საქმე №ას-479-455-2013 9 ოქტომბერი, 2013 წელი
ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:

ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
მოსამართლეები:
ბესარიონ ალავიძე, თეიმურაზ თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე


კასატორი – შპს „ბ. ც. ს. რ-ი“ (მოსარჩელე)


მოწინააღმდეგე მხარე – ფ. ა-ი (მოპასუხე)


გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 7 მარტის განჩინება


კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება


დავის საგანი – საზოგადოებისათვის დირექტორის მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს „ბ.ც. ს. რ-მა“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ. ლ-ის უფლებამონაცვლე ფ. ა-ის მიმართ ზიანის ანაზღაურების სახით 27000 ლარის დაკისრების მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:
ფ. ა-ის მეუღლე, აწ გარდაცვლილი მ. ლ-ი, 1999 წლიდან 2006 წლამდე შპს „ბ.ც. ს. რ-ის“ დირექტორი იყო. საზოგადოების დირექტორი მის ვალდებულებას არაჯეროვნად და არაკეთილსინდისიერად ასრულებდა, რაც საზოგადოების შემოსავლების ხელოვნურად შემცირებაშიც გამოიხატებოდა, კერძოდ, საიჯარო ფართებიდან მ. ლ-ი იღებდა იმაზე მეტ შემოსავალს, ვიდრე ეს ხელშეკრულებით იყო გათვალისწინებული. სასტუმროს პირველ სართულზე განთავსებული საუნა, ხელშეკრულების მიხედვით, გაქირავებული იყო თვეში 200 ლარად, რეალურად კი დირექტორი საიჯარო ქირის სახით 2000 ლარს იღებდა, რაც არ აღირიცხებოდა საზოგადოების ანგარიშებზე. ამ გზით მ. ლ-ს სულ მიღებული აქვს 27000 ლარი და ეს თანხა საზოგადოების კუთვნილებას წარმოადგენს. საზოგადოებისადმი ზიანის მიყენების ფაქტი დადასტურებულია 2008 წლის 26 მარტის დადგენილებით სისხლის სამართლის საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა შემდეგი დასაბუთებით:
შპს „ბ.ც. ს. რ-ის“ მიერ სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლებით მოსარჩელის მოთხოვნა ერთხელ უკვე იქნა განხილული სასამართლოს მიერ და სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოსარჩელეს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე. შპს „ბ.ც. ს. რ-ის“ მოთხოვნა დაუსაბუთებელია და არ არსებობს საკმარისი მტკიცებულებები, რომლებიც დაადასტურებენ მ. ლ-ის მხრიდან საზოგადოებისადმი ზიანის მიყენების ფაქტს. სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ დადგენილებაში მითითებული ფაქტები კი არ წარმოადგენს ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელ გარემოებებს.
რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 4 ნოემბრის გადაწყვეტილებით შპს „ბ.ც. ს. რ-ის“ სარჩელი მოპასუხე ფ. ა-ის მიმართ ზიანის ანაზღაურების შესახებ არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.
აღნიშნული საქმე განხილულ იქნა ზემდგომი სასამართლოების მიერ და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 7 მარტის განჩინებით შპს „ბ.ც. ს. რ-ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 4 ნოემბრის გადაწყვეტილება შემდეგი დასაბუთებით:
სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე აპელანტმა დააკონკრეტა სარჩელის საფუძვლების დამადასტურებელ მტკიცებულებებად ქვემო ქართლის საოლქო პროკურატურის 2008 წლის 26 მარტის დადგენილება და 2007 წლის 1 მაისის იჯარის ხელშეკრულება, რომლითაც საიჯარო თანხა განისაზღვრა 2000 ლარით.
სასამართლოს შეფასებით, საქმეში წარმოდგენილი იჯარის ხელშეკრულებებითა და სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებაზე უარის თქმისა და სისხლის სამართლის №92061383 საქმეზე წინასწარი გამოძიების შეწყვეტის თაობაზე ქვემო ქართლის საოლქო პროკურატურის 2008 წლის 26 მარტის დადგენილებით არ დასტურდებოდა მ. ლ-ის მიერ საზოგადოების გვერდის ავლით იჯარის რეალური თანხების მიღებისა და აღნიშნულის გამო საზოგადოებისათვის ზიანის მიყენების ფაქტი. ამ კუთხით სასამართლომ მიუთითა ასევე იმ გარემოებაზე, რომ მ. ლ-ი 1999 წლიდან 2006 წლის 10 აპრილამდე დანიშნული იყო სს „ბ.ც. ს. რ-ის“ დირექტორად. მ. ლ-ი გარდაიცვალა 2007 წლის 9 ნოემბერს. შპს „ბ. ც. ს. რ-ი“ წარმოადგენს სს „ბ. ც. ს. რ-ის“ უფლებამონაცვლეს. მ. ლ-ის დირექტორად ყოფნის პერიოდში სს „ბ.ც. ს. რ-ი“ სასტუმროში არსებულ ფართებს გასცემდა იჯარით. საქმეზე წარმოდგენილია ორი საიჯარო ხელშეკრულება - 2005 წლის 1 იანვრიდან 2006 წლის 1 იანვრამდე გაფორმებული ინდ.მეწარმე ე. გ-ან და 2006 წლის 1 იანვრიდან 2007 წლის პირველ იანვრამდე. ხელშეკრულების მიხედვით, საიჯარო ქირად განსაზღვრულია 200 ლარი. 2006 წლის 15 ნოემბერს, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის საგამოძიებო დეპარტამენტის ქვემო ქართლის სამმართველოში დაიწყო წინასწარი გამოძიება №92061383 სისხლის სამართლის საქმეზე სს „ბ.ც. ს. რ-ის“ ხელმძღვანელობის მიერ სხვისი ქონების მითვისების ფაქტზე, სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული დანაშაულის ნიშნებით. ქვემო ქართლის საოლქო პროკურატურის 2008 წლის 26 მარტის დადგენილებით, უარი ითქვა მ.ლ-ის მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებაზე და შეწყდა წინასწარი გამოძიება. მ.ლ-ი საქმეზე ეჭვმიტანილად ან/და ბრალდებულად არ ყოფილა ცნობილი. სასამართლომ მიუთითა აპელანტის მოსაზრებაზე, რომლის თანახმადაც ქვემო ქართლის საოლქო პროკურატურის 2008 წლის 26 მარტის დადგენილებაში მითითებული ფაქტი, რომ 2005 წლის 1 იანვრიდან 2006 წლის აპრილის ჩათვლით მ.ლ-მა ხელმძღვანელობითი და წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების გამოყენებით, სააქციო საზოგადოების ინტერესის საწინააღმდეგოდ, ინდ.მეწარმე ე. გ-ან უკანონოდ მიიღო 27000 ლარი, რაც არ შეიტანა სააქციო საზოგადოების ბუღალტერიაში, წარმოადგენდა მოცემული საქმის მიმართ უდავოდ დადგენილ ფაქტს.
სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლზე და ჩათვალა, რომ სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებაზე უარის თქმისა და №92061383 სისხლის სამართლის საქმეზე წინასწარი გამოძიების შეწყვეტის თაობაზე ქვემო ქართლის საოლქო პროკურატურის 2008 წლის 26 მარტის დადგენილებითა და მასში აღწერილი ფაქტებით, არ შეიძლებოდა დადასტურებულიყო მ.ლ-ის მიერ ინდ.მეწარმე ე. გ-ან 27000 ლარის უკანონოდ მიღების ფაქტი.
დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ ქვემო ქართლის საოლქო პროკურატურის 2008 წლის 26 მარტის დადგენილებით, უარი ითქვა მ.ლ-ის მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებაზე და შეწყდა წინასწარი გამოძიება პირის გარდაცვალების გამო. მ.ლ-ი საქმეზე ეჭვმიტანილად ან/და ბრალდებულად არ ყოფილა ცნობილი. პალატამ მიუთითა საქართველოს კონსტიტუციის მე-40 მუხლზე, რომელიც უდანაშაულობის პრეზუმფციას განამტკიცებს და განმარტა, რომ მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი ქმედება, რაც დანაშაულის შემადგენლობას ქმნის, არ იყო დადასტურებული, რადგან არ არსებობდა კანონიერ ძალაში შესული განაჩენი. სასამართლომ ასევე მიუთითა პროკურატურის დადგენილების შინაარსსა და მასში აღწერილ ფაქტებზე. კერძოდ, დადგენილების მეორე გვერდის ბოლო აბზაცის თანახმად, „მ. ლ-მა 2005 წლის 1 იანვარს, ინდ.მეწარმე ე. გ-ნ, სააქციო საზოგადოების ინტერესის საწინააღმდეგოდ, თავისთვის გამორჩენის მიღების მიზნით, გააფორმა ხელშეკრულება, თვეში, ვითომდა, 200 ლარად სასტუმროს პირველ სართულზე არსებული საუნის იჯარით გადაცემის შესახებ. აღნიშნული ხელშეკრულება დაამოწმა პირადი ხელმოწერით და საზოგადოების ბეჭდით, სიტყვიერად კი ინდ.მეწარმეს მოსთხოვა და აიძულა თვეში მისთვის 2000 ლარის გადახდა, საიდანაც დაიფარებოდა ხელშეკრულებაში მითითებული 200 ლარი. 2005 წლის 1 იანვრიდან 2006 წლის აპრილის თვის ჩათვლით მ.ლ-ის ხელმძღვანელობითი და წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების გამოყენებით, სააქციო საზოგადოების ინტერესის საწინააღმდეგოდ, ინდ.მეწარმე ე. გ-ან უკანონოდ მიიღო 27000 ლარი, რაც არ შეიტანა სააქციო საზოგადოების ბუღალტერიაში“. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მოცემული დადგენილება, გარდა ზემოთ მოყვანილი ფაქტისა, შეიცავდა, აგრეთვე, სხვა გარემოებებს, თუმცა, ამავე დადგენილების მესამე გვერდზე გადმოცემული ფაქტები ეყრდნობოდა გარკვეულ გამოკვლევებს, მტკიცებულებებს, კერძოდ, მოწმეთა ჩვენებებს, ხოლო სადავოდ გამხდარი ფაქტი მტკიცებულებებზე დამყარებული არ ყოფილა. დადგენილება მ.ლ-ის მიერ მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ჩადენის ნაწილში არ ეყრდნობოდა არანაირი მტკიცებულების კვლევას, უფრო მეტიც, მითითებულიც კი არ ყოფილა არც ერთ მტკიცებულებაზე, რომელსაც დაეყრდნო დადგენილება. დადგენილებაში იჯარით გადაცემული ფართი მოხსენებული იყო „საუნად“, მაშინ, როდესაც საქმეში წარმოდგენილი იჯარის არც ერთ ხელშეკრულებაში ნახსენებიც კი არ ყოფილა „საუნა“, ისევე როგორც მისი მდებარეობა - პირველი სართული, როგორც იჯარით გადაცემული ფართი. ამავე დროს, დადგენილების მიხედვით, მ.ლ-მა ე.გ-ა აიძულა, თვეში მისთვის გადაეხადა 2000 ლარი, თუმცა არ იყო დადასტურებული, რას ეყრდნობოდა ამგვარი იძულების ფაქტი. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, გაურკვეველია, საერთოდ რას ეფუძნებოდა პროკურატურის დადგენილება ზემოთ ხსენებულ ნაწილში. სხვა დოკუმენტაცია, სისხლის სამართლის საქმიდან, მოცემულ საქმეზე წარმოდგენილი არ ყოფილა. მ.ლ-ის მართლსაწინააღმდეგო ქმედების დადასტურებას აპელანტი შეეცადა ასევე, საქმეში წარმოდგენილი 2005-2006 წლისა და 2007 წლის 1 მაისის იჯარის ხელშეკრულებებით. საქმის მასალებით სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2005 წლის 1 იანვარს ე. გ-სა და მ.ლ-ს, როგორც ს. რ-ის დირექტორს შორის, გაფორმდა იჯარის ხელშეკრულება. იჯარის საგნად ხელშეკრულებაში მითითებული იყო ფართი, კონკრეტული მაიდენტიფიცირებელი ნიშნების გარეშე, იჯარის თანხად კი განსაზღვრული იყო 200 ლარი. 2006 წლის 1 იანვარს იმავე მხარეებს შორის კვლავ გაფორმდა ზუსტად იმავე შინაარსის ხელშეკრულება, იმავე პირობებით, რომლის მოქმედების ვადად განისაზღვრა 2007 წლის 1 იანვრამდე პერიოდი. 2007 წლის 1 მაისს ცვლილება შევიდა 2007 წლის 1 იანვრის ხელშეკრულებაში იმავე მხარეებს შორის, საზოგადოების სხვა დირექტორის მონაწილეობით და იჯარის ქირად დღგ-ს გარეშე განისაზღვრა 2000 ლარი. მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ, რომ მ.ლ-ი დირექტორის თანამდებობიდან გათავისუფლდა 2006 წლის მარტიდან. აპელანტის განმარტებით, ახალი დირექტორის დანიშვნიდან, ანუ, 2006 წლის აპრილიდან უმოკლეს დროში საზოგადოებამ იგივე ფართი იჯარით გასცა ათჯერ მეტ თანხად. პალატამ საქმეში წარმოდგენილი საიჯარო ხელშეკრულებებით დადგენილად მიიჩნია, რომ 2000 ლარის ოდენობით იჯარის თანხა მხარეთა შორის შეთანხმდა მ.ლ-ის დირექტორის თანამდებობიდან გათავისუფლებიდან ერთ წელზე მეტი ვადის გასვლის შემდეგ. რაც შეეხება 2007 წლის 1 იანვრის ხელშეკრულებას, რომელშიც შევიდა ცვლილება 2007 წლის 1 მაისის ხელშეკრულებით, საქმეში წარმოდგენილი ყოფილა. ასეთ პირობებში პალატამ 2006 წლის 1 იანვრის ხელშეკრულების შეფასებით, რომელიც გრძელდებოდა 2007 წლის 1 იანვრამდე, სასამართლომ ჩათვალა, რომ 2006 წლის 1 იანვრის ხელშეკრულება მის დასრულებამდე გრძელდებოდა იმავე პირობებით, როგორც დაიდო მ.ლ-ის დირექტორად ყოფნის პერიოდში, ანუ, საიჯარო თანხად - 200 ლარის ოდენობის განსაზღვრით, რაც იმ გარემოებაზე მეტყველებდა, რომ საზოგადოებას მ. ლ-ის გათავისუფლების შემდეგ 2006 წლის 1 იანვრის ხელშეკრულების ვადის დასრულებამდე არ შეუცვლია საიჯარო თანხის ოდენობა, ხოლო 2007 წლის 1 იანვრის ხელშეკრულება რა თანხაზე იყო დადებული, არ დგინდებოდა, ამ ხელშეკრულების საქმეში არარსებობის გამო. იმ ვარაუდის დაშვების შემთხვევაში, რომ მ.ლ-ი, რეალურად, იჯარის ფართში იღებდა 2000 ლარს, წინააღმდეგობრივად იქნა მიჩნეული მოსარჩელის მოსაზრება, მის მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებებთან მიმართებით, რადგან საქმეში არსებული საიჯარო ხელშეკრულებებით დგინდებოდა, რომ საზოგადოება მ.ლ-ის გათავისუფლებიდან 9 თვის განმავლობაში თანხმდებოდა 200 ლარად თავისი ქონების იჯარით გაცემას. აღნიშნული ფაქტი, სასამართლოს მოსაზრებით, ქმნიდა ვარაუდის საფუძველს, რომ ახალ თანხაზე მხარეთა შეთანხება განპირობებული შესაძლოა ყოფილიყო ბაზარზე არსებული ფასთა ცვლილებით ან თავად 2007 წლის 1 მაისის ხელშეკრულებაში შეტანილი დამატებითი პირობით, რომლის მიხედვითაც, 2007 წლის 1 იანვრის ხელშეკრულებას დაემატა 2.1.1. პუნქტი: მეიჯარე ვალდებულია უზრუნველყოს საიჯარო ფართი მოიჯარის საქმიანობისთვის აუცილებელი პირობებით (მ.შ. კომუნალური პირობებით).
სასამართლოს მითითებით, არ დგინდებოდა 2005-2006 წლების იჯარის ხელშეკრულებებითა და 2007 წლის 1 მაისის ხელშეკრულებით იჯარით გადაცემული ფართების იდენტურობა, რისი მტკიცების ტვირთიც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, მოსარჩელეს ეკისრებოდა. ამდენად, სასამართლომ ჩათვალა, რომ მ.ლ-ის მიერ 2005-2006 წლებში იჯარით გადაცემული ქონების 2000 ლარად გაქირავებისა და საზოგადოებისათვის ზიანის მიყენების ფაქტი არ დგინდებოდა.
სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 992-ე მუხლით და განმარტა, რომ დელიქტიდან გამომდინარე საფუძვლით სამოქალაქო სამართლებრივი პასუხისმგებლობა - ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება, პირს დაეკისრებოდა ერთდროულად შემდეგი პირობების არსებობის შემთხვევაში: 1) უნდა არსებობდეს მართლსაწინააღმდეგო მოქმედება, 2) სახეზე უნდა იყოს ზიანი, 3) უნდა არსებობდეს მიზეზობრივი კავშირი დამდგარ შედეგსა (ზიანს) და მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებას შორის, 4) ზიანის მიმყენებელს უნდა მიუძღვოდეს ბრალი, მსგავს დათქმას ითვალისწინებდა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის (ძველი რედაქციით) 9.7. და 56.4 მუხლები. მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების პრინციპიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ვალდებულია, დაამტკიცოს ზიანის არსებობა და მისი მოცულობა, ასევე მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის, ანუ, მოვალის მოქმედება უნდა იყოს არა მარტო ბრალეული, არამედ ზიანის გამომწვევიც, შესაბამისად, ზიანის მიმყენებელმა უნდა დაამტკიცოს მის ქმედებაში მართლწინააღმდეგობისა და ბრალის არარსებობა. პირველ რიგში სახეზე უნდა იყოს ზიანი ე.ი. დადგენილი უნდა იყოს ზიანის მიყენების ფაქტი, რაც მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელემ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მოთხოვნათა დაცვით, ვერ დაადასტურა. საქმეში არსებული მტკიცებულებებიდან გამომდინარე არ დასტურდებოდა, მოპასუხის მხრიდან რაიმე „მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელ ქმედების“ არსებობა, რაც გათვალისწინებული იყო სისხლის სამართლის კოდექსის მე-7 მუხლით, ხოლო ამავე კოდექსის მე-8 მუხლის მე-6 ნაწილის თანახმად, პირის დამნაშავედ მიჩნევის უფლება მხოლოდ სასამართლოს ჰქონდა.
სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მოცემულ შემთხვევაში, დაუშვებელი იყო უფლებამონაცვლის მიმართ თანხის დაკისრება. მართალია, მოპასუხე შესაგებელში დაეთანხმა გარემოებას, რომ მ. ლ-ის უფლებმონაცვლეს წარმოადგენდა ფ. ა-ი, მაგრამ მან სააპელაციო სასამართლოში სადავოდ გახადა უფლებამონაცვლის მიმართ თანხის დაკისრება. სასამართლომ მხარის ეს მოსაზრება სამართლებრივ შეფასებად და არა ფაქტად მიიჩნია, რომლის მიმართაც არ ვრცელდებოდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 380-ე მუხლით დადგენილი შეზღუდვები.
მოცემულ შემთხვევაში სარჩელით მოთხოვნილი იყო მ.ლ-ის უფლებამონაცვლის მიმართ ზიანის ანაზღაურების დაკისრება. დელიქტიდან გამომდინარე საფუძვლით სამოქალაქო სამართლებრივი პასუხისმგებლობა - ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება, სასამართლოს განმარტებით, პირს დაეკისრებოდა ზიანის შემადგენლობის ყველა ელემენტის არსებობისას და თუნდაც ერთ-ერთი მათგანის არარსებობა გამორიცხავდა ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების შესაძლებლობას. მოსარჩელე ვალდებული იყო, ზიანის არსებობა და მისი მოცულობა დაემტკიცებინა, ასევე მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის, შესაბამისად, ზიანის მიმყენებელს უნდა დაემტკიცებინა მის ქმედებაში მართლწინააღმდეგობისა და ბრალის არარსებობა. განსახილველ შემთხვევაში, მართლსაწინააღდეგო ქმედებისა და ბრალის არარსებობის მტკიცება უხდებოდა უფლებამონაცვლეს (ფ. ა-ს) და არა პირს, ვის მიმართაც გააჩნდა მოსარჩელეს პრეტენზია მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ჩადენის გამო (მ. ლ-ს). პალატამ მიუთითა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 1328-ე მუხლიდან გამომდინარე, დაუშვებელია, ამგვარი ვალდებულების მემკვიდრეობით გადასვლა. მტკიცების კანონიერ და ლოგიკურ სტანდარტს სცილდებოდა მემკვიდრისათვის იმგვარი მტკიცების დავალდებულება, რომ მამკვიდრებლის ქმედებას არ გააჩნდა მართლსაწინააღმდეგო ხასიათი და რომ იგი არ იყო ბრალეული პირი. სასამართლოს მტკიცებით, აღნიშნული დასკვნა ემყარება იმ მოსაზრებას, რომ ზოგიერთ სამოქალაქო ობიექტის ბრუნვა, მაგალითად, პირადი უფლების, არამატერიალური სიკეთის, მართლსაწინააღმდეგო ქმედების, გამორიცხულია ამ ობიექტის ბუნების გამო, რადგან უფლებამონაცვლეობა დასაშვებია იმგვარი სამოქალაქო ბრუნვის ობიექტისა, რისი გასხვისებაც გარიგების ან კანონის მეშვეობით არის დასაშვები, რაც იწვევეს ამ ობიექტის სხვა პირთა საკუთრებაში გადასვლას. ზიანის მიმყენებელი ქმედების გამო პასუხისმგებლობა ეკუთვნის მხოლოდ ამგვარი ქმედების განმახორციელებელ პირს. მისი გარიგებით გადასვლა დაუშვებელია, ხოლო კანონი ამგვარი პასუხისმგებლობის გადაცემას არ ითვალისწინებს. სამოქალაქო სამართალში, დელიქტიდან გამომდინარე, დასაშვებია პასუხისმგებლობა მხოლოდ კანონით პირდაპირ განსაზღვრულ შეთხვევებში, სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლიდან გამომდინარე კი, მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით მიყენებულ ზიანს, კანონმდებელი პასუხისმგებლობას სხვა პირისათვის არ ითვალისწინებს. აღნიშნულით პალატამ დაასკვნა, რომ მართსაწინააღმდეგო ქმედების შედეგად ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის მემკვიდრისათვის დაკისრება დაუშვებელი იყო.
სასამართლომ მოსარჩელის მოთხოვნის დასაბუთებისათვის სამოქალაქო კოდექსის 991-ე მუხლის გამოყენება ასევე დაუსაბუთებლად მიიჩნია, იმ საფუძვლით, რომ დელიქტური რესტიტუციის წინაპირობებისგან განსხვავებით, მოცემული ნორმით ქონებრივი წონასწორობის აღდგენისათვის საკმარისი მხოლოდ სხვისი ქონების შეძენის, „მოხვეჭის“ ფაქტის არსებობა იყო, ხოლო მესაკუთრის ქონების ბრალეულად დაუფლებისას ზემოაღნიშნული ნორმით სამართალურთიერთობის რეგულირება არასწორად იქნა მიჩნეული. პალატის განმარტებით, ამ მსჯელობას განაპირობებდა დელიქტური ვალდებულებისა და უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტს შორის არსებული ის ძირითადი განმასხვავებელი ნიშანი, რომ დელიქტური რესტიტუციით საკითხის კვალიფიკაციისათვის აუცილებელი იყო ქონების მიმღების ბრალეული მოქმედება, რასაც შედეგად მოსდევდა ზიანის ანაზღაურების მოვალეობა, ხოლო არაბრალეული მოქმედებით ქონების მიმოქცევა იწვევდა არა ზიანის ანაზღაურებას, არამედ ქონების უკან დაბრუნების ვალდებულებას. სამოქალაქო კოდექსის 991-ე მუხლი გულისხმობდა იმ შემთხვევებს, როდესაც ქონების გამრავლება მიმღების მხარეს არა გამიზნულად, არამედ სხვა გზით ხდება.
სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების გზით, პალატამ მოცემული დავა დელიქტურ ვალდებულებად შეაფასა, ამასთან, განმარტა, რომ სამართლიანობის პრინციპებიდან გამომდინარე, მოცემული ფაქტების უსაფუძვლო გამდიდრების სამართლებრივ კონტექსტში განხილვის შემთხვევაშიც კი, ნ. ა-ის ჩარევის შედეგად ამ უკანასკნელის სასარგებლოდ ქონების მიმოქცევის ფაქტი დაუსაბუთებლად იქნა მიჩნეული, რადგანაც, თუკი მოსარჩელეს პრეტენზია გააჩნდა სამართლებრივი წონასწორობის აღდგენაზე, სხვის მიერ მიღებული უპირატესობის უკან დაბრუნებაზე, მასვე უნდა დაედასტურებინა ის გარემოება, თუ რაში მდგომარეობდა ეს უპირატესობა და რა ფაქტით დაირღვა ეს სამართლებრივი წონასწორობა.
სააპელაციო პალატის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ბ. ც. ს. რ-მა“, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი დასაბუთებით:
გასაჩივრებული განჩინება გამოტანილია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რასაც შესაძლოა ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, კერძოდ, სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლი, 201-ე მუხლის მე-4 ნაწილი, 412-ე მუხლის მე-2 ნაწილი და არ გაითვალისწინა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მითითებანი, სასამართლომ უგულებელყო „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის ნორმები. სააპელაციო პალატამ, ნაცვლად მოპასუხედ მითითებული პირისა, თავად მიუთითა სარჩელის საწინააღმდეგო ფაქტობრივ გარემოებებზე და გასაჩივრებული განჩინებით იდენტურად მიუთითა ფაქტობრივ გარემოებებზე, რაც მითითებული ჰქონდა უზენაესი სასამართლოს მიერ გაუქმებულ განჩინებაში. სასამართლომ მხარისა და უზენაესი სასამართლოს მითითების საწინააღმდეგოდ კვლავ დელიქტურ ვალდებულებაზე იმსჯელა და არასწორად, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის დარღვევით შეაფასა პროკურატურის დადგენილება, ასევე არასწორად განმარტა ამავე კოდექსის 106-ე მუხლი. ზემოაღნიშნული საპროცესო ნორმების დარღვევით სასამართლომ პროკურატურის დადგენილების შინაარსობრივი ანალიზითა და საქმეში წარმოდგენილი ხელშეკრულებების არასწორი შეფასებით არასწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, იმ პირობებში, როდესაც მოპასუხეს შესაგებლით სადავოდ არ გაუხდია ზემოაღნიშნული გარემოებები, არამედ საქმის წარმოების შეწყვეტასა და სამეთავალყურეო საბჭოს პასიურ როლზე მითითებით შემოიფარგლა. აღნიშნულით სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლისა და 249-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნები, ხოლო მტკიცების ტვირთის განაწილებისას, სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2013 წლის 29 იანვრის განჩინების მითითებებზე.
გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი დასაბუთებისას, სააპელაციო პალატამ სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლისა და „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 9.7 და 56.4 მუხლებზე მითითებით გაიმეორა ზემდგომი სასამართლოს მიერ უკვე გაუქმებული განჩინების სამართლებრივი დასაბუთება, რაც არ შეესაბამება ზემდგომი სასამართლოს მიერ განჩინებაში მითითებულ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ ერთგვაროვან პრაქტიკას.
სააპელაციო პალატამ საკუთარი ინიციატივით იმსჯელა და შეფასება მისცა უფლებამონაცვლეობის საკითხს, მაშინ, როდესაც საქმეში წარმოდგენილია ამ საკითხზე მიღებული და კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებები, გარდა იმისა, რომ სადავო გარემოების თაობაზე მიღებულია კანონიერ ძალში შესული გადაწყვეტილება, უფლებამონაცვლეობის საკითხი სადავოდ არ გაუხდია თავად მოპასუხესაც, ამასთან, ფ.ა-ის მ.ლ-ის უფლებამონაცვლედ ჩაბმა განპირობებული იყო საჯარო რეესტრში ქონების გადაფორმებით, სამოქალაქო კოდექსის 1328-ე მუხლისა და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 92-ე მუხლის დისპოზიციით. ზემოაღნიშნული გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულებები დართულია წინამდებარე საქმეში წარმოდგენილ სასარჩელო განცხადებაზეც. გარდა ზემოაღნიშნულისა, სააპელაციო პალატამ დაარღვია სამოქალაქო კოდექსის 991-ე მუხლის მოთხოვნები და არასწორად არ გამოიკვლია ფაქტობრივი გარემოება, ჰქონდა თუ არა ადგილი მოსარჩელის ხარჯზე მოპასუხის გამდიდრებას.
ზემოაღნიშნული საფუძვლებით კასატორი არ დაეთანხმა სასამართლოს მსჯელობას მტკიცებულებათა შეფასების ნაწილში, კერძოდ, არასწორად იქნა დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება, რომ პროკურატურის დადგენილებით ზიანის მიყენების ფაქტი არ დასტურდებოდა, ასევე არასწორად შეფასდა საქმეში წარმოდგენილი საიჯარო ხელშეკრულებები.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 31 ივლისის განჩინებით შპს „ბ. ც. ს. რ-ის“ საკასაციო საჩივარი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და საქმის განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრების გარეშე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, შპს „ბ.ც. ს. რ-ის“ საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა, გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი დასაბუთება და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი საფუძვლიანია და ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგი გარემოებების გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე1“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულია გადაწყვეტილების უპირობოდ გაუქმება, თუ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება საქმის ზემდგომი წესით განხილვისას შეუძლებელია, თავის მხრივ, ასეთ ვითარებაში, საკასაციო პალატა არ არის უფლებამოსილი, გადაწყვიტოს დავა, რის გამოც საქმე განსახილველად დაუბრუნდება სააპელაციო სასამართლოს (სსსკ 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტი).
განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ, როგორც ფაქტობრივი, ისე სამართლებრივი თვალსაზრისით არასწორად დაადგინა სადავო გარემოებები, რომელთა თაობაზეც კასატორმა დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია წარადგინა. ამ თვალსაზრისით საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს შემდეგზე:
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 29 იანვრის განჩინებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა რა შპს „ბ.ც. ს. რ-ის“ საკასაციო საჩივარი, სააპელაციო პალატას წინამდებარე საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა რათა მას გამოეკვლია იჯარის ხელშეკრულებაში ცვლილების შეტანის შესახებ 2007 წლის 1 მაისის შეთანხმება; ასევე ქვემო ქართლის საოლქო პროკურატურის 2008 წლის 26 მარტის დადგენილება, როგორც მტკიცებულება. ამასთანავე, საკასაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ დავაზე არასწორად იყო განაწილებული მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთი და როგორც მატერიალური კანონმდებლობის („მეწამეთა შესახებ“), ისე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ ამ კანონმდებლობის საფუძველზე დადგენილი ერთგვაროვანი პრაქტიკის (სუსგ Nას-764-715-2010, 18 აპრილი, 2011 წელი) გათვალისწინებით, საქმის ხელახლა განმხილველ სასამართლოს განემარტა შემდეგი: საწარმოს მოგების ხარჯვის კანონიერების მტკიცების ტვირთი ეკისრება საზოგადოების დირექტორს. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. მოცემულ შემთხვევაში სადავო საკითხი ეხება საზოგადოების წინაშე ყოფილი დირექტორის პასუხისმგებლობას, კერძოდ, ამ უკანასკნელის მიერ საწარმოს მოგების დაუსაბუთებელ ხარჯვას და ამით საზოგადოებისათვის ზიანის მიყენებას. სამეწარმეო გადაწყვეტილებათა მიღებისას საზოგადოების ხელმძღვანელთა პასუხისმგებლობის საკითხებს აწესრიგებს „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონი, რომელიც განსაზღვრავს საზოგადოების საქმეების გაძღოლისას შპს-ს დირექტორთა გულმოდგინე ხელმძღვანელობისა და ერთგულების მოვალეობას, ასევე ამ მოვალეობათა დარღვევის შემთხვევაში საზოგადოების წინაშე მათ პასუხისმგებლობას (მე-9 მუხლი). კორპორაციის დირექტორებს სამართავად გადაცემული აქვთ რა სხვისი (საზოგადოების) ქონება, მათი უპირველესი ვალდებულება სწორედ ამ ქონების დაცვა და ზიანის თავიდან აცილებაა. ამ ვალდებულების დარღვევა დირექტორებისათვის წარმოშობს შიდაკორპორაციულ პასუხისმგებლობას ანუ საზოგადოების წინაშე პასუხისმგებლობას. საზოგადოების წინაშე დირექტორების პასუხისმგებლობის საკითხის განხილვისას საზოგადოების მიერ სარჩელის საფუძვლიანობის დასადასტურებლად წარდგენილი მტკიცებულებების გაქარწყლების ვალდებულება ეკისრება დირექტორს, რომელმაც უნდა დაადასტუროს, რომ მას არ მიუძღვის ბრალი იმ ზიანის წარმოშობაში, რომელიც მიადგა საზოგადოებას და, რომ ის მოქმედებდა გულმოდგინე ხელმძღვანელის კეთილსინდისიერებით.
სააპელაციო პალატამ საქმის განხილვისას არ გაითვალისწინა უზენაესი სასამართლოს მითითებანი და 2013 წლის 7 მარტის განჩინება დაამყარა იმავე მოტივებს, რაც საკასაციო პალატამ ზემოაღნიშნული მსჯელობისას უსაფუძვლოდ ჩათვალა, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, საქმეში წარმოდგენილი იჯარის ხელშეკრულებებითა და სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებაზე უარის თქმისა და სისხლის სამართლის №92061383 საქმეზე წინასწარი გამოძიების შეწყვეტის თაობაზე ქვემო ქართლის საოლქო პროკურატურის 2008 წლის 26 მარტის დადგენილებით არ დასტურდებოდა მ. ლ-ის მიერ საზოგადოების გვერდის ავლით იჯარის რეალური თანხების მიღებისა და აღნიშნულის გამო საზოგადოებისათვის ზიანის მიყენების ფაქტი. პალატამ მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ სისხლის სამართლის საქმის შეწყვეტის შესახებ დოკუმენტით მ.ლ-ი საქმეზე ეჭვმიტანილად ან/და ბრალდებულად არ ყოფილა ცნობილი და აღნიშნა, რომ სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებაზე უარის თქმისა და სისხლის სამართლის №92061383 საქმეზე წინასწარი გამოძიების შეწყვეტის თაობაზე ქვემო ქართლის საოლქო პროკურატურის 2008 წლის 26 მარტის დადგენილებით და მასში აღწერილი ფაქტებით, არ შეიძლებოდა დადასტურებულიყო მ.ლ-ის მიერ ინდ.მეწარმე ე. გ-ან 27 000 ლარის უკანონოდ მიღების ფაქტი. პალატის ეს დასკვნა ემყარება საქართველოს კონსტიტუციის მე-40 მუხლით აღიარებულ უდანაშაულობის პრეზუმფციას. გარდა აღნიშნულისა, სასამართლომ მიუთითა წინასწარი გამოძიების შეწყვეტის დადგენილების შინაარსზე და მ.ლ-ის მიერ მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ჩადენის ნაწილში ჩათვალა, რომ პროკურორის მსჯელობა არ ემყარებოდა კონკრეტულ ფაქტებსა და მტკიცებულებებს.
კასატორი არ ეთანხმება სასამართლოს ამ მსჯელობას და თვლის, რომ სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მოთხოვნები.
საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის ამ მოსაზრებას და თვლის, რომ სააპელაციო პალატამ მართლაც მცდარი შეფასება მისცა ზემოაღნიშნულ დოკუმენტს. დავას არ იწვევს ის გარემოება, რომ მოცემულ შემთხვევაში, სისხლის სამართლის საქმის შეწყვეტის შესახებ დადგენილება საპროცესო კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით წარდგენილი მტკიცებულებაა, რომელიც ადასტურებს ან უარყოფს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარკვეულ ფაქტებს. უდავოა, რომ მას სამოქალაქო საქმესთან მიმართებაში სავალდებულო ძალა არ გააჩნია, თუმცა მოცემული ვითარებიდან გამომდინარე (დირექტორის მიერ საზოგადოების საქმიანობის კეთილსინდისიერად გაძღოლის შესახებ სარჩელის განხილვისას, როდესაც მტკიცების ტვირთი დირექტორის მხარეზეა), სასამართლოს იმგვარი კრიტიკა, რაც მოპასუხეს შესაგებელში არ მიუთითებია, მტკიცებულების გამოკვლევისათვის დადგენილ წესს ეწინააღმდეგება, ამასთანავე, საყურადღებოა ის გარემოებაც, რომ წინასწარი გამოძიების შეწყვეტის შესახებ დადგენილება წარმოადგენს სისხლის სამართლის კანონმდებლობის საფუძველზე მიღებულ დოკუმენტს, რომელსაც გარკვეული სამართლებრივი შედეგები მოჰყვება, მასში მითითებული ფაქტები გარკვეულ, წინასწარი გამოძიების შედეგად მოპოვებულ მტკიცებულებებს ემყარება, ამასთანავე, მოქმედი კანონმდებლობა ითვალისწინებს ამ დადგენილებაში მითითებული გარემოებების უმართებულობის შემთხვევაში, სასამართლო წესით მისი გასაჩივრების შესაძლებლობას. საყურადღებოა, რომ საქმეში არ არის წარმოდგენილი მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა დადგენილებაში ასახული ფაქტების კანონშეუსაბამობას. თავად ამ დოკუმენტით კი დადგენილია შემდეგი: „მ. ლ-მა 2005 წლის 1 იანვარს, ინდ.მეწარმე ე. გ-ნ, სააქციო საზოგადოების ინტერესის საწინააღმდეგოდ, თავისთვის გამორჩენის მიღების მიზნით, გააფორმა ხელშეკრულება, თვეში, ვითომდა, 200 ლარად სასტუმროს პირველ სართულზე არსებული საუნის იჯარით გადაცემის შესახებ. აღნიშნული ხელშეკრულება დაამოწმა პირადი ხელმოწერით და საზოგადოების ბეჭდით, სიტყვიერად კი ინდ.მეწარმეს მოსთხოვა და აიძულა თვეში მისთვის 2000 ლარის გადახდა, საიდანაც დაიფარებოდა ხელშეკრულებაში მითითებული 200 ლარი. 2005 წლის 1 იანვრიდან 2006 წლის აპრილის თვის ჩათვლით მ.ლ-ის ხელმძღვანელობითი და წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების გამოყენებით, სააქციო საზოგადოების ინტერესის საწინააღმდეგოდ, ინდ.მეწარმე ე. გ-ან უკანონოდ მიიღო 27000 ლარი, რაც არ შეიტანა სააქციო საზოგადოების ბუღალტერიაში“. დოკუმენტში მითითებული ფაქტებისა და წინამდებარე დავაში მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების წესიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ აღნიშნული მტკიცებულების სწორი სამართლებრივი ანალიზი საქმის გადაწყვეტისათვის ერთ-ერთი სავალდებულო წინაპირობაა.
ანალოგიური შეიძლება ითქვას სასამართლოს მსჯელობაზე, რომელიც შეეხება საქმეში წარმოდგენილ 2005-2006 წლისა და 2007 წლის 1 მაისის იჯარის ხელშეკრულებების შეფასებას და მტკიცებულებების უარყოფას „გონივრული ვარაუდის დაშვების“ პრინციპით, ამდენად, სადავო გარემოებებთან მიმართებით სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მოთხოვნები.
საკასაციო პალატა თვლის, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მიუხედავად 2013 წლის 29 იანვრის განჩინებაში ასახული ამომწურავი განმარტებისა, სააპელაციო სასამართლომ კვლავ ვერ უზრუნველყო მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის სწორად განაწილება, რადგანაც ჩათვალა, რომ მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა მ.ლ-ის მიერ საზოგადოებისათვის ზიანის მიყენების ფაქტი. სასამართლომ საკითხის კვლევისას არასწორად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის ნორმებით და არასწორადვე განმარტა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის ის ნორმები, რომლებიც დირექტორის პასუხისმგებლობას არეგულირებენ. ასევე ყოველგვარ საფუძველსაა მოკლებული გასაჩივრებული განჩინების მსჯელობა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის მე-7 მუხლსა და სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მე-8 მუხლის მე-6 ნაწილზე.
საზოგადოების ყოფილი დირექტორის უფლებამონაცვლის პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლების საფუძვლად სააპელაციო პალატამ მიიჩნია ის გარემოებაც, რომ სადავო სამართალურთიერთობის გათვალისწინებით, დაუშვებელი იყო უფლებამონაცვლისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების საკითხი, თანახმად სამოქალაქო კოდექსის 1328-ე მუხლისა. სასამართლო თავადვე უთითებს, რომ უფლებამონაცვლეობის საკითხი მოპასუხემ სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე გახადა სადავოდ.
კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო პალატის ამ მსჯელობას და თვლის, რომ არსებობს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევა.
კასატორის ამ პრეტენზიის მართებულობის შემოწმების მიზნით პალატა მიუთითებს საქმეში წარმოდგენილ ფ.ა-ის შესაგებელზე, რომელიც ძირითადად შემოიფარგლება მხოლოდ სარჩელში მითითებული ფაქტების უარყოფითა და საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძვლებზე მითითებით, უდავოა, რომ მოპასუხეს მისი, როგორც უფლებამონაცვლის სათანადოობა სადავოდ არ გაუხდია, ამდენად, სააპელაციო პალატის ზემოაღნიშნული მსჯელობა არ შეესაბამება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 201-ე მუხლის მოთხოვნას, ამასთანავე, საყურადღებოა, რომ წინამდებარე საქმეზე დართული კანონიერ ძალაში შესული რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 10 ოქტომბრის განჩინებით მ. ლ-ის უფლებამონაცვლედ მიჩნეულია ფ. ა-ი და ამ საქმეზე მოსარჩელე მხარეს სწორედ „ბ.ც. ს. რ-ი“ წარმოადგენდა. ამდენად, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის შესაბამისად, უფლებამონაცვლეობის ფაქტი წინამდებარე დავაზე პრეიუდიციულადაა დადგენილი და ამ ეტაპზე მისი სადავოდ მიჩნევის შესაძლებლობას მოქმედი კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინება უნდა გაუქმდეს და საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს სააპელაციო სასამართლოს.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო პალატისათვის საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების შესახებ გადაწყვეტილებას საკასაციო სასამართლომ საფუძვლად უნდა დაუდოს სამართლებრივი შეფასება, რომელიც სავალდებულოა სააპელაციო სასამართლოსათვის. საქმე ხელახლა განსახილველად შეიძლება დაუბრუნდეს სააპელაციო სასამართლოს იმავე ან სხვა შემადგენლობას.
საკასაციო პალატა ითვალისწინებს იმ გარემოებას, რომ სააპელაციო წესით საქმის განმხილველმა სასამართლო შემადგენლობამ საკასაციო პალატის მითითებების შესაბამისად, თავი ვერ გაართვა საქმის სწორად გადაწყვეტას, რის გამოც საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს სააპელაციო პალატის სხვა შემადგენლობას, რომელმაც, პირველ ყოვლისა: ა) სწორად უნდა გაანაწილოს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთი, კერძოდ, მოპასუხემ უნდა გააქარწყლოს დირექტორის მიერ ვალდებულების კანონშეუსაბამოდ შესრულება, თუმცა ეს არ გამორიცხავს მოსარჩელის ვალდებულებას, ადასტუროს მოთხოვნის მართებულობა, ამასთანავე, ბ) სასამართლომ მტკიცებულებათა სწორი შეფასების გზით უნდა დაადგინოს საქმის ფაქტობრივი გარემოებები სარჩელისა და შესაგებლის ფარგლების გათვალისწინებით. სწორედ ამ გარემოებათა დადგენის შემდეგ იქნება შესაძლებელი დავის სამართლებრივად სწორად შეფასება.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო სასამართლო დააბრუნებს საქმეს ხელახლა განსახილველად, მთელი სასამართლო ხარჯები, რაც გაწეულია ამ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით, სარჩელის აღძვრიდან დაწყებული, უნდა შეჯამდეს და შემდეგ განაწილდეს მხარეთა შორის ამ მუხლის მიხედვით. აღნიშნული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მოცემულ საქმეზე გადაწყვეტილების მიღებისას უნდა გადაწყვიტოს სასამართლო ხარჯების მხარეთა შორის განაწილების საკითხიც.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „ბ. ც. ს. რ-ის“ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.
2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 7 მარტის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს სხვა შემადგენლობას.
3. საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟი გადახდილია.
4. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი



მოსამართლეები: ბ. ალავიძე



თ. თოდრია