლომ არასწორად განმარტა სსკ-ის 1161-ე მუხლი, რადგან საწარმოში მოპასუხეს გააჩნდა 50%, რაც ფიქტიურად გაასხვისა, ამას ადასტურებს ის ფაქტიც, რომ მოპასუხემ 40%-იანი წილი მისცა მის უფროს შვილს პირველი ქორწინებიდან ზუსტად მეუღლეთა შორის კონფლიქტის დაწყების დროს. მოპასუხემ საკუთარ სახელზე იმიტომ ვერ დაარეგისტრირა ეს ხელშეკრულება, რომ მის ქონებას მოსარჩელის მოთხოვნით ყადაღა დაედო. მცდარია სასამართლოს მსჯელობა, რომ საწარმოს წილის ჩუქება ნამდვილია და ის არ გაბათილებულა (იხ. ტ.3, ს.ფ.132-133);
71.5. სასამართლომ არასწორად გადაანაწილა მეუღლეთა შორის ვალი, რადგან არ გამოიკვლია, კრედიტიდან მიღებული რამდენი თანხა მოახმარა მოპასუხემ ბინის შეძენას, რამდენი რემონტს და საერთოდ თუ არსებობდა მტკიცებულება, რომ 2013 წლის 11 ივნისის საკრედიტო ხელშეკრულებით, მოპასუხის მიერ აღებული 40 000 აშშ დოლარი მოხმარდა ბინის რემონტს;
71.6. სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ მოსარჩელემ მოპასუხეს აჩუქა ქონება, რომლის ღირებულებაა 220 000 ლარი, სწორედ ამ თანხის ნახევარი უნდა გაექვითა სასამართლოს, თანახმად სსკ-ის 427-ე და 442-ე მუხლებისა;
71.7. სასამართლომ არ იმსჯელა იმაზე, რომ ვალის ნაწილი თანაცხოვრების პერიოდში გადახდილია, რასაც ადასტურებდა მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი საბანკო ვალდებულებათა ამსახველი ცნობა. სასამართლოს უნდა გაეთვალისწინებინა ეს გარემოებები და გამოეკლო ის, რაც უკვე დაფარული იყო და ამის მერე გაეყო მეუღლეთა საერთო ვალი. გასათვალისწინებელი იყო ის გარემოებაც, რომ საკრედიტო ხელშეკრულებების მოქმედების ვადა 2018 წელია და ჯერ გადაუხდელი და მომავალში გადასახდელი თანხების დაკისრება, ვალის სახით, გაუმართლებელი იყო, ამასთან, ვალის გადახდაზე მოთხოვნის უფლება აქვს ბანკს და არა მოპასუხეს;
71.8. არასწორია სასამართლოს მხრიდან ქონების გაყოფა მეუღლეებს შორის და ½-ის მიკუთვნება მოსარჩელისათვის, რადგან სასამართლოს უნდა გაეთვალისწინებინა ბავშვების ინტერესებიც და მოსარჩელისათვის უნდა მიეკუთვნებინა ამ ქონების 4/5 ნაწილი.
72. მოპასუხემ შეგებებული სააპელაციო საჩივრით მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება ნაწილობრივ, კერძოდ, ალიმენტის დაკისრების ნაწილში (მოითხოვა მისი შემცირება) და ქონების ½ -ის მიკუთვნების ნაწილში (მოითხოვა ქონების ¼ მიეკუთვნოს მოსარჩელეს) შემდეგ არგუმენტებზე მითითებით (იხ. ტ.3, ს.ფ. 118-127) :
72.1. სასამართლომ არასწორად განსაზღვრა თითოეულ ბავშვზე ალიმენტი - 900 ლარის ოდენობით, რაც არ არის გონივრული და სამართლიანი. სასამართლომ ამ ნაწილში მიღებული გადაწყვეტილება დააფუძნა მეუღლეთა ხელფასების შედარებას, მოსარჩელეს აქვს - 450 ლარი, ხოლო მოპასუხეს- 2000 ლარი, ამასთან, წილი საწარმოში, უძრავი ქონება, საიდანაც ღებულობს ქირას. საქმეში წარდგენილი საწარმოს წესდებით, პარტნიორთა კრება უფლებამოსილია, განსაზღვროს კომპანიის წმინდა მოგების, დივიდენდის სახით, განაწილების საკითხი, რისთვისაც საჭიროა 50 +1 ხმა, ამდენად, მოპასუხე არ არის უფლებამოსილი პირი მიიღოს გადაწყვეტილება დივიდენდის მიღებაზე;
72.2. სასამართლომ თითქმის ყველა უძრავი ქონებიდან ½ წილი მოსარჩელეს მიაკუთვნა, რაც მოპასუხის საკუთრება იყო. გაუგებარია, საიდან დაასკვნა სასამართლომ, რომ მოსარჩელეს არ აქვს შემოსავალი, მაშინ, როდესაც მასაც შეუძლია იგივე არაერთი ქონების გაქირავებით მიიღოს, ამდენად, ალიმენტის სახით, 900 ლარის დაკისრება მოპასუხისათვის მაშინ, როცა ბავშვების დედასაც ზუსტად იგივე შემოსავალი გაუჩნდა, უსამართლოა. ალიმენტი უნდა შემცირდეს თითოეულ ბავშვზე 600 ლარამდე;
72.3. უსამართლოა ალიმენტის დაკისრება სარჩელის შეტანის დროიდან, მაშინ, როცა გადაწყვეტილების გამოტანამდე მოპასუხეს შვილებისათვის 3300 ლარი აქვს გადახდილი ალიმენტის სახით. ამაზე არ უმსჯელია სასამართლოს;
72.4. სასამართლომ არც ის გაითვალისწინა, რომ არასრულწლოვან ბავშვებს მამა არჩენს, ასევე, უკვე გადახდილი ალიმენტის თანხები არ გამოაკლო დაკისრებულ თანხას. გაუგებარია, რატომ არ ჩათვალა სასამართლომ ალიმენტი უკვე გადახდილად.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება

73. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 21 აპრილის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი და მოპასუხის შეგებებული სააპელაციო საჩივარი, შესაბამისად უცვლელად დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.
74. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა ქვემდგომი სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, მათი სამართლებრივი შეფასება და მიუთითა მათზე (სსსკ-ის 390.3 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი).
75. სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელის სააპელაციო საჩივრის პრეტენზიებზე მსჯელობისას აღნიშნა, რომ იზიარებდა ქვემდგომი სასამართლოს დასკვნას, რომელიც 45-46 პუნქტებშია ასახული და გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით, არასრულწლოვანი შვილების სასარგებლოდ, მოპასუხისათვის დაკისრებული ალიმენტის ოდენობა გონივრულად მიაჩნდა. სააპელაციო სასამართლომ იმაზეც გაამახვილა ყურადღება, რომ სარჩელის გადაწყვეტისას, ქვემდგომმა სასამართლომ მოსარჩელეს მიაკუთვნა ქორწინების განმავლობაში შეძენილი უძრავი ქონების ½ ნაწილი, რაც ამ უკანასკნელს აძლევს საშუალებას, საკუთარი სახსრებით მოიპოვოს შვილების სარჩენი თანხები, რადგან სსკ-ის 1201-ე მუხლი მშობლებს თანაბრად აკისრებს უფლება-ვალდებულებებს შვილებისადმი.
76. ზემოხსენეული მსჯელობიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მოპასუხის შეგებებული სააპელაციო საჩივარი, დაკისრებული ალიმენტის ოდენობის შემცირების ნაწილში, დაუსაბუთებლად მიიჩნია, მისი მატერიალური მდგომარეობის (შემოსავლები: ხელფასი, წილის, უძრავი ქონებებიდან ქირის სახით შემოსავალი), ასევე იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელეც იგივე ოდენობით არის არაერთი ქონების მესაკუთრე, როგორც მოპასუხე და მასაც იგივე შემოსავალი გაუჩნდა ამ ქონებებიდან, ქირის სახით, როგორც მოპასუხეს, ამასთან, მხარეები, როგორც მშობლები თანაბრად არიან ვალდებული, არჩინონ შვილები.
77. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით, მოპასუხისათვის დაკისრებული ალიმენტი, თითოეული არასრულწლოვანი შვილისათვის 900 ლარის ოდენობით დასაბუთებულად მიიჩნია სააპელაციო სასამართლომ და აღნიშნა, რომ არ არსებობდა მისი არც შემცირების და არც მასზე მეტის დაკისრების საფუძველი, შესაბამისად, ამ თვალსაზრისით როგორც მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი, ისე მოპასუხის შეგებებული სააპელაციო საჩივარი დაუსაბუთებელი იყო.
78. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა შეგებებული სააპელაციო საჩივრის (მოპასუხის) პრეტენზია ალიმენტის დაკისრებაზე სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების გამოტანიდან და განმარტა, რომ სსკ-ის 1234.2 მუხლის საფუძველზე, მართებულად იყო გადაწყვეტილი აღნიშნული საკითხი.
79. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი იმ ნაწილშიც, რომლითაც მან მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება თითოეულ ბავშვზე ერთჯერადი დახმარების სახით, 1400 ლარის მოპასუხისათვის დაკისრებაზე უარყოფილ ნაწილში და ამ თვალსაზრისითაც მთლიანად გაიზიარა ქვემდგომი სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და მათი სამართლებრივი შეფასება (სსკ-ის 1215-ე მუხლი, სსსკ-ის 102-ე მუხლი).
80. სააპელაციო სასამართლომ იმსჯელა მოსარჩელის სააპელაციო საჩივრის იმ მოთხოვნაზეც, რომელიც მეუღლეთა ვალების ნახევრის მოსარჩელისათვის დაკისრებას ეხებოდა და ამ შემთხვევაშიც პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობასა და დასკვნებს დაეყრდნო. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საკრედიტო ხელშეკრულებების (იხ. 5-6 პუნქტები) საფუძველზე მიღებული სადავო თანხა, ოჯახის საერთო ინტერესებს მოხმარდა, ვინაიდან ოჯახის წევრის კანონიერი საქმიანობა, რომელიც პირდაპირ ან ირიბად მიმართულია ოჯახის სოციალური თუ მატერიალური კეთილდღეობისაკენ, ოჯახის საერთო ინტერესებში შედის. ოჯახის წევრის ლეგალური სამეწარმეო საქმიანობა, რომლის მიზანია მოგების მიღება, ყოველთვის მიმართულია ოჯახის მატერიალური და სოციალური კეთილდღეობისაკენ და ოჯახის წევრის მიერ სამეწარმეო საქმიანობის ფარგლებში მიღებული გადაწყვეტილებები შედის ოჯახის საერთო ინტერესებში.
81. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ქვემდგომმა სასამართლომ მართებულად არ გაიზიარა შეგებებულ სარჩელზე მოპასუხის წარმომადგენლის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ ვალის მოთხოვნის უფლება ჰქონდა ბანკს, რადგან სსკ-ის 1169-ე მუხლით - მეუღლეთა საერთო ვალები მათ შორის იყოფა საერთო ქონებაში თითოეულის კუთვნილი წილის თანაზომიერად.
82. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში მეუღლეებმა გადაწყვიტეს ქორწინებისას შეძენილი უძრავი ქონების გაყოფა. სასამართლომ მოთხოვნა დააკმაყოფილა და მოსარჩელეს სწორად მიაკუთვნა თანასაკუთრებიდან ქონების 1/2 ნაწილი. შესაბამისად, სამართლიანი იყო ერთი მეუღლის მიერ ოჯახის საერთო ინტერესებისათვის აღებული ვალების მეორე მეუღლეზე თანაბარწილად დაკისრება, რაც გარანტირებულია სსკ-ის 1169-ე მუხლით (იხ. ასევე ამ განჩინების 64-68 პუნქტები). ამდენად, მოსარჩელის აპელაცია ამ ნაწილშიც უსაფუძვლოდ მიიჩნია სასამართლომ და არ დააკმაყოფილა.
83. მოსარჩელის სააპელაციო საჩივრის იმ ნაწილზე მსჯელობის დროს, რომლითაც იგი ითხოვდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებას მეუღლეთა ქონების თანაბრად გაყოფის ნაწილში /სააპელაციო სასამართლომ, ასევე, განიხილა შეგებებული აპელანტის მოთხოვნაც, რომელიც ეხებოდა მეუღლეთა ქონების გაყოფას არა თანაბრად, არამედ მოსარჩელისათვის მხოლოდ ¼ წილის მიკუთვნების კონტექსტში და მოთხოვნა, რომ მოსარჩელეს უნდა მიკუთვნებოდა მეუღლეთა თანასაკუთრებიდან 4/5 წილი იმ დასაბუთებით, რომ მასთან ცხოვრობენ არასრულწლოვანი შვილები. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მხარეთა ამ მოთხოვნების ნაწილშიც მთლიანად იზიარებდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და მათ სამართლებრივ შეფასებას.
84. სააპელაციო სასამართლომ იმსჯელა საქართველოს კონტიტუციის 36-ე მუხლზე, სსკ-ის 1158-ე, 1160-1162-ე, 1165-ე, 1168-ე მუხლებზე და განმარტა, რომ მოსარჩელის სააპელაციო პრეტენზია ამ ნაწილშიც უსაფუძვლო იყო, შესაბამისად, დაუსაბუთებელი იყო შეგებებული სააპელაციო საჩივრის (მოპასუხის) მოთხოვნაც მოსარჩელისათვის სადავო უძრავი ქონების მხოლოდ ¼ -ის მიკუთვნების თაობაზეც, რადგან თუკი მოსარჩელის (სააპელაციო საჩივრის ავტორის) მოთხოვნის თვალსაზრისით არ უნდა დაირღვეს მეუღლეთა შორის ქონების გაყოფის თანაბრობის პრინციპი და არსებობს პატივსადები საფუძველი მოსარჩელისათვის უფრო მეტი წილის მიკუთვნებაზე, ასევე, დაუსაბუთებელია მოპასუხის მოთხოვნა, რატომ უნდა დაირღვეს თანაბრობის პრინციპი და რატომ უნდა მიაკუთვნოს სასამართლომ მოსარჩელეს ქონების ნახევარზე ნაკლები. ამდენად, არც შეგებებული აპელაცია არ დააკმაყოფილა სასამართლომ.
85. სააპელაციო სასამართლომ ნაწილობრივ დასაბუთებულად მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა შპს „ზ.მ- 50%-იანი წილის 4/5 ნაწილის მიკუთვნების შესახებ (იხ. ამ განჩინების 37.2 ქვეპუნქტი) და გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა და დასკვნები (იხ. ამ განჩინების 58-60 პუნქტები, ასევე, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება - ტ.3, ს.ფ. 480-481), რომ დასახელებულ საწარმოში მოპასუხის 10 %-იანი წილიდან ნახევარი - 5%-იანი წილი უნდა მიკუთვნებოდა მოსარჩელეს და არ გაიზიარა ამ უკანასკნელის მტკიცება, რომ ვინაიდან მოპასუხე (როგორც წილის დამთმობი) და გ. შ-ე (როგორც წილის მიმღები) ოჯახის წევრები არიან, მათ შორის 2014 წლის 12 ნოემბერს დადებული გარიგება წილის უსასყიდლოდ დათმობის შესახებ (სსკ-ის 198-199-ე მუხლები) არ იყო რეალური. სასამართლოს შეფასებით, მითითებული გარიგება რეგისტრირებულია მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრში და გააჩნია იურიდიული ძალა, რაც იმას ნიშნავს, რომ საწარმოში მოპასუხის წილი 10 %-ს შეადგენს, ხოლო 40 % რეგისტრირებულია წილის მიმღების, 50% კი- მესამე პარტნიორის სახელზე. ამდენად, სსკ-ის 1161-ე მუხლზე მითითებით: „ თითოეული მეუღლის საკუთრებას წარმოადგენს: ა. ქონება, რომელიც თითოეულ მათგანს ეკუთვნოდა დაქორწინებამდე; ბ. ქონება, რომელიც ქორწინების განმავლობაში მიღებულია მემკვიდრეობით ან ჩუქებით“ სასამართლომ დაასკვნა, რომ საწარმოს 10 %-იანი წილის 5 % მართებულად მიეკუთვნა მოსარჩელეს.

საკასაციო საჩივრის საფუძვლები

86. სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, რომელმაც მოითხოვა მისი ნაწილობრივ გაუქმება, კერძოდ:
86.1.შპს-ში წილის მიკუთვნების დაუკმაყოფილებელ ნაწილში;
86.2. მეუღლეთა საერთო ვალების გაყოფის ნაწილში;
87. კასატორმა მოითხოვა, ასევე, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2016 წლის 26 თებერვლის განჩინების გაუქმება, რომლითაც ალიმენტის საკითხზე გადაწყვეტილების დაუყოვნებლივ აღსრულება შეჩერდა. მანვე 2016 წლის 3 აგვისტოს შუამდგომლობით დააზუსტა, რომ აღნიშნული მოთხოვნა მოხსნა, რადგან ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ გააუქმა 2016 წლის 26 თებერვლის განჩინება ალიმენტის ნაწილში გადაწყვეტილების დაუყოვნებლივ აღსრულების შეჩერების თაობაზე.
88. კასატორი შემდეგ საკასაციო პრეტენზიებზე უთითებს:
88.1. საკასაციო saCivari dasaSvebia სსსკ-ის 391-e muxlis me-5 nawilis "b" da "g" punqtebiT. saapelacio sasamarTlom daarRvia ssk 102-ე muxlis moTxovna, rac imaSi gamoixata, rom arasworad gaanawila mtkicebis tvirTi. saerTo valis dakisrebis Taobaze Segebebuli sarCelis avtors unda daemtkicebina, rom aRebuli kreditebi man ojaxis interesebs moaxmara. amis nacvlad, saapelacio sasamarTlom mtkicebis tvirTi Segebebuli sarCelis mopasuxes (კასატორს) daakisra, ris gamoc saqmeze araswori gadawyvetileba miiRo. saqmis masalebidan Cans, rom kreditiT aRebuli Tanxebis nawili ipoTekiT datvirTuli uZravi qonebis SesaZenad daixarja, magram მოპასუხემ ar warmoadgina aranairi dokumentacia darCenili sakredito Tanxis miznobriv xarjvasTan dakavSirvebiT, amitom saqmeSi ar arsebobs mtkicebuleba, rom krediti srulad moxmarda ojaxs. aRniSnulidan gamomdinare aRebuli kreditebis naxevari ar unda daჰkisreboda kasators. es mniSvnelovan saproceso darRvevas warmoadgens;
88.2. sasamarTlom arasworad CaTvala მოპასუხე Segebebuli sarCelis mosarCeled, radgan krediti, romelic saerTo valad iTvleba, erT-erTi meuRlis mier bankidan aris aRebuli da sinamdvileSi meuRleTa davalianebaze, rogorc saerTo valze, davis ufleba gaaCnia kreditors - mocemul SemTxvevaSi banks. saerTo valebis gayofis dros, mniSvnelovania ganisazRvros, ra aris pasuxismgeblobis safuZveli. es pirdapiraa dakavSirebuli procesualur sakiTxTan. saqarTvelos konstituciis 42-e muxlis da ssსk-ის me-2 muxlis mixedviT, sasamarTlosadmi mimarTvis ufleba aqvs im pirs, visac daerRva kanoniT gaTvaliswinebuli ufleba. mocemul SemTxvevaSi, მოპასუხეს araviTari ufleba ar darRvevia მოსარჩელის saerTo valebis gayofasTan dakavSirebiT, pasuxismgeblobis warmoSobis safuZvlad, Cveulebriv miiCneva kreditoris moTxovna meuRleebis an erTerTi maTganis mimarT daubrunebeli sesxis dafarvis Sesaxeb. mocemul SemTxvevaSi მოპასუხეს aqvs aRebuli krediti bankidan da igi am kredits ixdis. amitom, kreditor banks arc aqvs moTxovna arc მოპასუხის da arc orive meuRlis mimarT. amitom, მოპასუხე arauflebamosili piria, მოსარჩელეს mosTxovos kreditis nawili, Tanac Tavis sasargeblod. saerTo valis arsi imaSi mdgomareobs, rom misi gadaxdis valdebuleba Tanabrad aqvs saerTo movaleebs, maSasadame, isini warmoadgenen solidarul movaleebs, Tanaxmad, სsk-ის 463-e muxlisa, romlis mixedviT, kreditors aqvs Sesrulebis mxolod erTjeradi moTxovnis ufleba, xolo saerTo valis mflobelebi solidarul movaleebs warmoadgenen. mocemul SemTxvevaSi ar dgas arasaTanado mosarCelis sakiTxi, radgan 2013 wlis 19 მარტისა da 11 ივნისის sakredito xelSekrulebebiT gaTvaliswinebul valdebulebebს მოპასუხე ასრულებს, ris gamoc kreditorის- bankიs ufleba ar darRveulა da mas ar gaaCnia moTxovna. aRniSnuli pirdapir gamomdinareobs სსk-ის 1170-e muxlis pirveli nawilidan, romelsac gverds uvlis მოპასუხე. am normis mixedviT, erT-erTi meuRlis valis dasafaravad gadaxdevineba SeiZleba moxdes misi qonebidan anda TanasakuTrebaSi misi wilidan, romelsac igi miiRebda qonebis gayofis SemTxvevaSi, xolo meore nawilis mixedviT, aRniSnuli valebis gamo meuRleTa saerTo qonebidan gadaxdevineba SeiZleba maSin, Tu sasamarTlo daadgens, rom rac valdebulebiT iyo miRebuli, gamoyenebulia mTeli ojaxis saerTo interesebisaTvis. am normis mixedviT, kreditors SeuZlia movale meuRles mosTxovos gadaxdevineba misi individualuri qonebidan, xolo Tu es qoneba araa sakmarisi, valis dasafarad, maSin gadaxdevineba moxdeba aseve movale meuRlis TanasakuTrebaSi arsebuli wilidan, romelsac igi, anu movale meuRle miiRebda qonebis gayofis SemTxvevaSi. Tu movale meuRle, mocemul SemTxvevaSi მოპასუხე, ar გადაიხდის bankis kredits, maSin kreditorის mier dayenebuli iqneba sarCeli movale meuRlis qonebis gayofis Sesaxeb, raTa am gamoyofili qonebidan moxdes movale მეუღლისათვის Tanxis dakisreba სსკ - ის 1169-e muxliT dadgenili wesiT, saerTo qonebaSi misi kuTvnili wilis Tanazomierad;
88.3. Tu sasamarTlo daadgens, rom vali ojaxis interesebisaTvis iyo aRebuli, maSin kreditoris sasargeblod gadaxdevineba moxdeba orive meuRlis Tanaziari sakuTrebidan. yovelive aRniSnulidan gamomdinare, saerTo valebis gayofis sarCelis aRZvris ufleba aqvs kreditors. მოპასუხე ar aris მოსარჩელის (კასატორის) kreditori, ris gamoc igi ver iqneba mosarCele (შეგებებული სარჩელის ავტორი), xolo მოსარჩელე - araa mopasuxe მისი მოწინააღმდეგის mimarT, saerTo valis gayofis sarCelze;
88.4. სსკ-ის 623-e muxliT, gamsesxebeli gadascems msesxebels fuls sakuTrebaSi. სსკ-ის 1159-e muxliT, saerTo qonebis floba, sargebloba da gankargva xdeba urTierTSeTanxmebiT. სსკ-ის 1158-e muxliT daqorwinebis Semdeg SeZenili qoneba aris TanasakuTreba. am normebidan gamomdinare, saqmeSi arsebuli gadaxdis dokumentebiT bankisaTvis gadaxdili Tanxebi orive meuRlis mier gadaxdilad iTvleba, amitom Tanacxovrebis periodSi gadaxdili Tanxebis dakisreba შეგებებული სარჩელის მოპასუხისათვის (კასატორისათვის) usafuZvloa;
88.5. Segebebul sarCelSi (იხ. t. 1, gv. 99-103) warmodgenilia sakredito davalianebis dafarvis grafiki, romelic bankმა 2014 wlis 15 dekembers gaსca. am sabanko amonaweris mixedviT, pirvel kreditze, romelic Seadgenda 70 000 aSS dolars, Tanacxovrebis periodSi, meuRleebs gadaxdili aqvT 31 175 aSS dolari, meore kreditze, romlis odenobaა 40 000 aSS dolarი, Tanacxovrebis periodSi dabrunebulia - 14 884 aSS dolari. sul jamSi, Tanacxovrebis periodSi, davis dawyebamde, orive kreditze meuRleebma gaistumres 46 059 aSS dolari. swored es Tanxa unda gamoekloთ saqalaqo da saapelacio sasamarTloებs orive kreditis jamur davalianebaze, romelic, procentebis gaTvaliswinebiT, Seadgens 174 800 aSS dolars, Tu daadgenda Tanxis ojaxis interesebSi daxarjvas da imas, rom mosarCelიs moTxovna sworia da 174 800 aSS dolari saerTo valia, da Semdeg 174 800 - 46 000 =128 800 aSS dolaris naxevari 64 400 aSS dolari unda daekisrebia kasatorisTvis Segebebuli sarCelis gaziarebis SemTxvevaSi;
88.6 sasamarTlos unda gaeTvaliswinebiნa is faqti, rom daangariSebuli Tanxa moicavs kreditis vadis amoiwurvamde, anu 2018 wlis dekembramde, orive sakredito davalianebaze daricxul procents da kasatorisTvis Tanxis gadaxda unda daekisrebina ara erTjeradad da erTdroulad გaდაწყვეტილებიs gamotanis momentidan, aramed gaenawilebina kreditis vadis amowurvamde. amave dros, მოპასუხის mier saqmeSi warmodgenilia „bank r-is“ 2014 wlis 16 dekembris cnoba (t. 1, 153), romlis mixedviT, procentebis gaTvaliswinebis gareSe, pirvel kreditze meuRleebს გადასახდელი აქვთ 51 175 aSS dolari, meoreze - 30 840 aSS dolari ძირითადი Tanxa, orive kreditze sul darCenilia 82 015 aSS dolari. swored am Tanxis naxevari- 41 007 aSS dolari unda daekisrebina sasamarTlos kasatorisaTvis, შეგებებული sarCelis gaziarebis SemTxvevaSi, Tu gadaxda erTdroulad moxdeboda ganCinebis ZalaSi SesvlisTanave;
88.7. saqalaqo sasamarTlos mier miRebuli gadawyvetilebis ZalaSi datovebis SemTxvevaSi sasamarTlo avalebs კასატორს 2016 welSi gaustumros მოპასუხეს jer კიდევ გადაუხდელი sakredito davalianeba, Tanac Tavisi procentebiT. მოპასუხე im SemTxvevaSi iqneboda uflebamosili, moeTxova valis dakisreba მოსარჩელისათვის, Tu იგი srulad dafarავda kreditს da amave kreditiT nayidi qonebis naxevari მოსარჩელის sakuTreba gaxdeboda;
88.8. saerTo valze msjelobisas, sasamarTlom unda gaiTvaliswinos is faqtic, rom sakredito xelSekrulebis Tanaxmad, mis dasrulebamde, zemoaRniSnuli kreditebis uzrunvelyofas warmoadgens kreditis TanxebiT SeZenili sadavo qoneba sulxan-sabas quCaze (t. 1, gv. 61-82), danawevrebuli komerciuli farTebi da miwis nakveTis nawilebi, romlebic ipoTekiT aris datvirTuli, bankis sasargeblod. es qoneba, kreditis dasrulebamde, anu 2018 wlamde kvlav rCeba ipoთekiT datvirTuli imisda miuxedavad, Tu rogor gadanawildeba meuRleebs Soris. amgvarad Tu კასატორი gaistumrebs მოსარჩელის vals, rogorc es saapelacio sasamarTlom gadawyvita, xolo თუ მოპასუხე vadaSi ar dafaravs zemoaRniSnul kreditebs, banki uflebamosilia, gankargos მოსარჩელისათვის mikuTvnebuli sadavo qoneba. es kidev erTi argumentia, ris gamoc arasworia saerTo valis mTeli odenobiT erTjeradad gadasaxdelad dakisreba;
88.9. ganCineba usamarTloa imitomac, rom sasamarTlom ar gaiTvaliswina is garemoebac, rom მოპასუხე iTxovs valis gastumrebas maSin, rodesac TviTon saerTo qonebidan miRebuli SemosavlebiT faravs mimdinare kreditebs (ijara da dividendebi, romelsac iRebs sarCelis aRZvridan dRemde), kasatori ki moklebulia am SesaZleblobas da, valis dakisrebis SemTxvevaSi,Dormagad zaraldeba. Aაmrigad, ganCineba valis dakisrebis nawilSi bundovania da saWiroebs ganmartebas, igi unda gauqmdes, rogorc araswori, vinaidan Tuki igi am formiT Seva ZalaSi, sasamarTlo faqtobrivad arTmevs მოსარჩელეს mogebul qonebas, radgan obieqtur garemoebaTa gamo, ეს უკანასკნელი ver gaistumrebs saerTo vals da, aRsrulebis etapze, mikuTvnebuli qoneba gaiyideba auqcionis wesiT, rac Sanss aZlevs dainteresebul mxares - მოპასუხეს, isev SeiZinos igi misTvis xelsayrel fasad;
88.10. gadawyvetilebis gamotanisas sasamarTlom saerTod ar imsjela კასატორის mier kreditis uzrunvelsayofad datvirTul kidev erT qonebaze, (t. 2, s.f. 221-231) - auditis da bankis mier 900 000 aSS dolarad Sefasebul, b-is q. 36-ში mdebare oTxsarTulian sacxovrebel saxlze, romelic meuRleTa konfliqtamde, მოსარჩელის (კასატორის) sakuTrebas warmoadgenda. es qoneba davis dawyebamde, 2014 wlis 16 seqtembris garigebis - Cuqebis safuZvelze, მოპასუხის sakuTreba gaxda, rac valdebulebis winaswar gaqviTvas warmoadgens. Sedegad, მოპასუხემ miiRo qoneba მოსარჩელისაგან, ris gamoc igi mis saxelze arsebuli sacxovrebeli saxlis gareSe darCa da amavdroulad iTxovs saerTo valis gadaxdas;
88.11. yovelive zemoTqmulidan gamomdinare, sasamarTlos am ganCinebis ZalaSi datovebis SemTxvevaSi, kasatoris sarCelis arsebobas azri ekargeba, radgan igi mxolod formalurad gamodis dakmayofilebuli, realurad damdgari SedegiT ki ar dakmayofilebula. arasworad dakisrebuli valis sanacvloდ, TanasakuTrebaSi arsebuli qoneba faqtobrivad kvlav mopasuxes darCeba individualur sakuTrebaSi. es ki ewinaaRmdegeba სსკ-ის 1158-ე da momdevno muxlebs im TvalsazrisiT, rom qorwinebis periodSi SeZenili qoneba orive meuRlis saerTo sakurTebaa da, davis SemTxvevaSi, misi naxevari unda miekuTvnos modave mxares, am SemTxvevaSi kasators. gasaCivrebuli ganCineba ewinaaRmdegeba სსკ-ის 1158-1160 muxlebs, saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos praqtikas, ris gamoc sakasacio saCivari dasaSვebia სssk-ის 391-ე muxlis me-5 nawilis „b“ ქვეpunqtiT;
88.12. Segebebuli sarCelis gaziarebis SemTxvevaSi, valis kasatorze dakisrebiT, sasamarTlo faqtiurad arTmevs kasators kanoniT mikuTvnebul qonebაs, anu azaralebs mas. სსk -ის 442-ე muxlis safuZvelze, sasamarTlos unda moexdina valis gaqviTva, darCenili davalianebis gaTvaliswinebiT, Sesabamisi Rirebulebis ipoTekiT datvirTuli mikuTvnebuli qonebidan, romlisaTvisac iyo aRebuli zemoaRniSnuli kreditebi, procentis gaTvaliswinebiT an მის gareSe. saqmeSi warmodgenili nasyidobisa da ipoTekis xelSekrulebebiT (t.1, 176-211) dadgenilia sadavo qonebebis Rirebuleba da am mtkicebulebebiT SeeZlo esargebla sasamarTlos gadawyvetilebis miRebis dros, სსკ-ის 1158-1160 muxlebis gamoyenebis SemTxvevaSi. amis gauTvaliswineblobiT, man arasworad ganmarta kanoni, aseve ar gamoiyeneba sსk-ის 442-ე muxli. aRniSnulidan gamomdinare, saxezea სssk-ის 39ე muxlis me -2 nawilis moTxovnaTa darRveva;
88.13. sasamarTlom arasworad Seafasa saqmeSi arsebuli masalebi Sps-ის wilTan dakavSirebiT. davis periodSi, igi isev მოპასუხის sakuTrebas warmoadgenda. sasamarTlom arasworad miuTiTa, TiTqos 2014 wlis 12 noembris wilis usasyidlod daTmobis xelSekruleba daregistrirebulia sajaro reestrSi da mosarCeles kanoniT dadgenili wesiT sadaვod ar gauxdia igi (იხ. სააპელაციო სასამართლოს ganCinebis 33-e gverdis 1-4 abzacebi). saqmeSi ar moipoveba 2014wlis 12 noembris samewarmeo amonaweri, romlis mixedviT mxolod 10% aris მოპასუხის. piriqiT, sarCels axlavs 2014 wlis 13 noembris samewarmeo amonaweri, romlis mixedviT მოპასუხეს aqvs 50% wili (t.1, s.f. 38). amitom am xelSekrulebis sadaვod gaxdomis saWiroeba logikas moklebulia;
88.14 yovelive aRniSnulidan gamomdinare, sasamarTlom daarRvia სssk-ის 105-e muxlis moTxovna, ris gamoc miiRo araswori gadawyvetileba, rac mniSvnelovan saproceso darRvevas warmoadgens. 2014 wlis 12 noembers meuRleTa Soris warmoqmnili uTanxmoebis gamo, მოპასუხე Seecada daeTmo Tavisi wili g. S-isaTvis sxva qonebasTan erTad, magram igi dayadaRda sarCelis uzrunvelyofis RonisZiebiT (reg. nom. 14661957), rac imas niSnavs, rom მოპასუხის wili, davis dawyebidan dRemde, kvlav Seadgens 50%-ს. aRniSnulis gamo, 2014 wlis 12 noembris wilis daTmobis xelSekrulebas ar aqvs iuridiuli Zala, radgan igi ar aris daregistrirebuli, e.i. Sps-Si dReis mdgomareobiT mxolod ori partnioria 50-50%-ani wiliT. amitom am xelSekrulebis sadavod gaxdomis saWiroeba logikas moklebulia. marTalia, formalurad wilis daTmobis xelSekrulebiT gamoxatulia მოპასუხის neba wilis gasxvisebis Taobaze, magram ramdenadac es xelSekruleba ar daregistrirebula, faqtobrivad iuridiulad მოპასუხის neba ar aris realizebuli, anu am xelSekrulebas ar aqvs iuridiuli Zala, radgan formis daucvelad aris dadebuli. es ewinaaRmdegeba სსკ-ის 68-ე muxlis pirvel winadadebas, ris gamoc igi absoluturad baTili garigebaa სსk-ის 59-ე muxlis pirveli nawilis pirveli winadadebis safuZvelze da araviTar samarTlebriv Sedegs ar warmoSobs xelSekrulebis dadebidanve g. S-is mimarT. amitom g. S-e ar iTvleba dasaCuქrebulad da Sesabamisad - 40% wilis mesakuTred, swored amitom ar iyo Cuqebis xelSekrulebis gauqmeba moTxovnili da mas aRniSnul davasTan araviTari kavSiri da mniSvneloba ar aqvs. radgan davis dawyebis momentidan 50%-ის mflobelad მოპასუხეა registrirebuli, kasators ekuTvnis wili 50 %-dan da ara 10%-dan, rogorc es daadgina sasamarTlom. yovelive aRniSnuliT saqalaqo da saapelacio sasamarTloebi winaaRmdegobaSi modiან kanoniT gaTvaliswinebul danaweსTan, rom dasaCuqrebuli iTvleba mesakuTred registraciis Semdeg. sasamarTloebis es msjeloba ewinaaRmdegeba uzenaesi sasamarTlos manamde arsebul praqtikas mocemul sakiTxTan dakavSirebiT. Tu sakasacio sasamarTlo mxedvelobaSi ar miiRebs am argumentebs, maSin, igi ubiZgebs kasators, gaagrZelos dava axali sasarCelo warmoebiT, rac ewinaaRdmegeba procesis ekonomiurobis princips, zemoთ dasaxelebul kanonis normebs da sasamarTlo praqtikaს;
88.15. ramdenadac Cuqebis xelSekruleba iuridiulad ar arsebobs, dauregistrirebulobis gamo, მისი baTilad cnobis moTxovna აlogikურიa da ar gamomdinareobs kanonis imperatiuli moTxovnidan, romlis mixedviT, dasaCuqrebuli mesakuTred iTvleba mxolod registraciis safuZvelze, anu registraciis ararsebobisas, iuridiulad mesakuTreდ formalurad gamCuqebeli iTvleba da aq arafer SuaSia gamCuqeblis nebis gamoxatva 2014 wlis 12 noembris xelSekrulebiT, romliTac მოპასუხე Seecada, Tavi aeridebina TanasakuTrebis gayofიsათვის. sasamarTlom daarRvia სსსკ-ის 393-e muxlis me-2 nawilis "g" punqti, radgan arasworad ganmarta სსk-ის 1161-e muxli. am muxliT gayofas ar eqvemdebareba CuqebiT miRebuli qoneba. arasworia mopasuxis mosazreba, rom Sps-dan 40% naCuqaria da სsკ-ის 1161-e muxlis safuZvelze TiTqos ar SeiZleba misi gayofa. mopasuxes Sps-Si gaaCnda 50%, romelic SeZenilia qorwinebis periodSi. am 50%-dan, analogiur pirobebSi, 2002 wels, man 40% dauTmo Tavis ufros Svils pirveli qorwinebidan – g. S-es fiqtiurad da daitova 10%-i. mogvianebiT, 2011 wels g. S-em igive 40%-iანი wili dauTmo mamas (მოპასუხეს) da imavdroulad gadadga direqtoris Tanamdebobidan. meuRleTa Soris uTanxmoebis warmoSobis gamo, მოპასუხემ 2014 wlis 12 noembers kvlav scada wilis igive odenobis gadacema g. S-esTvis, amave dRes wilTan erTad, mopasuxem aseve moindoma quTaisSi s-as gamzirze mdebare sami uZravi qonebis (dRes es qonebac davis sagania) gaCuqeba, romlebic, wilis msgavsad, mniSvnelovania misTvis, magram isinic, imave dRes, wilTan erTad, dayadaRebuli aRmoCnda mosarCelis mier. yvela es qmedeba mopasuxis mxridan adasturebs wilis gadaformebis moCvenebiTobas da fiqtiurobas, raTa mas Tavi aeridebina TanasakuTrebis gayofisagan. amdenad, 50% aris TanasakuTreba da misi naxevari anu 25% unda miekuTvnos mosarCeles. faqtobrivi garemoeba aris is, rom 40% -იანი wilis gadaformeba da Semdeg CuqebiT ukan dabruneba fiqtiur xasiaTs atarebs da formalurad Cuqebis arsebobas ara aqvs mniSvneloba. მოპასუხის mier g. S-ისათვის fiqtiurad gaCuqebis baTilad cnobas, aseve, ar aqvs azri სsk-ის 56-e muxlis pirveli nawiliT, radgan gasxvisebuli 40%-iani wili TanasakuTrebaSi isev dabrunda da, am normidan gamomdinare, es moCvenebiTi garigeba samarTlebriv Sedegs mopasuxis sasargeblod ar warmoSobs. 40%-იანი wilis CuqebasTan dakavSirebiT aRsaniSnavia is garemoebac, rom Cuqeba madlierebis gamoxatvaa dasaCuqrebulisadmi raime moqmedebis gamo da asec iwereba xelSekrulebaSi. mocemul SemTxvevaSi, ase ar momxdara. CuqebiT qoneba gadadis dasaCuqrebulis samudamo sakuTrebaSi, rac aseve ar ganxorcielebula, dasaCuqrebulma ukan daubruna naCuqari Tavdapirvel mesakuTres. yovelive es ki calsaxad adasturebs am Cuqebis moCvenebiTobas;
88.16. სსკ-ის 1161-e muxlis ,,b“ punqtiT gaTvaliswinebuli CuqebiT miRebuli qoneba TiToeuli meuRlis sakuTrebas mxolod maSin warmoadgens, rodesac igi Tavisi samarTlebrivi bunebiT individualuri xasiaTisaa, e.i. mxolod dasaCuqrebulisTvis unda iyos gankuTvnili, individualuri moxmarebisaa. Sps-s wili araa individualuri moxmarebis bunebis. am TvalsazrisiTac 40% -იანი wili TanasakuTrebaa. sasamarTlom arasworad ganmarta სსk-ის 1161-e muxli, კერძოდ, ,,b" punqtis mixedviT, TiToeuli meuRlis sakuTrebas warmoadgens qoneba, romelic qorwinebis ganmavlobaSi miRebulia memkvidreobiT an CuqebiT. am normis arsi mdgomareobs imaSi, rom pirs qorwinebis ganmavlobaSi მიღებული unda hqondes qoneba CuqebiT gareSe pirisagan, rasac mocemul SemTxvevaSi adgili ara aqvs, radgan 50%-იანი wili SeZenilia qorwinebis ganmavlobaSi da meuRleTa TanasakuTrebas warmoadgens. is faqti, rom wlebis win mopasuxem Segnebulad gaasxvisa am wilidan 40% Tavis ufros Svilze (mosarCelიs gerze) da 2011-Si isev daibruna ukan, adasturebs, rom es wili ar gasula ojaxis gareT, saerTo ojaxSi darCa, rogorc Semosavlis wyaro da ar warmoadgens individualur sakuTrebas. amgvarad, danamdvilebiT SeiZleba iTqvas, rom qorwinebis periodSi SeZenili Sps-s wili TanasakuTrebas warmoadgens da სსk-ის 1159-e muxlis mixedviT, TanasakuTrebaSi arsebul qonebaze meuRleebs Tanabari uflebebi aqvT. am qonebis floba, sargebloba da gankargva meuRleTa urTierTSeTanxmebiT xorcieldeba. სსკ-ის 1160-e muxlis pirveli nawilis mixedviT, im qonebis gankargva, romelic meuRleTa TanasakuTrebaSia, meuRleTa SeTanxmebiT xdeba, muxedavad imisa, Tu romeli meuRle gankargavs am qonebas. სსკ-ის 959-e muxlis pirveli winadadebis mixedviT, TiToeul mowiles SeuZlia gankargos Tavisi wili. am normebidan gamomdinare, mopasuxes mxolod misi wilis gaCuqeba SeeZlo, mxolod 25 %-იs. man ki 15% mosarCelიs wilidan gaaCuqa, amitom Tuki sasamarთlo imsjelebs wilis, rogorc dasaCuqrebulis sakuTrebis Sesaxeb, man gaCuqebisagan darCenili 10% mainc mTlianad unda miakuTvnos mosarCeles, radgan igi Tavidanve am wilis 25% -იs mesakuTred iTvleboda;
88.17. mocemul SemTxvevaSi sadaვo wili მოპასუხის saxelzea. amitom sasamarTlos 50% - dan kasatorisaTvis unda miekuTvnebina 25%. sasamarTlos es ganCineba ewinaaRmdegeba uzenaesi sasamarTlos manamde arsebul praqtikas;
88.18. 2014 wlis 12 noembris wilis daTmobis xelSekrulebis dauregistrireblobas aseve adasturebs isic, rom am wilze uzrunvelyofis RonisZiebis saxiT yadaRaa gamoyenebuli sarCelis aRZvramde, ris Sesaxebac miTiTebulia quTaisis saqalaqo sasamarTlos 2015 wlis 30 marტis gadawyvetilebis sarezolucio nawiლSi, romlis mixedviT sarCelis uzrunvelyofis RonisZieba darCa ucvleli sarCelis nawilobriv dakmayofilebis gamo. Aაmdenad, sasamarTlom daarRvia ssსკ-ის 105-e muxlis moTxovna, radgan srulyofilad ar gamoikvlia saqmis masala wilTan dakavSirebiT, ris gamoc kasators miakuTvna wili 10%-დან, nacvlad 50%-ის გაყოფისა.
89. კასტორი ასევე დავობს გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ უსწორობებზეც.

საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

90. საკასაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 29 აგვისტოს განჩინებით, საკასაციო განაცხადი წარმოებაში იქნა მიღებული, ხოლო იმავე წლის 4 ნოემბრის განჩინებით დასაშვებად იქნა ცნობილი სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“, „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტების საფუძველზე. 

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების, საკასაციო საჩივრის არსებითად განხილვისა და მტკიცებულებათა ერთობლიობით გაანალიზების შედეგად, მივიდა დასკვნამდე, რომ საკასაციო განაცხადი საფუძვლიანია და იგი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი არგუმენტაციით:
91. სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლო გადაწყვეტილებებში და სხდომის ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396 - ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები; ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). კასატორის პრეტენზიათა ნაწილი საფუძვლიანია, რის გამოც საკასაციო განაცხადი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს.
92. განსახილველ დავაში, საკასაციო სასამართლოს კვლევისა და შეფასების საგანია კასატორის პრეტენზიები, რომლებიც ასახულია წინამდებარე განჩინების 86.1 და 86.2 ქვეპუნქტებში.
93. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას, რომელიც ეხება შპს-დან „ზ.მ-- მისთვის წილის მიკუთვნებას (იხ. საკასაციო პრეტენზიები ამ განჩინების 88.13-88.18 ქვეპუნქტებში). განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელემ ერთ-ერთ სასარჩელო მოთხოვნად მიუთითა დასახელებული საწარმოდან მოპასუხის კუთვნილი 50 %-იანი წილის 4/5 ნაწილის მისთვის მიკუთვნება და მესამე პარტნიორად აღრიცხვა სამეწარმეო რეესტრში, ხოლო დარჩენილი 50 %-იანი წილის პარტნიორად მოპასუხის აღრიცხვა რეესტრში (იხ. ამ განჩინების 36.2 ქვეპუნქტი). ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა და მოსარჩელის საკუთრებად აღირიცხა შპს-ში „ზ.მ-- მოპასუხის 10 %-იანი წილის ½ ნაწილი, კერძოდ - 5%, რაც უცვლელად დარჩა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 21 აპრილის განჩინებით (ქვემდგომი სასამართლოების მსჯელობა და დასკვნები იხ. წინამდებარე განჩინების 13-15, 35-ე, 58-61-ე და 85-ე პუნქტებში).
94. მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გადაწყვეტილება და საწარმოდან მოპასუხის კუთვნილი წილის ნახევარი ნაწილის, რაც 5%-ს შეადგენს, მისთვის მიკუთვნებას არ დაეთანხმა იმ მოტივით, რომ მოპასუხემ საწარმოში კუთვნილი წილის 50 % -დან 40 %, 2014 წლის 12 ნოემბერს, ფიქტიურად გაასხვისა თავის უფროს შვილზე (იხ. 57-58 პუნქტები), რომელიც პირველი ქორწინებიდან ჰყავს და ეს ზუსტად იმ პერიოდში მოხდა, როდესაც მეუღლეებს შორის კონფლიქტი დაიწყო (იხ. ამ განჩინების 71.4 ქვეპუნქტი), მოსარჩელე საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპზეც სადავოდ ხდის მოპასუხის მიერ საწარმოში წილის გასხვისებას.
95. ერთ-ერთ საქმეზე საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ „წილი საზოგადოებაში წარმოადგენს ქონებას, რასაც ახასიათებს გარკვეული თავისებურება. უპირველეს ყოვლისა, აღსანიშნავია, რომ საწარმოს საკუთრება უნდა გაიმიჯნოს წილზე საკუთრებისაგან. წილი წარმოადგენს იმ უფლება-ვალდებულებების ერთობლიობას, რაც წარმოიშვება საზოგადოების წევრობიდან. შესაბამისად, წილის ოდენობა განსაზღვრავს პარტნიორების უფლება-მოვალეობების მოცულობას. წილის განსხვისება ნიშნავს წილის ყოველგვარ გადაცემას სხვა პირის საკუთრებაში, მაგრამ გასათვალისწინებელია, რომ „მეწარმეთა შესახებ“ კანონით წილის გასხვისების სამართლებრივი რეჟიმი განსხვავდება ცალკეულ საზოგადოების ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ინსტიტუტებით გათვალისწინებული დანაწესებით” (იხ. სუსგ # ას-97-93-2012, 28.06.2012წ.).
96. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 44-ე მუხლი განსაზღვრავს შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების ცნებას, ხოლო მისი მე-3 ნაწილით დადგენილია, რომ „შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების კაპიტალი დაყოფილია წილებად. წილი არის მიმოქცევადი უფლება“. დასახელებული სპეციალური კანონის 46-ე მუხლის 1-3 ნაწილებით (მოპასუხის მიერ საწარმოს წილის გასხვისების დროს, 12.11.2014 წ. მოქმედი რედაქციის მიხედვით) პარტნიორთა უფლება-მოვალეობებს მათი წილების შესაბამისად შემდეგნაირად ადგენდა: „1. პარტნიორთა უფლება-მოვალეობები და წილების თავდაპირველი განაწილების წესი განისაზღვრება საწარმოს წესდებით (პარტნიორთა შეთანხმებით). 2. წესდებით შეიძლება განისაზღვროს, რომ გადაწყვეტილების მიღებისას პარტნიორთა ხმის უფლება ან/და პარტნიორთა შორის მოგების/ზარალის განაწილება არ არის მათი წილების პროპორციული. 3. შპს-ის პარტნიორებს უფლება აქვთ, გაასხვისონ ან დატვირთონ (დააგირავონ) წილი საზოგადოების კაპიტალში, თუ წესდებით შეზღუდვა არ არის დაწესებული“.
97. შპს-ს წილზე, როგორც მეუღლეთა თანასაკუთრებაზე მსჯელობისას, გასათვალისწინებელია არა მხოლოდ ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ საწარმოს წილზე საკუთრება ერთ-ერთი მეუღლის მიერ მოპოვებულია რეგისტრირებული ქორწინების პერიოდში, არამედ, ასევე მხედველობაშია მისაღები წილის, როგორც საწარმოს ქონებისა და მასთან დაკავშირებული პარტნიორის უფლება-მოვალეობები, რომლებიც მოწესრიგებულია სპეციალური კანონისა და საზოგადოების, როგორც სამეწარმეოსამართლებრივი ურთიერთობების მონაწილე სუბიექტის წესდებით - პარტნიორთა შეთანხმებით. კასატორი თვითონვე უთითებს, რომ შპს-ის წილი არ არის ინდივიდუალური მოხმარების ბუნების, ხოლო შემდეგ სსკ-ის 959-ე მუხლზე აფუძნებს მსჯელობას (იხ. საკასაციო პრეტენზია ამ განჩინების 88.16 ქვეპუნქტში). მოხმობილი ნორმა სამოქალაქო კოდექსის კანონისმიერი ვალდებულებითი ურთიერთობების მოწესრიგებას განეკუთვნება საზიარო უფლებებთან მიმართებით და მოცემულ შემთხვევაში საწარმოს წილზე, როგორც მეუღლეთა თანასაკუთრების შემადგენელ ნაწილზე მსჯელობისას, უსაფუძვლოა საზიარო საგნის განკარგვის წესზე დაყრდნობა.
98. განსახილველ შემთხვევას შეესატყვისება საკასაციო სასამართლოს განმარტება ერთ-ერთ საქმეზე, რომელიც სოლიდარული პასუხისმგებლობის საზოგადოების პარტნიორის წილზე, როგორც მეუღლეთა თანასაკუთრებაზე, მსჯელობასა და დასკვნას ასახავს: „მოცემულ შემთხვევაში გასათვალისწინებელია არა მხოლოდ მეუღლეთა უფლება-ვალდებულებების განსაზღვრის თავისებურებები, არამედ, პარტნიორთა უფლება-ვალდებულებები, რაც კანონით და წესდებით მათ გააჩნიათ ერთ–ერთ მეუღლესთან. მეუღლეთა შორის დავის მოწესრიგებით არ უნდა იქნეს უგულებელყოფილი სხვა პირების უფლებები, რაც მათ გააჩნიათ „მეწარმეთა შესახებ“ კანონითა და წესდების საფუძველზე. აქედან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მხედველობაში იღებს დადგენილ ფაქტს, რომ რ. კ-ის წილი საზოგადოებაში წარმოადგენს მეუღლეთა თანასაკუთრებას, მაგრამ ამ წილის გაყოფისას სასამართლომ უნდა გაითვალისწინოს ზემოაღნიშნული განმარტებების მიხედვით ის შეზღუდვები, რომელიც შეიძლება ეხებოდეს ახალი პარტნიორის მიღებას საზოგადოებაში“ (იხ. სუსგ # ას-97-93-2012, 28.06.2012წ.). საკასაციო სასამართლოს დაუსაბუთებლად მიაჩნია კასატორის პრეტენზია საწარმოს წილის მიკუთვნებასთან დაკავშირებით, თუმცა, მოკლებულია შესაძლებლობას ამ ნაწილში დამატებითი მსჯელობა განავითაროს შპს-ის წესდების საფუძველზე, რადგან საწარმოს წილის გასხვისების თაობაზე სააპელაციო სასამართლოს განჩინება (რომლითაც უცვლელად დარჩა ქვემდგომი სასამართლოს გადაწყვეტილება) არ არის გასაჩივრებული მოპასუხის (საწარმოს წილის მესაკუთრის) მიერ. ამდენად, ამ ნაწილში საკასაციო პრეტენზია უარყოფილია და გასაჩივრებული განჩინება უცვლელად უნდა დარჩეს.
99. კასატორის პრეტენზია, რომელიც ეხება მეუღლეთა შორის საერთო ვალების გაყოფას (იხ. ამ განჩინების 86.2. ქვეპუნქტი) ნაწილობრივ დასაბუთებულია და ამ ნაწილში, საკასაციო სასამართლოს განჩინებით საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს სააპელაციო სასამართლოს შემდეგი მითითებებით (სსსკ-ის 412-ე მუხლი):
99.1. სააპელაციო სასამართლომ უნდა დაადგინოს, თუ რა პერიოდიდან ცხოვრობენ მხარეები განცალკევებულად. საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილ სადავო გარემოებათა შორის მითითებულია, რომ “საქმის განხილვის მომენტისათვის მხარეებს შორის არის კონფლიქტური სიტუაცია, მოსარჩელე თავის არასრულწლოვან შვილებთან ერთად ცხოვრობს ცალკე“ (იხ. ტ.3, ს.ფ. 543, პუნქტი 2.2.; ასევე, სარჩელი - ტ.1, ს.ფ. 3 და ს.ფ. 4 - მე-5 ფაქტობრივი გარემოება). მარტოოდენ ზოგადი მითითება, რომ მოსარჩელე და მოპასუხე განცალკევებულად ცხოვრობენ, არ არის საკმარისი განსახილველი დავის გადასაწყვეტად, რადგან გამოსაკვლევი და დასადგენია, თუ რა ხარჯების გაწევა უწევს თითოეულ მათგანს ცალ-ცალკე ცხოვრების პერიოდიდან მოყოლებული. აღნიშნული საკითხის დადგენა უშუალოდ უკავშირდება დავის საგანს - მეუღლეთა შორის საერთო ვალების გაყოფას. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა 2014 წლის 10 დეკემბერს და მიუთითა, რომ მეუღლეთა შორის ურთიერთობის დაძაბვას დაემთხვა მოპასუხის მიერ საწარმოში წილის უსასყიდლოდ დათმობა საკუთარი უფროსი შვილისათვის პირველი ქორწინებიდან, რაც 2014 წლის 12 ნოემბერს მოხდა (იხ. ამ განჩინების 57-58 პუნქტები), ასევე, დავის დაწყებამდე მოსარჩელემ მოპასუხეს 2014 წლის სექტემბერში აჩუქა უძრავი ქონება (იხ. ამ განჩინების 33-34 პუნქტები, 88,10 ქვეპუნქტი). თავის მხრივ, შეგებებულ სარჩელში მოპასუხე (კასატორის მოწინააღმდეგე მხარე) მე-5 ფაქტობრივ გარემოებად უთითებს, რომ 2014 წლის ოქტომბრამდე, მეუღლეთა შორის შეუთანხმებლობამდე, საბანკო დაწესებულებებში მოსარჩელეს ანაბარზე განთავსებული ჰქონდა დანაზოგი (იხ. ტ.2, ს.ფ. 113). აღნიშნული საკითხი დამატებით გამოკვლევას და დადგენას საჭიროებს მეუღლეთა საერთო ვალების გაყოფის საკითხის გადასაწყვეტად.
99.2. მეუღლეთა საერთო ვალების გაყოფის საკითხზე მსჯელობისას სააპელაციო სასამართლო მართებულად უთითებს სსკ-ის 1158-ე, 1160-ე, 1161-ე, 1169-ე მუხლებზე (დასახელებულ ნორმათა დეფინიცია იხ. ამ განჩინების 52-ე, 59-61-ე, 63-ე პუნქტებში), თუმცა, აღსანიშნავია, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება (რომლითაც უცვლელად დარჩა ქვემდგომი სასამართლოს გადაწყვეტილება), რომლის საფუძველზეც მოსარჩელეს დაეკისრა მეუღლეთა საერთო ვალების სახით, მისი ნახევრის - 87 400 აშშ დოლარის გადახდა მოპასუხის სასარგებლოდ არ შეესაბამება საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკას.
99.3. სამოქალაქო სამართალწარმოება დაფუძნებულია შეჯიბრებითობის პრინციპზე, რაც იმას ნიშნავს, რომ თითოეულ მხარეს ეკისრება როგორც ფაქტების მითითების, ისე მათი დამტკიცება-დასაბუთების ტვირთი სსსკ-ის მე-4 მუხლის შესაბამისად: „მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები“, ხოლო ამავე კოდექსის 102-ე მუხლი განსაზღვრავს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის გადანაწილების წესს, რომლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს.
99.4. ის გარემოება რომ მოსარჩელე სოლიდარულადაა პასუხისმგებელი მოპასუხის (მეუღლის) მიერ ბანკის წინაშე ნაკისრი ვალდებულების შესრულებაზე არ გამომდინარეობს ამ უკანასკნელის მიერ ბანკთან გაფორმებული საკრედიტო ხელშეკრულებებიდან (იხ. ამ განჩინების მე-5-6 პუნქტები), რადგან ამ გარიგებების მხარეებად გვევლინებიან, ერთი მხრივ, მოპასუხე, რომელიც მოვალეა და ბანკი (კრედიტორი). ამ კონტექსტში საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს კასატორის პრეტენზიებზე, რომლებიც 88.1-88.9 ქვეპუნქტებშია ასახული და განმარტავს, რომ მეუღლეთა ქონების სამართლებრივი მდგომარეობის შესაფასებლად, მნიშვნელოვანია გამოკვლეულ იქნეს, პირადი თუ საერთო ვალდებულება აქვთ ნაკისრი მეუღლეებს, რადგან ამას მნიშვნელობა აქვს მეუღლეთა ქონებრივი პასუხისმგებლობის გასამიჯნად. კასატორის წარმომადგენელი აღნიშნავს, რომ საქმის მასალებშია საკრედიტო დავალიანების დაფარვის გრაფიკი (იხ. ამ განჩინების 88.5 ქვეპუნქტი), რომლის მიხედვით დგინდება, რომ მეუღლეებს თანაცხოვრების პერიოდში გადახდილი აქვთ ამ განჩინების მე-5 და მე-6 პუნქტებში მითითებულ საკრედიტო ხელშეკრულებებზე 46 059 აშშ დოლარი, რაც უნდა გამოკლებოდა ორივე კრედიტის ჯამურ დავალიანებას იმ შემთხვევაში, თუკი სასამართლო დაადგენდა რომ კრედიტი ოჯახის ინტერესებს მოხმარდა.
99.5. განსახილველ შემთხვევაში, იმ გარემოების დამტკიცების ტვირთი, რომ ბანკიდან აღებული კრედიტი სრულად ან ნაწილობრივ მოხმარდა ოჯახის საერთო ინტერესებს, უნდა გადანაწილდეს სამოქალაქო სამართალსა და სამოქალაქო საპროცესო სამართალში აღიარებული მტკიცების სტანდარტით. საკასაციო სასამართლო ერთ-ერთ გადაწყვეტილებაში განმარტავს: „რაც შეეხება სესხის აღების მიზნობრიობის შესახებ სადავო ფაქტობრივ გარემოებას, მეუღლეთა საერთო ქონებად პრეზუმირებასთან კავშირში, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამართალწარმოებაში პრეზუმფციების არსებობა იმითაა განპირობებული, რომ ფაქტების გარკვეული ნაწილი მტკიცებას არ საჭიროებს. სამოქალაქო პროცესში მონაწილეობს ორი ერთმანეთისადმი დაპირისპირებული მხარე -მოსარჩელე და მოპასუხე. შესაბამისად, ერთი ნაწილი მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტებისა ივარაუდება მოსარჩელის სასარგებლოდ, ხოლო დანარჩენი ნაწილი - მოპასუხის სასარგებლოდ. ის, რაც მოსარჩელის სასარგებლოდ ივარაუდება, უნდა დაამტკიცოს მოპასუხემ, ხოლო ის, რაც მოპასუხის სასარგებლოდ ივარაუდება, პირიქით, უნდა დაამტკიცოს მოსარჩელემ. ეს იმას ნიშნავს, რომ პრეზუმფციები სასამართლოში მტკიცების მოვალეობისაგან კი არ ათავისუფლებს მხარეს, არამედ წარმოადგენს მხარეთა შორის მტკიცების განაწილების საფუძველს. მოსარჩელე ვალდებულია დაამტკიცოს მტკიცების საგანში შემავალი გარკვეული ფაქტების ნაწილი, ხოლო ამ ფაქტების მეორე ნაწილი ვალდებულია დაამტკიცოს მოპასუხემ. ნორმები, რომლებიც შეიცავს პრეზუმფციებს, წარმოადგენენ კანონის პირდაპირ მითითებას იმის შესახებ, რომელმა მხარემ კონკრეტულად რა ფაქტები უნდა დაამტკიცოს სამოქალაქო პროცესში. მოცემულ შემთხვევაში, იმ გარემოებაზე აპელირება, რომ ვინაიდან მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება წარმოადგენს მათ საერთო ქონებას (თანასაკუთრებას), გარდა კანონით გათვალისწინებული გამონაკლისისა (სკ-ის 1158-ე მუხ.), ხოლო მეუღლეთა საერთო ვალები, მათ შორის იყოფა საერთო ქონებაში თითოეულის კუთვნილი წილის თანაზომიერად (სკ-ის 1169-ე მუხ.) და აღნიშნული ვალების გამო მეუღლეთა საერთო ქონებიდან გადახდევინება შეიძლება მაშინ, თუ სასამართლო დაადგენს, რომ, რაც ვალდებულებით იყო მიღებული, გამოყენებულია მთელი ოჯახის საერთო ინტერესებისათვის (სკ-ის 1170-ე მუხლის მე-2 ნაწ.) საკასაციო პალატის მოსაზრებით, არ წარმოადგენს იმის ვარაუდის საფუძველს, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, თ. მ.-ის მიერ სესხად აღებული თანხის მიზნობრიობას უპირობოდ წარმოადგენდა მისი მოხმარება ოჯახის საერთო ინტერესებისათვის. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლი შეიცავს მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონების სამართლებრივ რეგულირებას, პრაქტიკულად ნორმით განისაზღვრება დროის განსაზღვრულ მონაკვეთში (ქორწინების განმავლობაში) შეძენილი ქონების საკუთრების საკითხი, ხოლო მოცემულ კონკრეტულ შემთხვევაში, სადავოა სესხის დაბრუნებაზე ვალდებულ პირთა წრე. ამ საკითხზე სამართლებრივი რეგულირება მოცემულია სამოქალაქო კოდექსის 1169-ე, 1170-ე მუხლებში, რომლებიც ფაქტების პრეზუმირებას, გამსესხებლის სასარგებლოდ არ შეიცავს და მეუღლეთა საერთო ქონებიდან სესხის დაფარვის მიზნებისათვის მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით, მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციალურ წესზე (მტკიცების სტანდარტზე) არ მიგვითითებენ. ამდენად, მოცემული დავის გადაწყვეტისას მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების 102-ე მუხლით დადგენილი ქცევის წესით ხელმძღვანელობა მართებულია და დარღვევას, საპროცესოსამართლებრივი თვალსაზრისით, არ შეიცავს.“ - იხ. სუსგ # ას- # 516-489-2015, 17.06.2015წ.
99.6. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ დამატებით უნდა იქნეს გამოკვლეული და დადგენილი 2013 წლის 19 მარტისა და იმავე წლის 11 ივნისის საკრედიტო ხელშეკრულებებით (იხ. ამ განჩინების 5-6 პუნქტები) რა ვადითაა გაცემული კრედიტი მოპასუხეზე, რადგან კასატორის პრეტენზია იმასაც ეხება, რომ კრედიტის ვადა 2018 წელს იწურება და მოვალე დადგენილი წესით ასრულებს ვალდებულებას (იხ. მოპასუხის შეგებებულ სარჩელზე მოსარჩელის მიერ წარდგენილი შესაგებელი - ტ.2, ს.ფ.176-184; ასევე, მოპასუხის დაზუსტებული სააპელაციო საჩივარი - ტ.3, ს.ფ. 133-134). ამ თვალსაზრისით გასაზიარებელია კასატორის პრეტენზია, რომ საკრედიტო ხელშეკრულებების ვადის ამოწურვამდე მოპასუხის მიერ ნაკისრი ვალდებულებების გამო მოსარჩელისათვის ვადამოუსვლელი მოთხოვნის საფუძველზე, რაც ხელშეკრულების საფუძველზე კრედიტორს მხოლოდ მოვალისადმი (კასატორის მოწინააღმდეგისადმი) შეიძლება ჰქონდეს, სრული თანხის მოსარჩელისათვის დაკისრება დაუსაბუთებელია. სააპელაციო სასამართლომ დამატებით უნდა გამოიკვლიოს და დაადგინოს, ზემოხსენებული საკრედიტო ხელშეკრულებებით რა თანხა მოხმარდა ოჯახის საერთო ინტერესებს, ასევე, მნიშვნელოვანია დადგინდეს რა დროიდან ცხოვრობენ მეუღლეები განცალკევებულად (იხ. ზემოხსენებული 99.1 ქვეპუნქტი), რაც უშუალოდ უკავშირდება ოჯახის საერთო ინტერესებისათვის მოპასუხის მიერ თანხის დახარჯვას და დადგენილ უნდა იქნეს კასატორის მიერ მითითებული საკრედიტო დავალიანების გრაფიკის მიხედვით მეუღლეთა თანაცხოვრების დროს დაფარული კრედიტის თანხა (იხ. 99.4 ქვეპუნქტი). იმ შემთხვევაში, თუ სააპელაციო სასამართლო დაადგენს, რომ ოჯახის ინტერესებისათვის მოხდა მოპასუხის მიერ საკრედიტო ხელშეკრულებების საფუძველზე მიღებული თანხების გამოყენება-განკარგვა, მაშინ თითოეულ საკრედიტო ხელშეკრულებაზე თანდართული გადახდის გრაფიკის მიხედვით უნდა მოხდეს მეუღლეთა შორის გადასახდელი თანხების განაწილება, ამასთან, სწორედ იმ განრიგის მიხედვით, როგორც ეს საკრედიტო დაწესებულების მიერაა დადგენილი და არა საკრედიტო ხელშეკრულებით დადგენილ გრაფიკში მითითებული პერიოდულად გადასახდელი თანხების ჯამური ოდენობის ერთბაშად მოსარჩელისათვის დაკისრებით. გასათვალისწინებელია ისიც, თუ როგორ არის ხელშეკრულებით დადგენილი თანხის გაცემა, მაგალითად, საქმის მასალების მიხედვით, 2013 წლის 11 ივნისის საკრედიტო ხელშეკრულებით 40 000 აშშ დოლარის გაცემა მოვალეზე განსაზღვრულია სამ ტრანშად (იხ. ტ.2, ს.ფ.153). ამავე კონტექსტში დამატებით გამოსაკვლევი და შესაფასებელია მოსარჩელის სააპელაციო პრეტენზია, რომელიც წინამდებარე განჩინების 71.5 და 71.7 ქვეპუნქტებშია ასახული. ასევე, სააპელაციო სასამართლომ უნდა დაადგინოს მოსარჩელისათვის მიკუთვნებული უძრავი ქონების ½ ნაწილიდან, რომელი ქონებაა იპოთეკით დატვირთული ამ განჩინების მე-5 და მე-6 პუნქტებში მითითებული საკრედიტო ხელშეკრულებების უზრუნველსაყოფად, რაც სამართლებრივად მნიშვნელოვანია მეუღლეთა საერთო ვალების საკითხის გადასაწყვეტად (იხ. ამ განჩინების 88.8 ქვეპუნტი)
99.7. სსკ-ის 1170-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილებით დადგენილია ერთ-ერთი მეუღლის ვალის დაფარვის წესი „1. ერთ-ერთი მეუღლის ვალის დასაფარავად გადახდევინება შეიძლება მოხდეს მისი ქონებიდან ან/და თანასაკუთრებაში მისი წილიდან, რომელსაც იგი მიიღებდა ქონების გაყოფის შემთხვევაში. 2. აღნიშნული ვალების გამო მეუღლეთა საერთო ქონებიდან გადახდევინება შეიძლება მაშინ, თუ სასამართლო დაადგენს, რომ, რაც ვალდებულებით იყო მიღებული, გამოყენებულია მთელი ოჯახის საერთო ინტერესებისათვის“. მოხმობილი ნორმის საფუძველზე, ერთ-ერთი მეუღლის ფულადი ვალდებულება შეიძლება დაიფაროს ორივე მეუღლის საერთო ქონებიდან იმ შემთხვევაში, როდესაც სასამართლო დაადგენს, რომ სადავო ნაკისრი ვალდებულების სანაცვლოდ მიღებული თანხა ოჯახის ინტერესებს მოხმარდა (იხ. სუსგ - # ას 1035-1228-2008, 23.03.2009წ.).
99.8. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სსკ-ის 463-ე მუხლის გამოყენების წინაპირობას წარმოადგენს ისეთი შემთხვევა, როდესაც რამდენიმე პირს ევალება ვალდებულების შესრულება ისე, რომ თითოეულმა უნდა მიიღოს მონაწილეობა მთლიანი ვალდებულების შესრულებაში (სოლიდარული ვალდებულება), ხოლო კრედიტორს აქვს შესრულების მხოლოდ ერთჯერადი მოთხოვნის უფლება, მაშინ ისინი წარმოადგენენ სოლიდარულ მოვალეებს. ამავე კოდექსის 464-ე მუხლის თანახმად, სოლიდარული ვალდებულება წარმოიშობა ხელშეკრულებით, კანონით, ან ვალდებულების საგნის განუყოფლობით. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელე და მოპასუხე არ არიან ბანკთან გაფორმებული საკრედიტო ხელშეკრულების სოლიდარული მოვალეები. ბანკის წინაშე მოვალეს წარმოადგენს განსახილველი დავის მოპასუხე (კასატორის მოწინააღმდეგე მხარე), ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ ზემოხსენებული საკითხების დამატებით გამოკვლევა დაედება საფუძვლად მეუღლეთა საერთო ვალების გაყოფის საკითხის გადაწყვეტას სსკ-ის 1169-1170-ე მუხლების საფუძველზე.
99.9. სსკ-ის 1169-ე მუხლის შესაბამისად ვალებისათვის პასუხისმგებლობის საკითხი დგება არა მხოლოდ განქორწინების, არამდე ქორწინების პერიოდშიც და არ აქვს მნიშვნელობა მეუღლეთა შორის საერთო ქონება გაყოფილია თუ არა. საკასაციო სასამართლო სსკ-ის 1170-ე მუხლის დისპოზიციაზე ამახვილებს ყურადღებას და განმარტავს, რომ მოხმობილი ნორმის მე-2 ნაწილით სარგებლობისათვის, სავალდებულო წინაპირობას წარმოადგენს სასამართლოს მხრიდან იმის დადგენა, რომ ვალდებულება, რომელსაც მოვალეს ედავებიან, გამოყენებულია მთელი ოჯახის საერთო ინტერესებისათვის (იხ. სუსგ # ას-560-540-2015, 01.07.2016წ.). განსახილველი შემთხვევა არ ეხება იმ ვითარებას, როდესაც მოვალეს (მოპასუხეს) ედავებიან ვალდებულებას. საკრედიტო ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე ვალდებულებების შეუსრულებლობის გამო ბანკი არ ედავება მოვალეს. ამ უკანასკნელის სასარგებლოდ მოსარჩელისათვის დაკისრებული საერთო ვალის ნახევრის სამართლებრივი საფუძვლიანობის გამოსაკვლევად, სააპელაციო სასამართლომ დამატებით უნდა გამოიკვლიოს და დაადგინოს საქმის არსებითად გადასაწყვეტად მნიშვნელოვანი გარემოებები. ამდენად, საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებული ნაწილი შეეხება მხოლოდ მეუღლეთა საერთო ვალების გაყოფის საკითხის დამატებით კვლევას და ამასთან დაკავშირებით სამართლებრივად მნიშვნელოვანი გარემოებების დადგენას.
100. სსსკ-ის 53-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე „თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო დააბრუნებს საქმეს ხელახლა განსახილველად, მთელი სასამართლო ხარჯები, რაც გაწეულია ამ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით, სარჩელის აღძვრიდან დაწყებული, უნდა შეჯამდეს და შემდეგ განაწილდეს მხარეთა შორის ამ მუხლის მიხედვით“.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე და 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ. გ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;
2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 21 აპრილის განჩინება მხოლოდ იმ ნაწილში, რომლითაც უცვლელად დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-9 პუნქტი (მ. გ-ეს ზ. შ-ის სასარგებლოდ გადახდეს მეუღლეთა საერთო ვალების ნახევარი - 87 400 აშშ დოლარი) და ამ ნაწილში საქმე დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად;
3. მ. გ-ის საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა შპს-ის "ზ. წილის ნაწილში არ დაკმაყოფილდეს;
4. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 21 აპრილის განჩინება დანარჩენ ნაწილში დარჩეს უცვლელად;
5. მ. გ-ეს, სახელმწიფო ბაჟი, 3 000 ლარი გადახდილი აქვს, ხოლო 1 500 ლარი გადავადებული აქვს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე;
6. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. თოდუა

მოსამართლეები: ე. გასიტაშვილი

პ. ქათამაძე